Το κόστος της συνείδησης: «52 χρόνια μετά, όταν η παράδοση συναντά την ευθύνη»

«Προτιμώ σταθερά το κόστος της συνείδησης από το όφελος του όποιου χειροκροτήματος».

Αυτή η φράση του Αντώνη Σαμαρά, από την πρόσφατη ομιλία του στο συνέδριο του Βήματος, με έκανε να θυμηθώ μια παλιά κρητική μαντινάδα:

«Η λεβεντιά είναι μια πληγή
που πάντα αίμα τρέχει,
Θεέ μου και πώς τηνε βαστά
εκείνος που την έχει…»

Υπάρχουν λόγια που αποκτούν διαφορετικό βάρος όταν η ζωή σε έχει αναγκάσει να αναμετρηθείς με το πραγματικό τους νόημα.

Γιατί η λεβεντιά δεν είναι η επίδειξη δύναμης. Είναι πολλές φορές η σιωπηλή αντοχή απέναντι στην αδικία, η επιμονή όταν όλα σε προτρέπουν να εγκαταλείψεις και η απόφαση να μη διαπραγματευτείς τη συνείδησή σου, ακόμη κι όταν γνωρίζεις ότι θα πληρώσεις το τίμημα.

Παρακολουθώντας τις πρόσφατες δημόσιες παρεμβάσεις του Αντώνη Σαμαρά, ενός ανθρώπου που έχει γνωρίσει πολιτικές συγκρούσεις, ρήξεις, αμφισβητήσεις αλλά και τον βαθύτερο προσωπικό πόνο, αναρωτήθηκα πόση δύναμη χρειάζεται για να συνεχίζει κανείς να συμμετέχει στον δημόσιο διάλογο, τοποθετώντας την ευθύνη απέναντι στη χώρα πάνω από το προσωπικό του βάρος.

Στην ομιλία του μίλησε για την ανάγκη επιστροφής στην πολιτική των ιδεών και των οραμάτων. Για την Παιδεία, την εγκατάλειψη της ελληνικής επαρχίας, την κοινωνική κόπωση και την ανάγκη μιας ηγεσίας που δεν θα περιορίζεται στη διαχείριση της εξουσίας.

Οι παρεμβάσεις του για την ακρίβεια, τη διαφθορά και την πολιτική ταυτότητα της μεγάλης κεντροδεξιάς παράταξης θέτουν ερωτήματα που υπερβαίνουν τις προσωπικές πολιτικές αντιπαραθέσεις.

Και για μένα αυτά τα ερωτήματα έχουν βαθιά προσωπική σημασία.

Στις 4 Οκτωβρίου η Νέα Δημοκρατία συμπλήρωσε 52 χρόνια ζωής. Δεν θυμάμαι τον εαυτό μου χωρίς εκείνη κάπου στο οικογενειακό φόντο.

Ήμουν μόλις είκοσι ημερών όταν, όπως μου διηγούνταν αργότερα, βρέθηκα για πρώτη φορά στο «γαλάζιο» καφενείο του Βρουχά. Μεγάλωσα σε μια οικογένεια για την οποία η Νέα Δημοκρατία δεν ήταν απλώς ένα κόμμα που ψηφιζόταν στις εκλογές. Ήταν πολιτική αναφορά, οικογενειακή παράδοση, κομμάτι της καθημερινότητας και των αναμνήσεών μας.

Ως φοιτήτρια έδινα τις σημειώσεις μου στη ΔΑΠ-ΝΔΦΚ για να βοηθούνται οι νεότεροι φοιτητές.

Δεν αναφέρω όλα αυτά από νοσταλγία. Τα αναφέρω γιατί η πολιτική συνείδηση διαμορφώνεται μέσα από βιώματα, ανθρώπους και αξίες. Και ακριβώς γι’ αυτό δεν μπορεί να εξαντλείται σε μια κομματική ταυτότητα.

Πιστεύω στην ελεύθερη οικονομία, στην επιχειρηματικότητα, στην προσωπική ευθύνη και στην αξιοκρατία. Πιστεύω όμως εξίσου στην κοινωνική προστασία, σε ένα ισχυρό δημόσιο σύστημα Υγείας, στην ισότητα απέναντι στον νόμο και σε ένα κράτος που λειτουργεί για όλους, χωρίς διακρίσεις και προσωπικές εξυπηρετήσεις.

Αυτές οι αρχές δεν άλλαξαν.

Εκείνο που άλλαξε είναι η απόσταση που αισθάνομαι ανάμεσα σε αυτές και σε συγκεκριμένες πρακτικές της σημερινής διακυβέρνησης.

Και αναρωτιέμαι πόσοι άνθρωποι που εξακολουθούν να αισθάνονται βαθιά συνδεδεμένοι με τη Νέα Δημοκρατία βιώνουν αντίστοιχους προβληματισμούς.

Ο μικρομεσαίος επιχειρηματίας που αγωνίζεται καθημερινά να διατηρήσει την επιχείρησή του, ο μισθωτός που βλέπει το εισόδημά του να πιέζεται από την ακρίβεια, ο συνταξιούχος που δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις βασικές ανάγκες του, δεν παύουν να έχουν τις πολιτικές τους αρχές επειδή αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.

Ούτε είναι λιγότερο νεοδημοκράτες επειδή μπορεί να διαφωνούν με κυβερνητικές επιλογές.

Πώς αισθάνονται, όμως, όταν παρακολουθούν τις εξελίξεις γύρω από τα Τέμπη, τις υποκλοπές ή τις έρευνες για τον ΟΠΕΚΕΠΕ; Όταν ζητήματα διαφάνειας, λογοδοσίας και λειτουργίας των θεσμών επανέρχονται διαρκώς στη δημόσια συζήτηση;

Και πώς αισθάνονται οι κάτοικοι ενός νομού όπως το Λασίθι, όταν καλούνται να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα τόσο διαφορετικές και σοβαρές προκλήσεις;

Στην Ιεράπετρα, η πρόσφατη αύξηση των μεταναστευτικών αφίξεων δημιουργεί μεγάλη πίεση στις τοπικές υπηρεσίες και στην κοινωνία. Η αντιμετώπιση του ζητήματος απαιτεί αποτελεσματική φύλαξη των συνόρων, επαρκή μέσα, προσωπικό, οργανωμένη υποδοχή και συντονισμό, με σεβασμό πάντοτε στην ανθρώπινη ζωή και στις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας.

Οι κάτοικοι δικαιούνται να γνωρίζουν ποιος είναι ο επιχειρησιακός σχεδιασμός, ποια μέσα διατίθενται και πώς θα αντιμετωπιστεί η αυξημένη πίεση χωρίς να μετακυλίεται δυσανάλογο βάρος στην τοπική κοινωνία.

Στη δημόσια Υγεία, οι διαχρονικές ελλείψεις προσωπικού και τα προβλήματα λειτουργίας των νοσοκομείων του Λασιθίου γεννούν εξίσου σοβαρά ερωτήματα.

Δεν αρκούν οι ανακαινίσεις, οι νέοι χώροι και ο σύγχρονος εξοπλισμός. Ένα νοσοκομείο χρειάζεται πρωτίστως ανθρώπους. Γιατρούς, νοσηλευτές, τεχνολόγους, τραυματιοφορείς, διοικητικό και βοηθητικό προσωπικό.

Χρειάζεται ανθρώπους που θα μπορούν να εφημερεύσουν, να χειρουργήσουν, να νοσηλεύσουν και να κρατήσουν το σύστημα όρθιο όταν σβήσουν τα φώτα των εγκαινίων.

Και όταν εξετάζονται λύσεις ανάθεσης υπηρεσιών σε ιδιώτες, η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει γιατί προκρίνονται αυτές αντί άλλων επιλογών, όπως η πρόσληψη προσωπικού ή η προμήθεια εξοπλισμού. Ποιο είναι το συγκριτικό κόστος; Ποια η αποτελεσματικότητα; Ποιο το μακροπρόθεσμο όφελος για τον ασθενή και το Δημόσιο;

Αντίστοιχα, οι σχεδιαζόμενες ενεργειακές εγκαταστάσεις στο Πάνω Μεραμπέλο προκαλούν εύλογη ανησυχία για τις επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον, στο τοπίο και στην τουριστική φυσιογνωμία της περιοχής.

Δεν αμφισβητώ την ανάγκη ενεργειακής μετάβασης. Αμφισβητώ την αντίληψη ότι κάθε επένδυση που χαρακτηρίζεται «πράσινη» αποκτά αυτομάτως περιβαλλοντική και κοινωνική νομιμοποίηση.

Η πραγματική σχέση κόστους–οφέλους οφείλει να εξετάζεται και από την πλευρά της τοπικής κοινωνίας.

Γιατί ο ήλιος και ο άνεμος μπορεί να είναι δωρεάν, αλλά τα βουνά μας, το φυσικό τοπίο και το τουριστικό μέλλον του τόπου μας δεν είναι ούτε δωρεάν ούτε ανεξάντλητα.

Δεν ισχυρίζομαι ότι όλα αυτά τα προβλήματα έχουν κοινή αιτία. Θεωρώ, όμως, ότι η συσσώρευσή τους απαιτεί σοβαρές απαντήσεις και ουσιαστική λογοδοσία.

Και γνωρίζω από προσωπική εμπειρία πόσο δύσκολη μπορεί να γίνει η διεκδίκηση αυτών των απαντήσεων.

Η απομάκρυνσή μου από τη διοίκηση των νοσοκομείων Λασιθίου δεν αποτέλεσε για μένα απλώς το τέλος μιας επαγγελματικής διαδρομής.

Ήταν η αρχή μιας δύσκολης προσωπικής και θεσμικής προσπάθειας, με κόστος στην καθημερινότητά μου, στην οικογενειακή μου ηρεμία και στον χρόνο που θα ήθελα να αφιερώνω στους ανθρώπους μου.

Εξακολουθώ να ζητώ από το Υπουργείο Υγείας έγγραφα που θεωρώ απαραίτητα για να γνωρίζω πλήρως τα στοιχεία στα οποία στηρίχθηκε η απόφαση απομάκρυνσής μου και να μπορέσω να ασκήσω αποτελεσματικά τα δικαιώματά μου.

Το ζήτημα της χορήγησής τους, σε συνάρτηση και με τις σχετικές εισαγγελικές παραγγελίες, παραμένει ανοιχτό.

Δεν ζητώ πολιτική προστασία. Δεν ζητώ προσωπική χάρη.

Ζητώ διαφάνεια, πρόσβαση στα στοιχεία που με αφορούν και ουσιαστικό έλεγχο των διοικητικών αποφάσεων.

Ζητώ επίσης να εξεταστούν με την απαιτούμενη σοβαρότητα τα ερωτήματα για τις προσλήψεις, τις μετακινήσεις προσωπικού, τις αναθέσεις υπηρεσιών και τη διερεύνηση καταγγελιών μέσω ΕΔΕ.

Κάθε έρευνα οφείλει να υπηρετεί την εξακρίβωση των πραγματικών περιστατικών. Και κάθε συμπληρωματική έρευνα πρέπει να ενισχύει, όχι να αποδυναμώνει, την εμπιστοσύνη στη διαδικασία.

Δεν προδικάζω την έκβαση αυτών των ελέγχων. Επιμένω, όμως, στην ανάγκη να ολοκληρωθούν με διαφάνεια και να υπάρξουν απαντήσεις.

Η προσωπική μου υπόθεση έχει, ωστόσο, και μια πολιτική διάσταση την οποία δεν μπορώ να αγνοήσω.

Σε δημοσιεύματα και δημόσιες παρεμβάσεις που στρέφονταν εναντίον μου, η κριτική προς το πρόσωπό μου συνδεόταν, κατά την ανάγνωσή μου, με την πολιτική παρουσία του Γιάννη Πλακιωτάκη. Παράλληλα, προβαλλόταν συγκεκριμένο πολιτικό πρόσωπο της Νέας Δημοκρατίας, με εμφανείς φιλοδοξίες για ισχυρότερο ρόλο στον νομό.

Αυτή η σύμπτωση δεν αποδεικνύει ότι η απομάκρυνσή μου σχεδιάστηκε ή επιδιώχθηκε στο πλαίσιο εσωκομματικού ανταγωνισμού. Δημιουργεί όμως εύλογα ερωτήματα και είναι, ένας από τους λόγους για τους οποίους θεωρώ αναγκαίο να εξεταστούν πλήρως τα γεγονότα και τα στοιχεία που οδήγησαν στη σχετική απόφαση.

Τον Γιάννη Πλακιωτάκη εξακολουθώ να τον εκτιμώ ως άνθρωπο και ως πολιτικό και να αναγνωρίζω την πολυετή προσφορά του στο Λασίθι.

Η εκτίμησή μου δεν σημαίνει ότι απαλλάσσεται οποιοσδήποτε από την υποχρέωση λογοδοσίας. Σημαίνει, όμως, ότι θεωρώ άδικο να αποδίδονται αυτομάτως σε έναν τοπικό εκπρόσωπο όλες οι συνέπειες αποφάσεων που λαμβάνονται από διαφορετικά επίπεδα της διοίκησης και της κυβέρνησης.

Και εδώ τίθεται ένα ευρύτερο πολιτικό ερώτημα.

Πόσο αποτελεσματικά μπορεί να υπερασπιστεί ένας βουλευτής τις ανάγκες της περιφέρειάς του, εάν ταυτόχρονα αντιμετωπίζει ανταγωνισμούς μέσα στον ίδιο πολιτικό χώρο;

Τι συμβαίνει όταν πρόσωπα που φιλοδοξούν να αποκτήσουν ισχυρότερη παρουσία στο ψηφοδέλτιο ή να διεκδικήσουν την επόμενη κοινοβουλευτική εκπροσώπηση ενός νομού έχουν πολιτικό όφελος από την αποδυνάμωση του σημερινού εκπροσώπου;

Και, κυρίως, πώς διασφαλίζεται ότι τέτοιες φιλοδοξίες δεν επηρεάζουν τις αποφάσεις για τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας;

Δεν διαθέτω στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι τα προβλήματα της Υγείας, του μεταναστευτικού ή του ενεργειακού σχεδιασμού αποτελούν μέρος οργανωμένης προσπάθειας υπονόμευσης του Γιάννη Πλακιωτάκη.

Δεν θεωρώ, όμως, ότι οι εσωκομματικοί ανταγωνισμοί πρέπει να μένουν έξω από τη δημόσια συζήτηση όταν υπάρχουν συγκεκριμένα περιστατικά ή δημοσιεύματα που δημιουργούν σχετικά ερωτήματα.

Ο πολιτικός ανταγωνισμός είναι θεμιτός. Η προσωπική φιλοδοξία επίσης.

Εκείνο που δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει αποδεκτό είναι να παραμερίζονται οι ανάγκες μιας ολόκληρης κοινωνίας προκειμένου να εξυπηρετηθούν προσωπικές πολιτικές επιδιώξεις.

Εάν ποτέ αποδεικνυόταν ότι αναγκαίες παρεμβάσεις καθυστέρησαν ή ματαιώθηκαν για να αποδυναμωθεί πολιτικά ένας εκπρόσωπος προς όφελος ενός άλλου, το πραγματικό θύμα δεν θα ήταν ένας βουλευτής.

Θα ήταν μια ολόκληρη κοινωνία.

Και κανένας εσωκομματικός ανταγωνισμός δεν μπορεί να δικαιολογήσει κάτι τέτοιο.

Αυτή η αντίληψη με οδηγεί ξανά στο ερώτημα της πολιτικής ταυτότητας.

Δεν αισθάνομαι την ανάγκη να διαγράψω την πολιτική μου ιστορία. Ούτε τους ανθρώπους που εξακολουθώ να αγαπώ, να σέβομαι και να εκτιμώ.

Αλλά η οικογενειακή παράδοση είναι μνήμη. Δεν μπορεί να είναι φυλακή.

Και η κομματική πίστη δεν μπορεί να υπερισχύει ούτε της πολιτικής κρίσης ούτε της προσωπικής συνείδησης.

Δεν με ενδιαφέρει αν ένας διοικητής ή ένας δημόσιος λειτουργός είναι μητσοτακικός, σαμαρικός, πασοκικός ή κομμουνιστής.

Με ενδιαφέρει αν είναι τίμιος, αποτελεσματικός και δίκαιος.

Με ενδιαφέρει αν υπηρετεί τον πολίτη και αν λογοδοτεί για τις αποφάσεις του.

Αυτό είναι για μένα κράτος δικαίου.

Και γι’ αυτό θεωρώ ότι το χρέος απέναντι στην πατρίδα και στους συμπολίτες μας δεν μπορεί να εξαντλείται στα όρια μιας κομματικής ταυτότητας.

Δεν χρειάζεται να αρνηθούμε την ιστορία μας για να ασκήσουμε κριτική στο παρόν. Ούτε να αποκηρύξουμε ανθρώπους που εκτιμούμε για να διαφωνήσουμε με πολιτικές επιλογές.

Χρειάζεται, όμως, να μπορούμε να αναγνωρίζουμε τα προβλήματα, να αναζητούμε την αλήθεια και να αναλαμβάνουμε την ευθύνη των επιλογών μας.

Ακόμη κι όταν αυτό συνεπάγεται προσωπικό κόστος.

Ίσως τελικά αυτό να είναι και το βαθύτερο νόημα της παλιάς κρητικής μαντινάδας.

Η λεβεντιά δεν είναι να μη λυγίσεις ποτέ.

Είναι να μπορείς να συνεχίζεις ακόμη κι όταν έχεις λυγίσει.

Να μη θεωρείς την εξουσία αυτοσκοπό ούτε τη συνείδησή σου διαπραγματεύσιμη.

Γιατί ένα κόμμα είναι μέσο για να υπηρετούμε αρχές. Δεν είναι οι αρχές μέσο για να υπηρετούμε ένα κόμμα.

Και όταν η κομματική πίστη και η συνείδηση πάψουν να συναντώνται, ο καθένας μας καλείται να αποφασίσει ποια από τις δύο θα ακολουθήσει.

Επιστρέφω, λοιπόν, στα λόγια του Αντώνη Σαμαρά, που στάθηκαν η αφορμή γι’ αυτές τις σκέψεις:

«Προτιμώ σταθερά το κόστος της συνείδησης από το όφελος του όποιου χειροκροτήματος».

Η Ευαγγελία Φανουράκη είναι Υγιεινολόγος MPh, MSc

Πρώην Κοινή Διοικήτρια των διασυνδεόμενων νοσοκομείων “Γ.Ν. Λασιθίου” - “Γ. Ν. - Κ.Υ. Νεαπόλεως «Διαλυνάκειο»”

Δημοτική Σύμβουλος Αγίου Νικολάου