Επιθεώρηση Εργασίας: Θωράκιση των χώρων εργασίας απέναντι στη βία και στην παρενόχληση

Μήνυμα μηδενικής ανοχής απέναντι σε κάθε μορφή βίας και παρενόχλησης στους χώρους εργασίας στέλνει η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας, περνώντας από την αντιμετώπιση των καταγγελιών στην πρόληψη, στην έγκαιρη παρέμβαση και στη διαμόρφωση ασφαλών εργασιακών χώρων.

Σύμφωνα με αρμόδια στελέχη της Ανεξάρτητης Αρχής, η προσέγγιση αυτή δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση των περιστατικών που καταγγέλλονται, αλλά επεκτείνεται στην πρόληψη, στην ενημέρωση και στην εμπέδωση μιας κουλτούρας ασφάλειας, σεβασμού και προστασίας των εργαζομένων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το 2025, κατά το οποίο το αυτοτελές τμήμα για την παρακολούθηση της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία υλοποίησε ένα συνεκτικό σχέδιο δράσεων, με στόχο την αποτελεσματική διαχείριση των καταγγελιών, αλλά και τη διαμόρφωση ενός εργασιακού περιβάλλοντος στο οποίο κάθε μορφή βίας και παρενόχλησης αντιμετωπίζεται με μηδενική ανοχή.

Με έμφαση στην πρόληψη, στην ενημέρωση και στην εκπαίδευση, υλοποιήθηκαν στοχευμένες πρωτοβουλίες που απευθύνθηκαν τόσο στους Επιθεωρητές Εργασίας όσο και στους εργοδότες, στις επιχειρήσεις και στους εργαζόμενους.

Όπως επισημαίνει η επικεφαλής του αυτοτελούς τμήματος για την παρακολούθηση της βίας και παρενόχλησης στην εργασία, Γεωργία Βαζάκη, οι πρωτοβουλίες αυτές ενίσχυσαν τη γνώση του θεσμικού πλαισίου, προώθησαν την έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση περιστατικών και καλλιέργησαν ένα ισχυρό μήνυμα πρόληψης σε ολόκληρη την αγορά εργασίας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην ενίσχυση των εργαλείων που έχουν στη διάθεσή τους οι Επιθεωρητές Εργασίας για την αποτελεσματική διαχείριση των σχετικών υποθέσεων.

Το αυτοτελές τμήμα για την παρακολούθηση της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία παρέχει συνεχή συμβουλευτική υποστήριξη στις αρμόδιες Υπηρεσίες Επιθεώρησης Εργασιακών Σχέσεων, συμβάλλοντας στην ορθή παρακολούθηση της πορείας των εργατικών διαφορών και στην ενιαία εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου.

Παράλληλα, αναπτύσσονται διαρκώς στοχευμένες πρωτοβουλίες ενημέρωσης, επιμόρφωσης και ευαισθητοποίησης, με αποδέκτες τις επιχειρήσεις, τους εργοδότες και τους εργαζόμενους.

Στο πλαίσιο αυτό, κατά το προηγούμενο έτος, απεστάλη ενημερωτική επιστολή προληπτικού χαρακτήρα για τη βία και την παρενόχληση στην εργασία σε περίπου 2.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με έμφαση στους κλάδους του εμπορίου (λιανικού και χονδρικού) και του τουρισμού (εστίασης και καταλυμάτων), όπου, σύμφωνα με τα ευρήματα της ετήσιας έκθεσης του 2024, διαπιστώθηκε ανάγκη ενημέρωσης. Η επιστολή αναρτήθηκε ταυτόχρονα, τον Ιούνιο του 2025, στο Πληροφοριακό Σύστημα "ΕΡΓΑΝΗ", ώστε το μήνυμα της πρόληψης να είναι διαθέσιμο στο σύνολο των επιχειρήσεων.

Την ίδια στιγμή, το αυτοτελές τμήμα συνεχίζει να λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για την παροχή εξειδικευμένης γνώσης και υποστήριξης. Μέσα από έγγραφες κατευθυντήριες οδηγίες για τη διαχείριση υποθέσεων βίας και παρενόχλησης, αλλά και μέσω της συμμετοχής των στελεχών του σε εκπαιδευτικές δράσεις, εισηγήσεις και παρουσιάσεις, ενισχύεται η επιχειρησιακή ετοιμότητα των Επιθεωρητών Εργασίας και διασφαλίζεται μια πιο συνεκτική και αποτελεσματική προσέγγιση στην εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου.

Όπως αναφέρουν αρμόδια στελέχη της Ανεξάρτητης Αρχής, οι δράσεις αυτές ενδυναμώνουν την εμπιστοσύνη των πολιτών και ενθαρρύνουν την προσφυγή στους διαθέσιμους μηχανισμούς προστασίας.

Τα πρόσφατα ευρήματα της έκθεσης για το 2025 καταδεικνύουν ότι η βία και η παρενόχληση στον χώρο εργασίας εξακολουθούν να εκδηλώνονται κυρίως μέσα από ψυχολογικές και λεκτικές συμπεριφορές, οι οποίες αντιστοιχούν στο 79% των καταγεγραμμένων περιστατικών. Αντίθετα, οι περιπτώσεις σωματικής βίας (15%) και σεξουαλικής παρενόχλησης (6%) καταγράφονται σε μικρότερη συχνότητα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η σταθερή αύξηση των επώνυμων καταγγελιών για εργατικές διαφορές που σχετίζονται με περιστατικά βίας και παρενόχλησης ενώπιον της Επιθεώρησης Εργασίας.

Κατά το 2025, υποβλήθηκαν συνολικά 455 αιτήσεις εργατικών διαφορών που αφορούσαν περιστατικά βίας και παρενόχλησης, σημειώνοντας αύξηση κατά 43% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Στην έκθεση τονίζεται ότι η εξέλιξη αυτή δεν αποτυπώνει μόνο τη συνεχιζόμενη παρουσία του φαινομένου στους χώρους εργασίας, αλλά και τη μεγαλύτερη ορατότητά του, καθώς περισσότεροι εργαζόμενοι επιλέγουν να αναζητήσουν θεσμική προστασία και να αξιοποιήσουν τα διαθέσιμα εργαλεία υποστήριξης.

Όπως σχολιάζουν αρμόδια στελέχη της Επιθεώρησης Εργασίας, ιδιαίτερα θετικό στοιχείο αποτελεί το σταθερά υψηλό ποσοστό επίλυσης των υποθέσεων μέσω της ειδικής διαδικασίας εργατικών διαφορών.

Επιπλέον, το γεγονός ότι το 73% των περιστατικών καταγράφεται σε σχέσεις κάθετης ιεραρχικής σύνδεσης μεταξύ των εμπλεκομένων αναδεικνύει τη συχνότερη εμφάνιση τέτοιων φαινομένων σε περιβάλλοντα όπου υφίστανται διαφορετικά επίπεδα διοικητικής ή οργανωτικής ευθύνης.

Σύμφωνα με την έκθεση, η αύξηση του ποσοστού των καταγγελιών από εργαζόμενους ηλικίας 25-34 ετών, το οποίο ανήλθε στο 21,8% το 2025 από 14% το 2024, αποτελεί απόδειξη μεγαλύτερης ενημέρωσης και ενεργοποίησης των νεότερων εργαζομένων, με παράλληλη υποχώρηση της ανοχής απέναντι σε προσβλητικές ή απαξιωτικές συμπεριφορές στον χώρο εργασίας.

Όπως προκύπτει από τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, σημαντική είναι και η μεταβολή στη σύνθεση των καταγγελλομένων προσώπων. Το ποσοστό των γυναικών μεταξύ των καταγγελλομένων αυξήθηκε στο 38% το 2025 έναντι 30% το προηγούμενο έτος, ενώ οι άνδρες εξακολουθούν να αποτελούν την πλειονότητα με ποσοστό 62%. Για πρώτη φορά, καταγράφεται σεξουαλική παρενόχληση μεταξύ γυναικών (10%) και μεταξύ ανδρών (11%), στοιχείο που, σύμφωνα με την έκθεση, υπογραμμίζει ότι η αντιμετώπιση του φαινομένου πρέπει να επικεντρώνεται στην προστασία της αξιοπρέπειας και της ασφάλειας στην εργασία, ανεξάρτητα από το φύλο των εμπλεκομένων.

Για πρώτη φορά, στην έκθεση του 2025 αποτυπώνεται ο δείκτης παραβατικότητας, ο οποίος ανέρχεται συνολικά στο 9%, εμφανίζοντας, ωστόσο, διαφοροποιήσεις ανά κλάδο δραστηριότητας. Οι υψηλότερες τιμές, που φτάνουν έως και το 23%, καταγράφονται σε επιμέρους τομείς, όπως οι υπηρεσίες υγείας και διαχείρισης ακινήτων, οι δραστηριότητες αισθητικής και κομμωτικής, καθώς και οι νομικές και λογιστικές υπηρεσίες. Αντίθετα, κλάδοι όπως το λιανικό εμπόριο (8%), το χονδρικό εμπόριο και τα καταλύματα (9%), καθώς και η εστίαση (12%), κινούνται κοντά στον συνολικό δείκτη, γεγονός που συνδέεται και με τις στοχευμένες παρεμβάσεις ενημέρωσης και ελέγχου που πραγματοποιήθηκαν εντός του 2025.

Ο δείκτης παραβατικότητας, συνολικά και ανά δραστηριότητα, υπολογίζεται με βάση το πηλίκο των διαπιστωθεισών παραβάσεων προς το σύνολο των περιπτώσεων, ενοποιώντας ουσιαστικά τα δεδομένα των εργατικών διαφορών, των καταγεγραμμένων ελέγχων και του μητρώου των παραβατών εργοδοτών, κατά των οποίων έχει επιβληθεί διοικητική κύρωση για παράβαση της απαγόρευσης βίας και παρενόχλησης στην εργασία.

Τέλος, η επεξεργασία των στοιχείων αναδεικνύει ότι η επίλυση των διαφορών επιτυγχάνεται συχνότερα, όταν η εργασιακή σχέση εξακολουθεί να υφίσταται, γεγονός που καταδεικνύει τη σημασία της έγκαιρης αναφοράς, παρέμβασης και ενεργοποίησης των προβλεπόμενων μηχανισμών προστασίας.

Κανονισμοί εργασίας με ενσωματωμένη πολιτική για τη βία και την παρενόχληση

Επίσης, η ενσωμάτωση πολιτικών πρόληψης και αντιμετώπισης της βίας και της παρενόχλησης στους κανονισμούς εργασίας αποτελεί πλέον βασικό στοιχείο της οργανωτικής λειτουργίας των επιχειρήσεων.

Κατά το 2025, συνεχίστηκε η εφαρμογή της σχετικής υποχρέωσης των εργοδοτών, με στόχο τη δημιουργία σαφών διαδικασιών πρόληψης, αναφοράς και διαχείρισης τέτοιων περιστατικών στους χώρους εργασίας.

Με βάση τα στοιχεία που τηρούν οι αρμόδιες υπηρεσίες της Επιθεώρησης Εργασίας, μέσα στο 2025, υποβλήθηκαν συνολικά 271 κανονισμοί εργασίας προς κύρωση, οι οποίοι περιλάμβαναν πολιτικές για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της βίας και της παρενόχλησης, όπως προβλέπει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.

Η πλειονότητα των υποβολών (68%) προήλθε από τις μεγάλες Περιφερειακές Ενότητες της Αττικής και της Κεντρικής Μακεδονίας, όπου συγκεντρώνεται σημαντικός αριθμός επιχειρήσεων με περισσότερους από 20 εργαζόμενους, οι οποίες έχουν σχετική υποχρέωση κατάρτισης κανονισμού.

Παράλληλα, αξιοσημείωτη ήταν η συμμετοχή των Περιφερειακών Διευθύνσεων Επιθεώρησης Εργασιακών Σχέσεων Κρήτης και Αιγαίου, που συγκέντρωσαν το 19% των υποβολών, κυρίως λόγω της έντονης παρουσίας μεγάλων τουριστικών επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με την έκθεση του 2025, η σταθερή υποβολή κανονισμών εργασίας με ενσωματωμένες πολιτικές κατά της βίας και της παρενόχλησης από την έναρξη εφαρμογής της σχετικής υποχρέωσης αποδεικνύει ότι οι επιχειρήσεις σταδιακά ενσωματώνουν την πρόληψη στην καθημερινή τους λειτουργία. Πέρα από την τυπική συμμόρφωση με τις απαιτήσεις του νόμου, η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί τη σταδιακή διαμόρφωση μιας εργασιακής κουλτούρας μηδενικής ανοχής, με έμφαση στην έγκαιρη διαχείριση καταγγελιών, στην προστασία των εργαζομένων και στη διατήρηση ενός ασφαλούς και υγιούς εργασιακού περιβάλλοντος.