Μια ψυχολόγος εξηγεί: «Ο σχολικός εκφοβισμός δεν αφορά μόνο μαθητές – Η σιωπηρή μάχη των εκπαιδευτικών»

Με αφορμή το πρόσφατο δυσάρεστο συμβάν με το θάνατο εκπαιδευτικού διαφαίνεται ότι η εικόνα που έχουμε για τους εκπαιδευτικούς ως «ασταμάτητους φύλακες» της σχολικής τάξης δεν ισχύει πάντοτε. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη, καθώς ολοένα και περισσότεροι εκπαιδευτικοί βιώνουν φαινόμενα bullying από τους ίδιους τους τους μαθητές. Έρευνες στη σχολική ψυχολογία έχουν αποδείξει ότι το συγκεκριμένο φαινόμενο δεν είναι σπάνιο και έχει σοβαρές επιπτώσεις, τόσο στη διαδικασία της μάθησης, όσο και στην ψυχική υγεία των εκπαιδευτικών.

Η συγκεκριμένη μορφή σχολικού εκφοβισμού (student-on-teacher bullying) μπορεί να λάβει διάφορες μορφές, όπως λεκτική κακοποίηση, ειρωνείες, παρακώλυση της διαδικασίας του μαθήματος ή ακόμη και σωματική βία. Οι επιπτώσεις αυτού του φαινομένου δεν περιορίζονται μόνο στην επαγγελματική-υπηρεσιακή απόδοση των εκπαιδευτικών, αλλά επεκτείνονται και στην ψυχική τους υγεία (υψηλά επίπεδα άγχους, στρες και μεγαλύτερος κίνδυνος burnout). Τέτοιες συμπεριφορές εκ μέρους μαθητών συνήθως πηγάζουν από ανασφάλεια, κακή σχολική επίδοση και ανάγκη για έλεγχο ή μίμηση κοινωνικών προτύπων, τα οποία οι μαθητές έχουν «διδαχθεί» στο σπίτι τους ή στο κοινωνικό τους περιβάλλον. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο εκπαιδευτικός συχνά αισθάνεται απομονωμένος, αναγκασμένος να παίζει κάποιο ρόλο για να διατηρήσει την τάξη και ταυτόχρονα αντιμετωπίζει συναισθήματα ντροπής ή αποτυχίας.

Έρευνες έχουν δείξει ότι οι εκπαιδευτικοί μπορούν να προστατευτούν σε αυτό το φαινόμενο μέσω των ακόλουθων στρατηγικών:

Εκπαίδευση και ενδυνάμωση μέσω παρακολούθησης σεμιναρίων διαχείρισης συγκρούσεων και επικοινωνιακών δεξιοτήτων για τη μείωση του αισθήματος αδυναμίας.

Στήριξη από τη διεύθυνση του σχολείου μέσω συντονισμένων πρακτικών και πολιτικών από τις οποίες να αποδεικνύεται ότι η βία δεν γίνεται ανεκτή ούτε σιωπηρά.

Προσωπική φροντίδα μέσω ψυχολογικής υποστήριξης.

Είναι γεγονός ότι η αναγνώριση του φαινομένου και η κατανόηση των ψυχολογικών μηχανισμών πίσω από αυτό είναι το πρώτο βήμα για την αποτελεσματική αντιμετώπισή του. Όσο οι εκπαιδευτικοί δεν παραμένουν σιωπηλοί, τόσο περισσότερο θωρακίζονται σε συμπεριφορές που δεν είναι απλώς «αθώα παιδικά πειράγματα» ή «αναπόφευκτα στοιχεία της μαθησιακής διαδικασίας». Το bullying δεν έχει ηλικία και δεν περιορίζεται μόνο σε όσους μαθαίνουν, αλλά ενίοτε επηρεάζει και αυτούς που διδάσκουν.

ygeiamou