Σε απόλυτο συναγερμό τα ελληνικά σούπερ μάρκετ για τις κυβερνοεπιθέσεις στα ψυγεία

Οι κυβερνοεπιθέσεις στα ψυγεία των ευρωπαϊκών σούπερ μάρκετ έχουν σημάνει συναγερμό και στην ελληνική αγορά. Μετά τα διαδοχικά περιστατικά σε εννέα χώρες, η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας παρεμβαίνει με επείγουσα επιστολή προς την Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο και ζητώντας άμεσα μέτρα προστασίας.

"Σε απόλυτο συναγερμό είναι όλα τα σούπερ μάρκετ", δηλώνει στο Capital.gr ο γενικός διευθυντής της ΕΣΕ, Απόστολος Πεταλάς, επιβεβαιώνοντας ότι οι ελληνικές αλυσίδες έχουν ήδη κινητοποιηθεί.

Η ανησυχία εντείνεται καθώς στη χώρα έχουν εντοπιστεί περισσότερα από 300 συστήματα εκτεθειμένα στο δημόσιο διαδίκτυο, τα οποία θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχο κυβερνοεπίθεσης.

Η απειλή αφορά τους ηλεκτρονικούς ελεγκτές που ρυθμίζουν τη θερμοκρασία, την απόψυξη και τους συναγερμούς ψυγείων και καταψυκτών.

Μέσω της απομακρυσμένης πρόσβασης, οι χάκερ μπορούν να μεταβάλουν τις ρυθμίσεις τους, προκαλώντας αλλοίωση τροφίμων και οικονομικές ζημιές.

Παράλληλα, οι συγκεκριμένες συσκευές μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να αποτελέσουν σημείο εισόδου στα εταιρικά δίκτυα.

Πώς εντοπίστηκαν οι ευάλωτοι ελεγκτές ψύξης

Στην επιστολή της 3ης Νοεμβρίου, την οποία έχει στη διάθεσή του το Capital.gr, η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας ενημερώνει τον πρόεδρο της ΕΣΕ, Ιωάννη Μασούτη, για νέο κύμα επιθέσεων που σημειώθηκε τη νύχτα της 1ης προς τη 2α Νοεμβρίου σε περισσότερα από 100 καταστήματα στο Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, τη Σουηδία, την Ιρλανδία και την Εσθονία.

Σύμφωνα με την Αρχή, η Danfoss επιβεβαίωσε ότι οι επιθέσεις αφορούσαν προϊόντα της, όπως είχε συμβεί και στη Γαλλία στις 11–12 Οκτωβρίου.

Οι περισσότερες συσκευές που επλήγησαν ήταν παλαιότερα μοντέλα, τα οποία δεν υποστηρίζονται πλέον με ενημερώσεις ασφαλείας.

Στην Ελλάδα έχουν εντοπιστεί περισσότεροι από 300 ελεγκτές επαγγελματικής ψύξης, κυρίως των εταιρειών Danfoss, Copeland/Dixell και Carel, οι οποίοι είναι προσβάσιμοι από το δημόσιο διαδίκτυο.

Ο αριθμός αφορά συστήματα και όχι επιχειρήσεις, καθώς μία αλυσίδα μπορεί να διαθέτει πολλούς τέτοιους ελεγκτές.

Όπως εξηγεί στο Capital.gr ο Δρ. Ερρίκος Τάρτας, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας κυβερνοασφάλειας CyberPax, ο εντοπισμός τους γίνεται μέσω εξειδικευμένων μηχανών αναζήτησης που καταγράφουν συνδεδεμένες συσκευές αντί για ιστοσελίδες. Με τον ίδιο τρόπο που η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας εντόπισε τις εκτεθειμένες εγκαταστάσεις, μπορούν να τις αναζητήσουν και οι χάκερ.

Η δημόσια προσβασιμότητα δεν σημαίνει ότι ένα σύστημα έχει παραβιαστεί. Αυξάνει, όμως, την έκθεσή του σε επιθέσεις, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιεί παλαιότερο λογισμικό ή ανεπαρκείς μηχανισμούς προστασίας. Η Αρχή ενημερώνει απευθείας τους διαχειριστές των συστημάτων όπου είναι εφικτό, ζητώντας παράλληλα από την ΕΣΕ να προειδοποιήσει τις επιχειρήσεις-μέλη της.

Τα μέτρα των ελληνικών αλυσίδων

Η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας έχει ήδη διαβιβάσει τις οδηγίες της Αρχής στα μέλη της, με τις αλυσίδες να προχωρούν σε μέτρα προστασίας των ψυκτικών εγκαταστάσεων.

Οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν διαφορετικά συστήματα παρακολούθησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο έλεγχος γίνεται κεντρικά, ενώ σε άλλες πραγματοποιείται από εξωτερικούς τεχνικούς συνεργάτες με δυνατότητα απομακρυσμένης πρόσβασης.

Η σταδιακή ανανέωση του εξοπλισμού σημαίνει ότι στα δίκτυα καταστημάτων μπορεί να συνυπάρχουν παλαιότερες και νεότερες εγκαταστάσεις, με διαφορετικά επίπεδα τεχνικής υποστήριξης.

Η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας ζητά την αποσύνδεση των ελεγκτών από το δημόσιο διαδίκτυο και την πρόσβαση μόνο μέσω VPN με πολυπαραγοντική ταυτοποίηση, την αλλαγή προεπιλεγμένων κωδικών, την εγκατάσταση ενημερώσεων ασφαλείας και την αντικατάσταση εξοπλισμού που δεν υποστηρίζεται πλέον. Αντίστοιχα μέτρα καλούνται να εφαρμόσουν και οι εξωτερικοί συνεργάτες συντήρησης.

Η Αρχή προειδοποιεί ότι μια επίθεση μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια αποθεμάτων μέσα σε μία νύχτα, ακόμη και σε πρόκληση πυρκαγιάς. Υπενθυμίζει επίσης τις υποχρεώσεις κυβερνοασφάλειας και αναφοράς σημαντικών περιστατικών που προβλέπει ο νόμος 5160/2024 για τις επιχειρήσεις που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του.

Ας σημειωθεί ότι χθες ο επιχειρηματίας Γιώργος Μπούμπας κατήγγειλε κακόβουλη παρέμβαση στο σύστημα ψύξης του κρεοπωλείου του στην Κηφισιά. Σύμφωνα με όσα περιέγραψε, η θερμοκρασία των ψυγείων ανέβηκε στους 17 βαθμούς Κελσίου, προτού αποκατασταθεί η λειτουργία τους.

Ποια ευρωπαϊκά σούπερ μάρκετ χτυπήθηκαν

Η πρώτη μεγάλη επίθεση, στις 11–12 Οκτωβρίου, επηρέασε εκατοντάδες γαλλικά σούπερ μάρκετ, μεταξύ των οποίων καταστήματα των Intermarché και Coopérative U.

Οι παρεμβάσεις στα συστήματα ψύξης προκάλεσαν καταστροφή τροφίμων και σημαντικές οικονομικές απώλειες.

Το νέο κύμα της 2ας Νοεμβρίου εξαπλώθηκε σε περισσότερες αγορές. Σύμφωνα με το AFP, περιστατικά δυσλειτουργίας συστημάτων ψύξης καταγράφηκαν σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες, με το Βέλγιο να βρίσκεται μεταξύ των περισσότερο πληττόμενων.

Στη βελγική αγορά επηρεάστηκαν καταστήματα των Delhaize, Carrefour, Intermarché και Colruyt. Η Carrefour ανέφερε προβλήματα σε περίπου 15 από τα 700 καταστήματά της στη χώρα, ενώ τέσσερα καταστήματα Delhaize επλήγησαν στο Λουξεμβούργο.

Στην Ιρλανδία, ο όμιλος Musgrave ανακοίνωσε περιστατικά σε 13 καταστήματα SuperValu. Στη Σουηδία, σύμφωνα με το Reuters, η Coop ανέφερε προβλήματα σε επτά καταστήματα, ενώ δυσλειτουργίες καταγράφηκαν και σε 23 καταστήματα της ICA. Στην Πορτογαλία επλήγησαν επτά Intermarché, ενώ στην Ιταλία αναφέρθηκαν περιστατικά σε καταστήματα Coop στη Σικελία.

Προβλήματα εντοπίστηκαν επίσης σε καταστήματα ή επιχειρήσεις στην Εσθονία, τη Φινλανδία και την Ολλανδία. Στη Φινλανδία, ο όμιλος Kesko διερευνά δυσλειτουργίες που εμφανίστηκαν σε μικρότερα καταστήματά του.

Η υπόθεση έφτασε και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με τον επίτροπο Γεωργίας και Τροφίμων, Christophe Hansen, να κάνει λόγο για σκόπιμη προσπάθεια διατάραξης της ευρωπαϊκής εφοδιαστικής αλυσίδας τροφίμων και υπονόμευσης της εμπιστοσύνης των καταναλωτών, διευκρινίζοντας πάντως ότι δεν απειλείται επί του παρόντος η επισιτιστική ασφάλεια της ΕΕ.

Οι έρευνες στις ΗΠΑ και τα σενάρια για τους δράστες

Η υπόθεση έχει και αμερικανική διάσταση. Το Πεντάγωνο διερευνά εάν δυσλειτουργίες σε εγκαταστάσεις κατάψυξης τουλάχιστον έξι στρατιωτικών βάσεων, που καταγράφηκαν ήδη από τον Αύγουστο και προκάλεσαν καταστροφή τροφίμων, οφείλονται σε κυβερνοεπίθεση.

Σύμφωνα με το Reuters, στη βάση Fort Huachuca της Αριζόνας ενεργοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της νύχτας η λειτουργία απόψυξης, με αποτέλεσμα να αλλοιωθούν αποθηκευμένα προϊόντα. Οι αμερικανικές αρχές εξετάζουν και πιθανές ομοιότητες με τα ευρωπαϊκά περιστατικά.

Την ίδια ώρα, η ταυτότητα και τα κίνητρα των δραστών στην Ευρώπη παραμένουν άγνωστα. Μέχρι στιγμής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί αιτήματα για λύτρα, ενώ μεταξύ των σεναρίων που εξετάζουν οι ειδικοί είναι και η πρόκληση ζημιών χωρίς οικονομικό κίνητρο.

Ο Rafe Pilling της εταιρείας κυβερνοασφάλειας Sophos, μιλώντας στον Guardian, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο εμπλοκής κρατικά υποστηριζόμενων ομάδων που συνδέονται με τη Ρωσία, την Κίνα ή τη Βόρεια Κορέα, επισημαίνοντας ωστόσο ότι πίσω από τις επιθέσεις θα μπορούσε να βρίσκεται ακόμη και ένας μεμονωμένος χάκερ.

Τα ψυγεία ως πύλη εισόδου στα εταιρικά δίκτυα

Πέρα από τις οικονομικές απώλειες που μπορεί να προκαλέσει μια κυβερνοεπίθεση, οι ειδικοί επισημαίνουν και τον κίνδυνο να μην εντοπιστεί εγκαίρως μια κακόβουλη παρέμβαση.

Όπως εξηγεί ο κ. Τάρτας, ένας εισβολέας μπορεί να μεταβάλει τη θερμοκρασία των ψυγείων και να απενεργοποιήσει τον συναγερμό, με αποτέλεσμα τα προϊόντα να ζεσταθούν και στη συνέχεια να ξαναπαγώσουν πριν εντοπιστεί το πρόβλημα.

"Τέτοιες επιθέσεις μοιάζουν με βλάβη και συχνά δεν αναγνωρίζονται", επισημαίνει.

Παράλληλα, οι ηλεκτρονικοί ελεγκτές ψύξης μπορούν να αποτελέσουν σημείο εισόδου στα υπόλοιπα πληροφοριακά συστήματα μιας επιχείρησης, όταν δεν υπάρχει επαρκής διαχωρισμός των δικτύων. Όπως λέει ο κ. Τάρτας, οι κίνδυνοι από κυβερνοεπιθέσεις σε συνδεδεμένα συστήματα δεν περιορίζονται στο λιανεμπόριο, αλλά αφορούν επίσης τη βιομηχανία, τις αποθήκες, τα νοσοκομεία και κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.

Πηγή Capital.gr