Σύμφωνο για τη Μεσόγειο: Δράσεις για μετανάστευση, ασφάλεια και σταθερότητα

Την πρώτη δέσμη πρωτοβουλιών για την υλοποίηση του Συμφώνου για τη Μεσόγειο παρουσίασε η Κομισιόν εγκαινιάζοντας ένα φιλόδοξο σχέδιο δράσης που αποκτά ιδιαίτερη σημασία για χώρες πρώτης γραμμής όπως η Ελλάδα, ιδίως σε ζητήματα μετανάστευσης, ασφάλειας, περιφερειακής σταθερότητας και ενεργειακών υποδομών.

Το σχέδιο δράσης, που παρουσιάστηκε σε εκπροσώπους των κρατών-μελών της Ε.Ε. και των χωρών της Νότιας Μεσογείου, περιλαμβάνει 21 άμεσα υλοποιήσιμες πρωτοβουλίες, οι οποίες αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου πλαισίου άνω των 100 δράσεων. Το Σύμφωνο βασίζεται σε μια εκτενή διαδικασία διαβούλευσης με κυβερνήσεις, κοινωνία των πολιτών, νέους, επιχειρήσεις και ερευνητές, επιχειρώντας να απαντήσει σε κοινές προκλήσεις της περιοχής.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα παρουσιάζει ο τρίτος πυλώνας του σχεδίου, που αφορά την ασφάλεια, την ετοιμότητα και τη διαχείριση της μετανάστευσης. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ενωση προωθεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση κατά μήκος των μεταναστευτικών διαδρομών («whole-of-route approach»), δίνοντας έμφαση στην αντιμετώπιση των αιτίων της μετανάστευσης από τα σημεία εκκίνησης, καθώς και στην καταπολέμηση των δικτύων διακίνησης ανθρώπων.

Παράλληλα, προβλέπονται δράσεις για την ενίσχυση της διαχείρισης των συνόρων και των θεσμών ασφάλειας, εξέλιξη που συνδέεται άμεσα με τις ελληνικές προτεραιότητες για αποτελεσματικό έλεγχο των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε.

Σημαντική είναι επίσης η πρόβλεψη για ενίσχυση της επιχειρησιακής συνεργασίας κατά του οργανωμένου εγκλήματος μέσω της πρωτοβουλίας MED-OP, αλλά και η δημιουργία ευρωπαϊκού κόμβου δασοπυρόσβεσης στην Κύπρο, που θα λειτουργεί ως περιφερειακό κέντρο αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών — ένα ζήτημα που αφορά άμεσα και τη χώρα μας λόγω των ολοένα συχνότερων πυρκαγιών.

Παράλληλα, οι οικονομικές και ενεργειακές πρωτοβουλίες του Συμφώνου έχουν γεωστρατηγική σημασία για τη χώρα μας, καθώς προωθούν τη διασύνδεση ενεργειακών δικτύων και την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη Μεσόγειο, ενισχύοντας τον ρόλο της περιοχής ως ενεργειακού κόμβου. Η προώθηση ψηφιακών υποδομών και διασυνδέσεων μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων αναμένεται επίσης να επηρεάσει την περιφερειακή συνδεσιμότητα, όπου η Ελλάδα φιλοδοξεί να διαδραματίσει κομβικό ρόλο.

Σε πολιτικό επίπεδο, το μήνυμα της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι σαφές: ενίσχυση της συνεργασίας και κοινή διαχείριση των προκλήσεων σε μια περίοδο αυξανόμενης γεωπολιτικής αστάθειας. Οπως δήλωσε η ύπατη εκπρόσωπος για την Εξωτερική Πολιτική και αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Κάγια Κάλας, «το Σύμφωνο για τη Μεσόγειο θα κινητοποιήσει δισεκατομμύρια ευρώ ευρωπαϊκών επενδύσεων με πάνω από 100 έργα, συμπεριλαμβανομένων πολλών που σχετίζονται με την ασφάλεια. Θα κάνουμε πολύ περισσότερα για να αντιμετωπίσουμε από κοινού κοινές προκλήσεις, από τη διακίνηση ναρκωτικών έως την εμπορία ανθρώπων και τον μετριασμό φυσικών καταστροφών. Το Σύμφωνο θα συμβάλει στο να καταστεί η περιοχή ισχυρότερη, πιο σταθερή και πιο ευημερούσα».

Από την πλευρά της, η επίτροπος για τη Μεσόγειο, Ντουμπράβκα Σουίτσα, υπογράμμισε ότι «η Μεσόγειος είναι ο κοινός μας χώρος. Αυτή τη στιγμή βρίσκεται υπό πίεση. Οι άνθρωποι της περιοχής ανησυχούν για το μέλλον τους. Χρειάζονται απαντήσεις. Και εμείς ανταποκρινόμαστε. Σήμερα, είμαι περήφανη που εγκαινιάζουμε το Σχέδιο Δράσης για την υλοποίηση του Συμφώνου για τη Μεσόγειο – περνώντας από τη δέσμευση στην υλοποίηση. Πρόκειται για μια αληθινή εταιρική σχέση ισότιμων εταίρων, με κοινή ευθύνη και κοινά οφέλη».

Το σχέδιο δράσης θα επικαιροποιείται τακτικά, με τη δεύτερη εκδοχή να αναμένεται το φθινόπωρο του 2026, ενώ προβλέπεται και η δημιουργία διαδραστικής πλατφόρμας για την παρακολούθηση της προόδου των έργων.