Εύθραυστη εκεχειρία στη Μ. Ανατολή: Στα χέρια του Ιράν η παγκόσμια οικονομία και η Ευρώπη καλείται να πληρώσει τα σπασμένα

Μόλις λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση ότι Ιράν και ΗΠΑ συμφώνησαν σε εκεχειρία δύο εβδομάδων και στη διεξαγωγή συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, η συμφωνία για κατάπαυση πυρός του Ντόναλντ Τραμπ φαντάζει πρόχειρη και έτοιμη να τιναχτεί στον αέρα…

Ο Ντόναλντ Τραμπ έσπευσε να χαρακτηρίσει τη συμφωνία με τον Ιράν «πλήρη και απόλυτη νίκη». Ωστόσο, η συμφωνία εκεχειρίας εξαρτάται ουσιαστικά από την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Ρεπορτάζ του CNN αναφέρει πως «δεν χρειάζεται μεγάλη στρατιωτική ισχύ για να προκαλέσει τεράστια διαταραχή στην παγκόσμια οικονομία», ενώ έχει ήδη χρησιμοποιήσει τον έλεγχο των Στενών ως «εργαλείο οικονομικού πολέμου».

Η μερική ή πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας για εβδομάδες – σε έναν δίαυλο από τον οποίο διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας ενέργειας – έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις: Αυξήσεις τιμών, φόβους για ελλείψεις και ενεργειακή πίεση σε Ευρώπη και Ασία.

Παρά τη θετική αντίδραση των αγορών μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι «το πιο κρίσιμο ζήτημα παραμένει το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ».

Τα Στενά του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, έχουν ουσιαστικά αποκλειστεί για πάνω από έξι εβδομάδες.

Η κρίση έχει ήδη προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις διεθνώς. Στην Ασία, χώρες όπως οι Φιλιππίνες προχώρησαν σε κήρυξη ενεργειακής έκτακτης ανάγκης λόγω φόβων για ελλείψεις καυσίμων. Στην Ευρώπη, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνονται ξανά, ενώ στις ΗΠΑ καταγράφεται άνοδος στις τιμές βενζίνης.

Την ίδια ώρα, το Ιράν επωφελείται οικονομικά, αυξάνοντας τόσο τις εξαγωγές πετρελαίου όσο και τις τιμές πώλησής του. Παρά το γεγονός ότι παραδοσιακά το ιρανικό πετρέλαιο πωλείται με έκπτωση σε σχέση με το Brent, πρόσφατες συμφωνίες δείχνουν ότι πωλείται ακόμη και σε υψηλότερες τιμές, ιδιαίτερα σε αγορές όπως η Κίνα και η Ινδία.

Παράλληλα, η Τεχεράνη επιδιώκει να διατηρήσει την επιρροή της στα Στενά του Ορμούζ και μετά το τέλος της σύγκρουσης, προτείνοντας ακόμη και σύστημα χρεώσεων για τη διέλευση πλοίων.

Αναλυτές εκτιμούν ότι ένα τέτοιο σύστημα ενδέχεται να παγιωθεί, με χώρες όπως το Ομάν να λειτουργούν ως «ουδέτεροι διαμεσολαβητές» για τη διαχείριση των πληρωμών.

Ήδη, σύμφωνα με πληροφορίες, πλοία έχουν καταβάλει ποσά έως και 2 εκατ. δολαρίων για τη διέλευση από τα στενά, καθιστώντας το Ιράν ως «ρυθμιστή» της παγκόσμιας οικονομίας. 

Η Ευρώπη θα πληρώσει τον λογαριασμό

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το Politico, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι φοβούνται ότι η Ευρώπη θα κληθεί ξανά να αναλάβει σημαντικό οικονομικό βάρος σε μια κρίση που δεν προκάλεσε και δεν ελέγχει.

Πέντε διπλωμάτες και αξιωματούχοι της ΕΕ εκτιμούν ότι χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο ενδέχεται να χρειαστεί να χρηματοδοτήσουν αποστολές για την προστασία της ναυσιπλοΐας και την εκκαθάριση ναρκών στο Στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με το Politico.

Την ίδια ώρα, ευρωπαϊκά εμπορικά πλοία μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπα με νέα τέλη διέλευσης, καθώς ο Τραμπ εξετάζει «κοινή επιχείρηση» με το Ιράν και το Ομάν για την επιβολή διοδίων.

Ο Ισπανός ευρωβουλευτής Νάτσο Σάντσες Αμόρ περιέγραψε την κατάσταση ως ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: «Στη Γάζα θα πληρώσουμε για την ανοικοδόμηση. Στην Ουκρανία πληρώνουμε για τον πόλεμο. Τώρα ίσως χρειαστεί να πληρώσουμε για τα Στενά του Ορμούζ». Και πρόσθεσε: «Το ΝΑΤΟ υποτίθεται ότι βασίζεται στην αμοιβαία πίστη. Αλλά αυτό δεν λειτουργεί έτσι».