Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν crash test για τις σχέσεις Τραμπ-Νετανιάχου: Τα τηλεφωνήματα και οι δημοσκοπήσεις

Αντιμέτωπος με τον χειρότερο πολιτικό «εφιάλτη» του βρίσκεται ο Μπενιαμίν Νετανιάχου με φόντο τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν, καθώς η συμφωνία Ουάσινγκτον και Τεχεράνης δεν φαίνεται να προωθεί τα συμφέροντα του Ισραήλ. Το αντίθετο. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός «παγιδεύεται» σε ένα νέο δίλημμα, που αφορά όχι μόνο τον ίδιο αλλά και την ασφάλεια της χώρας του. 

Πώς μπορεί ο άνθρωπος που είχε τόσο μεγάλη επιρροή στην αμερικανική πολιτική ηγεσία, τώρα να παραγκωνίζεται και να προσβάλλεται δημόσια από τον βασικό σύμμαχό του στις ΗΠΑ;

Πώς μπορεί να επιβιώσει από την απαίτηση της Ουάσινγκτον και της Τεχεράνης να σταματήσει το Ισραήλ να επιτίθεται στη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, μήνες πριν από τις γενικές εκλογές στο Ισραήλ, όπου θα κριθεί η πολιτική του επιβίωση;

Η οργή Τραμπ και οι δύσκολες επιλογές Νετανιάχου

Η αλήθεια είναι ότι οι επιλογές που έχει μπροστά του ο Νετανιάχου, είναι δύσκολες.

Η οργισμένη αντίδραση του Τραμπ απέναντι στον Νετανιάχου - κατά το πρώτο τηλεφώνημά τους την περασμένη Κυριακή - για την εντολή που έδωσε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός για χτυπήματα στη Βηρυτό, είναι ενδεικτική της τεταμένης σχέσης των δύο ανδρών.

Ακολούθησε και δεύτερο τηλεφώνημα, στο οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος τον ενημέρωσε ότι ο πόλεμος έχει ουσιαστικά τελειώσει.

Η αναδυόμενη συμφωνία είναι το σενάριο που οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι φοβόντουσαν για εβδομάδες: Θα μπορούσε να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ και να οδηγήσει στην χαλάρωση των οικονομικών κυρώσεων στην Τεχεράνη, καθυστερώντας παράλληλα τις συνομιλίες για τα ζητήματα που ήταν οι δηλωμένοι πολεμικοί στόχοι του Ισραήλ.

Αυτό γιατί το μνημόνιο κατανόησης αφήνει για μεταγενέστερη συζήτηση τα ακανθώδη θέματα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και του οπλοστασίου βαλλιστικών πυραύλων του, όπως αναφέρει το CNNi και τα οποία το Ισραήλ θεωρεί ότι αποτελούν απειλή.

Όταν ο Νετανιάχου τελικά έκανε δημόσια σχόλια μετά την ανακοίνωση του μνημονίου κατανόησης από τον Τραμπ, ήταν ώρες αφότου άλλοι Ισραηλινοί πολιτικοί είχαν ήδη μιλήσει για το θέμα.

Σε συνέντευξη Τύπου το βράδυ της Δευτέρας (15/6) , ο Ισραηλινός πρωθυπουργός μόλις που ανέφερε τη συμφωνία σε ολόκληρη την οκτάλεπτη εναρκτήρια δήλωσή του. Μεγαλύτερη εντύπωση κάνει και το γεγονός ότι μόλις που ανέφερε τον Τραμπ στις εναρκτήριες παρατηρήσεις του, αντί να καυχηθεί για τη σχέση τους, όπως κάνει τακτικά εδώ και χρόνια.

Όταν ρωτήθηκε για τη συμφωνία αργότερα, είπε: «Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ο Πρόεδρος Τραμπ και εγώ δεν συμφωνούμε... Είμαι υπεύθυνος για τα συμφέροντα ασφαλείας του Ισραήλ και αυτό πρέπει να γίνει με σύνεση».

Παράλληλα τα σχόλια μελών του κόμματος Λικούντ του Νετανιάχου και ακροδεξιών υπουργών του κυβερνώντος συνασπισμού του, αποτυπώνουν επίσης την πίεση που αντιμετωπίζει από τη δική του πλευρά - πιο έντονα λόγω της απαίτησης της Τεχεράνης η εκεχειρία να καλύπτει «στρατιωτικές επιχειρήσεις σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».

«Η συμφωνία του Τραμπ δεν μας δεσμεύει», έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τη ο ακροδεξιός υπουργός εθνικής ασφάλειας του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ. «Δεν είμαστε εταίροι σε αυτή τη συμφωνία που δεν διασφαλίζει την ασφάλειά μας».

Τι σημαίνει η συμφωνία για την παρουσία του Ισραήλ στο Λίβανο
Αυτή είναι η μία οπτική καθώς η συμφωνία μπορεί επίσης να συνεπάγεται νέους περιορισμούς στην ικανότητα του Ισραήλ να πολεμήσει τη Χεζμπολάχ, καθώς το Ιράν απαιτεί πλήρη ισραηλινή στρατιωτική αποχώρηση από τον νότιο Λίβανο, κάτι που το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι δεν είναι διατεθειμένο να κάνει.

Τη Δευτέρα (15/6), ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι η αποχώρηση «δεν ήταν όρος της συμφωνίας».

«Εάν το Ιράν δεν είναι σε θέση να ελέγξει τη Χεζμπολάχ και εάν επιτεθεί, ξέρετε, σε ισραηλινές θέσεις ή ισραηλινές πόλεις, το Ισραήλ θα έχει το δικαίωμα να αμυνθεί και να απαντήσει», δήλωσε ο ίδιος αξιωματούχος.

Η επιφυλακτικότητα του Νετανιάχου αντανακλά μια ευαίσθητη στιγμή εξωτερικής πολιτικής, αλλά και το πόσο καθοριστικός είναι ο Τραμπ στην εκλογική του στρατηγική. Πριν από μήνες, πηγές αποκάλυψαν στο CNNi, ότι η πολιτική του ομάδα είχε οραματιστεί μια σαφή πορεία για τις εκλογές: μια γρήγορη νίκη επί του Ιράν, μια θριαμβευτική επίσκεψη στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο, μια επίσκεψη επιστροφής του Τραμπ στο Ισραήλ στην τελική ευθεία και μια πλημμύρα προεδρικών εικόνων που σαρώνουν τον Νετανιάχου μέχρι τις κάλπες τον Οκτώβριο.

Το όραμα αυτό δεν φαίνεται να πραγματοποιείται με τα στέλεχη της αντιπολίτευσης που θέλουν να τον εδιώξουν από την εξουσία να σπεύδουν να τον επικρίνουν για τη στάση του.

Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης, Γιαΐρ Λαπίντ, το είπε με λίγες λέξεις: «Είτε μια άμεση και καταστροφική αντιπαράθεση με τον μεγαλύτερο σύμμαχό μας, είτε μια υποτακτική παράδοση των ισραηλινών συμφερόντων», όπως αναφέρει το BBC.

Από την πλευρά του ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ, επίσης υποψήφιος χαρακτήρισε τη συμφωνία «μια επικίνδυνη στροφή στην ασφάλεια του Ισραήλ». Ο πρώην αρχηγός του ισραηλινού στρατού Γκάντι Άιζενκοτ, επίσης υποψήφιος για την πρωθυπουργία, το περιέγραψε ως ένα «άθλιο αποτέλεσμα» που γεννήθηκε από την έλλειψη στρατηγικής και θάρρους.

Crash test για τις σχέσεις Τραμπ - Νετανιάχου

Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι οι σχέσεις των δύο ηγετών έχουν διαταραχθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να υπάρξει οριστική ρήξη. Για τον πολιτικό σύμβουλο Ναντάβ Στράουχλερ, ο οποίος είχε συνεργαστεί στο παρελθόν με τον Νετανιάχου, η τρέχουσα στιγμή είναι «σημείο δοκιμής», αλλά όχι σημείο καμπής.

«Δεν θα θεωρούσα ότι αυτή η σχέση έχει καταστραφεί τόσο γρήγορα», είπε, προσθέτοντας ότι με τις εκλογές του Οκτωβρίου περίπου τέσσερις μήνες μακριά, η σχέση μπορεί να ανακάμψει και προβλέπει ότι ο Τραμπ θα εξακολουθεί να αποτελεί κεντρικό στοιχείο της προεκλογικής εκστρατείας.

«Ο Τραμπ έχει θυμώσει και στο παρελθόν - με τον Νετανιάχου, με άλλους ηγέτες - και τα πράγματα τείνουν να επανέρχονται στη θέση τους», δήλωσε ο Στράουχλερ στο CNNi. «Μέχρι τις τελευταίες δύο εβδομάδες δεν υπήρχε σχεδόν καθόλου φως», είπε. «Ακόμα και τώρα, ο Τραμπ εξακολουθεί να τον σέβεται και δεν κλείνει την πόρτα. Υπάρχουν ακόμα 60 ημέρες για να επηρεαστεί η τελική πυρηνική συμφωνία. Όσο ένα κερί καίει και το παράθυρο είναι ανοιχτό, ο Νετανιάχου θα προσπαθήσει να μπει από την καμινάδα», πρόσθεσε.

Η αλλαγή διάθεσης απέναντι στον Αμερικανό πρόεδρο υπάρχει και είναι εύκολο να εντοπιστεί στο Channel 14, ένα τηλεοπτικό δίκτυο φίλα προσκείμενο στον Νετανιάχου , όπου οι παρουσιαστές που κάποτε αποκαλούσαν τον Τραμπ το μεγαλύτερο δώρο για τον εβραϊκό λαό, τώρα τον καταγγέλλουν ως «ηττημένο» που έχει αποδυναμώσει τόσο το Ισραήλ όσο και την Αμερική. Μια πηγή του Λικούντ τον συνέκρινε κατ' ιδίαν με τον αυτοκράτορα της Ιαπωνίας σε περίπτωση ήττας.

«Αυτή τη στιγμή, ο Τραμπ είναι εξαιρετικά αντιδημοφιλής στη βάση του Νετανιάχου», ανέφερε η πηγή, σημειώνοντας παράλληλα ότι η μετατόπιση θα μπορούσε να αποδειχθεί προσωρινή ενόψει των εκλογών του Οκτωβρίου.

Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις

Μια πρόσφατη έρευνα του Ινστιτούτου Δημοκρατίας του Ισραήλ που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα διαπίστωσε μια απότομη πτώση στο ποσοστό των Εβραίων Ισραηλινών που θεωρούν την ασφάλεια του Ισραήλ ως κεντρική μέριμνα για τον Τραμπ - από 64% τον Μάρτιο σε 44% αυτόν τον μήνα, το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί από τα τέλη του 2024.

«Η δημοτικότητα του Τραμπ μειώνεται», έγραψε ο δεξιός πολιτικός αναλυτής Μάτι Τούχφελντ στην εφημερίδα Maariv την περασμένη εβδομάδα, «όχι συντριβή ή κατάρρευση, αλλά η τάση είναι πτωτική».

Αυτός είναι ο λόγος, όπως τονίζει, που η ομάδα της προεκλογικής εκστρατείας του Νετανιάχου, αναζητά τώρα νέα μηνύματα επειδή μια εκστρατεία «Δυνατοί Μαζί» στην οποία συμμετέχουν οι δύο ηγέτες «δεν θα επιτύχει πλέον το ίδιο αποτέλεσμα που αναμενόταν αρχικά».

Για τη δική της μάχη ετοιμάζεται η αντιπολίτευση. Μια πηγή που γνωρίζει τον σχεδιασμό τους δήλωσε στο CNNi ότι εάν ο Τραμπ υποστηρίξει τον Νετανιάχου, οι αντίπαλοί του σχεδιάζουν να το χρησιμοποιήσουν εναντίον του και να το παρουσιάσουν ως απόδειξη ότι «έχει μετατραπεί σε σκυλάκι του αμερικανού προέδρου και έχει εγκαταλείψει τα συμφέροντα ασφαλείας του Ισραήλ».

Ωστόσο, το στρατόπεδο του Νετανιάχου εξακολουθεί να πιστεύει ότι πρόκειται μόνο για ένα προσωρινό εμπόδιο. Στο παρασκήνιο, μια ισραηλινή πηγή δήλωσε στο CNNi ότι ο Νετανιάχου επιδιώκει σιωπηλά μια κατ' ιδίαν συνάντηση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ - κάτι που το γραφείο του έχει αρνηθεί. Μια τέτοια συνάντηση θα του επέτρεπε να μεταφέρει στον Τραμπ τις ανησυχίες του σχετικά με την αναδυόμενη συμφωνία με το Ιράν. Και θα έδινε στον Ισραηλινό πρωθυπουργό τη δυνατότητα να δείξει το πόσο κοντά είναι στον Τραμπ.