Κίεβο: Τι συνέβη στο Μαϊάμι, όταν έμαθαν ότι ο Τραμπ θα άρει τις κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ

Με το στόμα ανοιχτό, προσπαθώντας να συνειδητοποιήσουν αυτά που άκουγαν, είχαν μείνει το απόγευμα της Παρασκευής τα μέλη της ουκρανικής αντιπροσωπείας που ταξίδεψαν στο Μαϊάμι, όταν οι εκπρόσωποι του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, τους ενημέρωναν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος ετοιμαζόταν να άρει τις κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ.

Λιγότερο από ένα 24ωρο αργότερα, ο Τραμπ προχώρησε σε μια ακόμη πιο ηχηρή κίνηση κατά του ίδιου του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ζητώντας δημοσίως την αντικατάστασή του από έναν νέο Ουκρανό ηγέτη, που θα μπορούσε, όπως είπε ο Αμερικανός πρόεδρος, να καταλήξει σε συμφωνία με τη Ρωσία. Παράλληλα, κατηγόρησε τον Ζελένσκι ότι είχε επανειλημμένα την ευκαιρία να τερματίσει τον πόλεμο, αλλά δεν το έκανε, ενώ του καταλόγισε ευθύνες για τη συνέχιση των επιθέσεων κατά ρωσικών διυλιστηρίων και τις επιπτώσεις τους στις διεθνείς τιμές των καυσίμων.

«Προτείνω να βρουν νέο ηγέτη, που να μπορεί να κάνει μια συμφωνία. Είχε πολλές ευκαιρίες να κάνει συμφωνίες, όμως δεν έκανε καμία» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τραμπ. Μάλιστα, ο Αμερικανός πρόεδρος επέμεινε ότι είχε ζητήσει από το Κίεβο να μην πλήττει ρωσικά διυλιστήρια, υποστηρίζοντας ότι οι επιθέσεις αυτές προκαλούν προβλήματα στην παγκόσμια αγορά καυσίμων.

«Του είπαμε: "Μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις στη Ρωσία. Μην χτυπάς όμως τα διυλιστήρια, γιατί αυτό δημιουργεί πρόβλημα σε ολόκληρο τον κόσμο"» ανέφερε.

Η δημόσια αυτή επίθεση προσθέτει μια νέα διάσταση στο ήδη βαρύ κλίμα μεταξύ Ουάσινγκτον και Κιέβου, καθώς ακολούθησε τον αιφνιδιασμό των Ουκρανών διαπραγματευτών από την αμερικανορωσική συμφωνία για το ντίζελ, την οποία ο Ζελένσκι είχε καταγγείλει ότι ενισχύει οικονομικά τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Η αντιπροσωπεία του Κιέβου είχε ταξιδέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες, για να συζητήσει μια πιθανή εκεχειρία με τη Μόσχα στον ενεργειακό τομέα. Αντ' αυτού, οι Ουκρανοί διαπραγματευτές βρέθηκαν προ τετελεσμένων, μπροστά σε μια απόφαση που φοβούνταν ότι θα εξασφάλιζε στον Πούτιν νέα έσοδα για τη χρηματοδότηση του πολέμου κατά της Ουκρανίας, υπονομεύοντας παράλληλα τη διαπραγματευτική τους ισχύ.

«Δεν ήταν μόνο η δική μας αντιπροσωπεία εκεί, αλλά και μια ευρωπαϊκή» δήλωσε ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος στον Kyiv Independent, για να προσθέσει: «Απλώς κάθονταν όλοι εκεί σαν ηλίθιοι».

Η Ουάσινγκτον ζητούσε από την Ουκρανία να περιορίσει τις επιθέσεις της κατά των ρωσικών ενεργειακών εγκαταστάσεων, την ίδια ώρα που προσέφερε στη Μόσχα οικονομική ανάσα -και ενώ ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με τις πολιτικές και οικονομικές συνέπειες του πολέμου κατά του Ιράν.

«Κι όμως, αυτός είναι που έμπλεξε τους πάντες σε έναν πόλεμο στο Ιράν -έναν πόλεμο χωρίς διέξοδο- και τώρα μας ξεπουλάει... Μόνο και μόνο για να εξασφαλίσει μια προσωρινή, απατηλή ανάσα, λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές» ανέφερε ο αξιωματούχος.

Όπως επισημαίνουν μέλη της αντιπροσωπείας που βρέθηκαν στη μεγαλούπολη της Φλόριντα, το βασικό τους ερώτημα ήταν γιατί το Κίεβο θα έπρεπε να εγκαταλείψει ένα σημαντικό μέσο άσκησης πίεσης στη Μόσχα, δηλαδή τα πλήγματα στις ενεργειακές της εγκαταστάσεις, εφόσον η Ρωσία δεν αναλάμβανε από την πλευρά της καμία υποχρέωση να σταματήσει τις επιθέσεις κατά του ουκρανικού ενεργειακού συστήματος.

Μια συμφωνία που αιφνιδίασε το Κίεβο

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε στείλει την αντιπροσωπεία στις Ηνωμένες Πολιτείες για συνομιλίες που είχαν προγραμματιστεί για την Παρασκευή και το Σάββατο.

Στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνονταν μια πιθανή εκεχειρία στον τομέα της ενέργειας με τη Μόσχα και μια ξεχωριστή συμφωνία για την παύση των επιθέσεων στη Μαύρη Θάλασσα.

Αντ' αυτού, οι συνομιλίες εκτροχιάστηκαν, αφού ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι η Ρωσία θα προμηθεύσει εκατομμύρια τόνους ντίζελ στις ΗΠΑ και στις παγκόσμιες αγορές, μετά από τηλεφωνική συνομιλία με τον Βλαντιμίρ Πούτιν.

Το Κίεβο δεν είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων για την απόφαση αυτή. Παρότι ο Ζελένσκι είχε αναγνωρίσει δημοσίως ότι η Ουάσινγκτον εξέταζε μια συμφωνία με τη Μόσχα, Ουκρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν τις λεπτομέρειές της πριν από την ανακοίνωση χθες το βράδυ.

Για την ουκρανική αντιπροσωπεία, η αποκάλυψη αυτή δημιούργησε ερωτήματα σχετικά με το εάν η Ουάσινγκτον είχε ήδη διαπραγματευτεί τους όρους με τη Μόσχα, ενώ οι Ουκρανοί και οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προσπαθούσαν ακόμη να καθορίσουν το πλαίσιο μιας ενεργειακής εκεχειρίας.

«Έμοιαζε με παγίδα», δήλωσε ο ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος, επισημαίνοντας πως η χρονική στιγμή της αμερικανικής απόφασης ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τις υποψίες αυτές.

Κατόπιν εντολής του Τραμπ, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε ότι το Γραφείο Ελέγχου Αλλοδαπών Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) «εκδίδει άμεσα προσωρινή γενική άδεια, προκειμένου να επιτραπεί η διάθεση ρωσικού ντίζελ στην παγκόσμια αγορά».

Ένας άλλος Ουκρανός αξιωματούχος στάθηκε στην 7η Απριλίου, ημερομηνία λήξης της εξαίρεσης από τις κυρώσεις, θεωρώντας την ένδειξη ότι η Ουάσινγκτον είχε σχεδιάσει το μέτρο βάσει συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος. «Προχώρησαν σε άρση κυρώσεων μέχρι τις 7 Απριλίου... Άρα το προετοίμαζαν για τις 7 Οκτωβρίου. Είναι ένα δώρο γενεθλίων για τον Πούτιν. Μετρούν τους έξι μήνες», δήλωσε.

Η απαίτηση Τραμπ να σταματήσουν τα ουκρανικά πλήγματα

Η διαφωνία ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Κίεβο είχε αρχίσει να διαμορφώνεται εδώ και εβδομάδες.

Ο Τραμπ πίεζε συχνά τον Ζελένσκι να σταματήσει τις ουκρανικές επιθέσεις κατά ρωσικών ενεργειακών εγκαταστάσεων, υποστηρίζοντας ότι το Κίεβο θα έπρεπε να πάψει να διαταράσσει την παραγωγή καυσίμων της Ρωσίας.

«Ο κ. Ζελένσκι πρέπει να κάνει ένα πράγμα. Πρέπει να σταματήσει να καταστρέφει τις εγκαταστάσεις παραγωγής ντίζελ στη Ρωσία», είχε δηλώσει ο Τραμπ στον Ουκρανό πρόεδρο στις 13 Σεπτεμβρίου.

Οι πιέσεις αυτές κορυφώθηκαν το Σάββατο, όταν ο Τραμπ πέρασε από τις εκκλήσεις για τερματισμό των ουκρανικών πληγμάτων, στην ανοιχτή αμφισβήτηση του ίδιου του Ζελένσκι. Κατηγόρησε τον Ουκρανό πρόεδρο ότι επιβαρύνει τις διεθνείς αγορές καυσίμων και, κατ' επέκταση, τους Αμερικανούς καταναλωτές, παρουσιάζοντας τη συνέχιση των επιθέσεων στα ρωσικά διυλιστήρια ως εμπόδιο στην προσπάθεια αποκλιμάκωσης της ενεργειακής κρίσης.

Το Κίεβο απέρριψε την αντίληψη ότι η Ουκρανία θα έπρεπε να σταματήσει μονομερώς τα πλήγματά της. Ουκρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι ο Ζελένσκι είχε επανειλημμένα καταστήσει σαφές πως οποιαδήποτε εκεχειρία στον ενεργειακό τομέα θα έπρεπε να ισχύει και για τις δύο πλευρές, με τη Ρωσία να σταματά επίσης τις επιθέσεις κατά των ουκρανικών ενεργειακών υποδομών.

Η διάκριση αυτή έχει καθοριστική σημασία για το Κίεβο. Τα ουκρανικά πλήγματα κατά ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου, τερματικών σταθμών και άλλων ενεργειακών εγκαταστάσεων αποσκοπούν στη διατάραξη μιας σημαντικής πηγής χρηματοδότησης της πολεμικής προσπάθειας της Μόσχας.

Η Ρωσία, από την άλλη πλευρά, έχει στοχοποιήσει συστηματικά ουκρανικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και υποσταθμούς, επιδιώκοντας να στερήσει από τους αμάχους το ηλεκτρικό ρεύμα και τη θέρμανση και να αυξήσει την κοινωνική πίεση προς την κυβέρνηση Ζελένσκι.

Μια εκεχειρία που θα σταματούσε μόνο τις ουκρανικές επιθέσεις θα επέτρεπε στη Ρωσία, η οποία δεν έδειχνε διάθεση να υποχωρήσει χωρίς συγκεκριμένους όρους, να συνεχίσει την εκστρατεία της κατά του ουκρανικού ενεργειακού συστήματος, προστατεύοντας ταυτόχρονα τις υποδομές που συμβάλλουν στη συντήρηση της ρωσικής πολεμικής μηχανής.

Ωστόσο, Ουκρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Kyiv Independent ότι οι Αμερικανοί διαπραγματευτές παρουσίασαν διαφορετικά το ζήτημα κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, αποδίδοντας στον Ζελένσκι την ευθύνη για το αδιέξοδο, επειδή είχε αρνηθεί να σταματήσει τις επιθέσεις κατά των ρωσικών διυλιστηρίων.

Απείλησαν και με διακοπή παροχής πληροφοριών

Οι Ουκρανοί ενημερώθηκαν επίσης ότι η Ουάσινγκτον θα διακόψει την ανταλλαγή πληροφοριών, η οποία έχει βοηθήσει το Κίεβο να εντοπίζει και να πλήττει στόχους στο εσωτερικό της Ρωσίας, σύμφωνα με πρόσωπο που ήταν «παρών» στις συνομιλίες.

Οι αμερικανικές πληροφορίες έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις ουκρανικές επιθέσεις και ο περιορισμός της πρόσβασης σε αυτές θα αποδυνάμωνε την ικανότητα του Κιέβου να πραγματοποιεί πλήγματα βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος.

Ένας ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος που συμμετείχε στις συνομιλίες αντέδρασε με πικρό χιούμορ, λέγοντας: «Ελπίζω οι Αμερικανοί να μην τους δώσουν και Patriot για να προστατεύουν τα διυλιστήριά τους».

H παρατήρηση αυτή αποτύπωνε έναν ευρύτερο φόβο στο Κίεβο. Η Ουάσινγκτον είχε ήδη καταλήξει να βοηθά τη Μόσχα να προστατεύσει τις υποδομές που χρηματοδοτούν τον πόλεμό της, ενώ ταυτόχρονα πίεζε την Ουκρανία να εγκαταλείψει ένα ισχυρό και αποτελεσματικό μέσο αντεπίθεσης.

Άλλος ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος τόνισε ότι η Ουκρανία δεν είχε συμφωνήσει να σταματήσει τις επιθέσεις κατά ρωσικών διυλιστηρίων και δεν επρόκειτο να αναλάβει τέτοια δέσμευση χωρίς αντίστοιχη ενέργεια από τη ρωσική πλευρά.

Για το Κίεβο, η βασική αρχή παρέμενε αμετάβλητη: μια ενεργειακή εκεχειρία θα μπορούσε να λειτουργήσει μόνο εάν και οι δύο χώρες αποδέχονταν τους ίδιους περιορισμούς. «Ήταν απλώς γαμ... ηλίθιο να θάψουν την ιδέα μιας ενεργειακής εκεχειρίας με αυτή την κίνηση», δήλωσε αξιωματούχος, εκτιμώντας ότι η Ουάσινγκτον προσπαθούσε να στερήσει από την Ουκρανία το ισχυρότερο διαπραγματευτικό της χαρτί.

Ο πόλεμος συνεχίζεται και από τις δύο πλευρές

Οι εξελίξεις στο πεδίο έδειξαν πόσο λίγα είχαν αλλάξει μετά την ανακοίνωση.

Μόλις λίγες ώρες μετά τις ανακοινώσεις Τραμπ, ουκρανικά drones έπληξαν τερματικό σταθμό φόρτωσης πετρελαίου στο Ροστόφ επί του Ντον, στη Ρωσία. Ο σταθμός διαχειρίζεται πετρελαϊκά προϊόντα που προορίζονται για εξαγωγή και τροφοδοτεί με καύσιμα τον ρωσικό στρατό.

Η Ρωσία, στο μεταξύ, εξαπέλυσε επίθεση με drones, την οποία ακολούθησε πυραυλικό πλήγμα κατά του Κιέβου στις 10 Οκτωβρίου, στοχοποιώντας επίσης ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις.

Καμία από τις δύο πλευρές δεν είχε συμφωνήσει να σταματήσει τα πλήγματα κατά ενεργειακών υποδομών και η αμερικανική ανακοίνωση δεν είχε συμβάλει ουσιαστικά στη γεφύρωση των διαφορών τους.

Ο Ζελένσκι σχολίασε την απόφαση σε ηχητικό μήνυμα προς δημοσιογράφους αργά το βράδυ της Παρασκευής, προειδοποιώντας ότι η δυνατότητα της Ρωσίας να εξάγει ντίζελ θα προσέφερε απλώς στη Μόσχα πρόσθετα έσοδα για τη συνέχιση του πολέμου.

«Αυτό απλώς ενισχύει τον Πούτιν και του επιτρέπει να συνεχίσει τον πόλεμο. Και τη στιγμή που μιλάμε για ειρήνη, οι ΗΠΑ επιτρέπουν στη Ρωσία να εξάγει ντίζελ», δήλωσε ο Ζελένσκι, αμφισβητώντας επίσης τη σκοπιμότητα αποστολής ουκρανικής αντιπροσωπείας σε διαπραγματεύσεις υπό αυτές τις συνθήκες.

«Πιστεύω ότι η ομάδα μας χρησιμοποιείται απλώς ως προπέτασμα καπνού. Αυτό σίγουρα δεν είναι έντιμο και σίγουρα δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να συμπεριφέρονται οι εταίροι», είπε ο Ουκρανός πρόεδρος, χαρακτηρίζοντας την απόφαση «μια αδύναμη απόφαση των ισχυρών εταίρων μας».

Από την Ουκρανία ζητούνταν παραχωρήσεις στο πεδίο των μαχών, την ώρα που η Μόσχα συνέχιζε να επιτίθεται στις πόλεις και τις ενεργειακές υποδομές της.

Για έναν ανώτερο Ουκρανό αξιωματούχο, η εξήγηση για την κίνηση της Ουάσινγκτον ήταν απλή: ο Τραμπ προσπαθούσε να αποποιηθεί την ευθύνη για τις συνέπειες της δικής του εξωτερικής πολιτικής: «Είναι σαφές ότι ο Τραμπ δεν θέλει να παραδεχθεί πως ο δικός του πόλεμος κατά του Ιράν προκάλεσε τόσα πολλά προβλήματα στους Αμερικανούς».