Κίνα: ξεκάθαρο μήνυμα συμβιβασμού προς το Ιράν

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες και σίγουρα από τις πιο κρίσιμες πτυχές της επίσκεψης του Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα είναι οι συνομιλίες σχετικά με την προοπτική διεξόδου στον πόλεμο εναντίον του Ιράν. Ο Αμερικανός πρόεδρος, παρά τις ρητές διαβεβαιώσεις του προς τους δημοσιογράφους ότι "οι ΗΠΑ δεν χρειάζονται τη βοήθεια της Κίνας για να τελειώσουν τον πόλεμο στο Ιράν", εντούτοις όχι απλά ενδιαφέρεται για μια αύξηση της κινεζικής πίεσης προς την Τεχεράνη, αλλά την έχει και ανάγκη μια τέτοια κίνηση.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ή πιο σωστά ο πρόεδρος Τραμπ και η στενή ομάδα γύρω του, μπήκαν σε αυτό τον πόλεμο, στις 28 Φεβρουαρίου, έχοντας αρκετά ασαφείς στόχους, και κυρίως έχοντας αρκετά περιορισμένη αντίληψη των δυνατοτήτων αντοχής του ιρανικού ισλαμικού καθεστώτος. Η εξαρχής αδυναμία πρόβλεψης ή μάλλον αποδοχής του ρίσκου για την εργαλειοποίηση από το Ιράν των στενών του Ορμούζ είναι μια χαρακτηριστική περίπτωση τέτοιου ελλείμματος αντίληψης των βασικών παραμέτρων αυτής της σύγκρουσης. Τώρα, μετά από ένα μήνα σχεδόν μέσα σε αυτές τις άτυπες και ιδιόμορφες διαπραγματεύσεις, ο Λευκός Οίκος βρίσκεται περισσότερο από ποτέ σε αδιέξοδο.

Ο διεθνολόγος Γιώργος Μενεσιάν αναλύει στα podcasts του newshub.gr το στρατηγικό αδιέξοδο των ΗΠΑ στο Ιράν και τις δυνατότητες παρέμβασης της Κίνας

Με μια σειρά από τρόπους, και μάλιστα με ύφος που δεν επιδέχεται παρερμηνείας, ασυνήθιστο κάπως για την κινεζική διπλωματία, το Πεκίνο έδειξε στην Τεχεράνη ότι πρέπει να "βάλει νερό στο κρασί της" και ότι πλέον δεν υπάρχει κανένας λόγος να μην λήξει αυτή η σύγκρουση. Δηλώνοντας το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών ότι ο πόλεμος ΗΠΑ/Ισραήλ και Ιράν είναι μια σύγκρουση που "δεν θα έπρεπε ποτέ να έχει ξεκινήσει, και δεν έχει λόγο να συνεχιστεί" άσκησε ασφαλώς ευθέως κριτική στους Αμερικανούς, όχι μόνο όμως. Εναι εξίσου σαφές ότι το Πεκίνο καταλογίζει ευθύνες και στο Ιράν και επιθυμεί να κλείσει το συντομότερο δυνατόν αυτό το μέτωπο. Αυτό είναι κάτι που διαμηνύθηκε και στον Ιρανό ΥΠΕΞ Αμπάς Αρακτσί, ο οποίος βρέθηκε στο Πεκίνο λίγες μόνο ημέρες πριν την έλευση της αμερικανικής αντιπροσωπείας.

Η κινεζική κυβέρνηση έκανε λόγο στις ανακοινώσεις της για "νέες συναινέσεις" στις οποίες κατέληξαν οι συνομιλίες του Σι Τζινπίνγκ με τον Τραμπ. Από τα λεγόμενα του τελευταίου φαίνεται ότι μέρος αυτών των συναινέσεων αφορά και το Ιράν. Ο Αμερικανός πρόεδρος έγραψε ότι οι δύο ηγέτες συμφώνησαν ότι το Ιράν "δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα ποτέ". Ακόμα περισσότερο, μετέφερε την πλήρη συμφωνία του Κινέζου ομολόγου του ότι τα στενά του Ορμούζ πρέπει να ανοίξουν και η ναυσιπλοΐα να παραμείνει ελεύθερη. Αυτή είναι μια σταθερή κινεζική θέση και έρχεται σε αντίθεση με τους όρους που επιδιώκει η Τεχεράνη να γίνουν αποδεκτοί, να περάσουν δηλαδή τα στενά στην de facto κυριαρχία του Ιράν.

Ο διεθνολόγος Ανδρέας Λιούμπας αναλύει στα podcasts του newshub.gr την ατζέντα των συνομιλιών Τραμπ-Σι και τις στρατηγικές προτεραιότητες της Κίνας

Τόσο ο ίδιος ο πρόεδρος Σι όσο και η κινεζική κυβέρνηση δεν σχολίασαν τις δηλώσεις του προέδρου Τραμπ. Τίποτα ωστόσο στις μέχρι ενέργειες και τοποθετήσεις της Κίνας δεν προδίδει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος λέει ψέματα. Οι Κινέζοι αυθεντικά ενδιαφέρονται για την ελευθερία του εμπορίου και της ναυσιπλοΐας και το δηλώνουν σε κάθε ευκαιρία και με κάθε τρόπο. Σε αντίθεση δε με ό,τι κάποιοι μπορεί να πιστεύουν, η Κίνα δεν είδε ποτέ με συμπάθεια τον ιρανικό εξτρεμισμό και δεν επικροτεί την ευρύτερη εμπλοκή της Τεχεράνης σε περιφερειακές δράσεις και συγκρούσεις. Το Πεκίνο θα μπορούσε να αποδεχθεί την ανάδειξη του Ιράν σε πυρηνική δύναμη, υπό τον απαράβατο όρο μιας απόλυτα ορθολογικής διακυβέρνησης που δεν θα ενδιαφέρεται για περιφερειακές κόντρες ισχύος, με το Ισραήλ ή τους Άραβες. Αυτό με το σημερινό καθεστώς δεν μπορεί προφανώς να το εγγυηθεί κανείς. 

Από όλα τα παραπάνω μπορεί κανείς να εξαγάγει με σχετική βεβαιότητα το συμπέρασμα ότι σε σχέση με το Ιράν οι θέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας είναι σήμερα αρκετά κοντά. Συμφωνούν στο άμεσο άνοιγμα και τη μη εργαλειοποίηση των στενών του Ορμούζ, συμφωνούν στην μη περαιτέρω υπονόμευση του καθεστώτος, στον άμεσο τερματισμό του πολέμου με εγγυήσεις για αποφυγή νέων επιθέσεων και πιθανότατα και στο πάγωμα του πυρνηικού προγράμματος του Ιράν, επίσης με εγγυήσεις. Κάτι ενδιαφέρον θα ήταν η συμμετοχή της Κίνας στο πλάνο των εγγυήσεων, ωστόσο κάτι τέτοιο ακόμα κι αν έχει συζητηθεί είτε με τη μία είτε με την άλλη πλευρά, δεν έχει διαρρεύσει.

Μάθετε περισσότερα για τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης εδώ

Το μεγάλο ερωτηματικό πλέον είναι η ίδια η Τεχεράνη. Θα λάβουν το κινεζικό μήνυμα οι νέοι ισχυροί άνδρες του θεοκρατικού καθεστώτος, δηλαδή η ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης; Ή θα συνεχίσουν να παραμένουν αδιάλλακτοι και να ζητούν αποδοχή όλων των όρων τους; Κάτι τέτοιο πρακτικά θα εξωθήσει τον Ντόναλντ Τραμπ στην επανέναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων, μολονότι όλα δείχνουν ότι είναι το τελευταίο που θέλει... Ο μόνος που πιθανότατα θα επικροτήσει ή και θα υποβοηθήσει αν μπορεί, ένα τέτοιο σενάριο είναι ποιος άλλος, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου. Η Κίνα μίλησε λοιπόν, και η μπάλα πάει στα πόδια όσων λαμβάνουν πλέον τις αποφάσεις στο Ιράν.