Κοντά σε συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν μετά το «πάγωμα» της επιχείρησης Ελευθερία στα Στενά του Ορμούζ από τον Τραμπ

Στη φάση της κορύφωσης βρίσκονται τις τελευταίες ώρες οι συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, προκειμένου να αρθούν τα εναπομείναντα εμπόδια για την επίτευξη συμφωνίας, με δεδομένο ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στην περιοχή έχουν υπερβεί τους τρεις μήνες, με εμφανείς παγκοσμίως τις οικονομικές επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένης και της αμερικανικής οικονομίας.

Με τις διαβουλεύσεις, γνωστές και παρασκηνιακές, να εξελίσσονται απρόσκοπτα, ο Αμερικανός Πρόεδρος ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά σήμερα την προσωρινή παύση της επιχείρησης «Σχέδιο Ελευθερίας», το οποίο αφορά στην ασφαλή διέλευση των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ κι ενώ παράλληλα εξελίσσονται οι προκριματικές εκλογές, με φόντο τις ενδιάμεσες κάλπες του Νοεμβρίου.

Ως προς τα κίνητρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε στην προσωπική του πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης πως «με βάση το αίτημα του Πακιστάν και άλλων χωρών, τη σημαντική στρατιωτική επιτυχία που είχαμε κατά τη διάρκεια της εκστρατείας εναντίον του Ιράν και την πρόοδο προς μια πλήρη και τελική συμφωνία με εκπροσώπους του Ιράν, συμφωνήσαμε αμοιβαία ότι, ενώ ο αποκλεισμός θα παραμείνει σε πλήρη ισχύ, το Project Freedom θα παύσει για σύντομο χρονικό διάστημα ώστε να διαπιστωθεί αν η συμφωνία μπορεί να οριστικοποιηθεί και να υπογραφεί», φέρνοντας δηλαδή ακόμη πιο κοντά το ενδεχόμενο της επίτευξης μιας συμφωνίας.

Ωστόσο, αυτό δεν συνάγεται και το τέλος του ναυτικού αποκλεισμού, ο οποίος παραμένει σε ισχύ, διατηρώντας τα επίπεδα πίεσης προς την Τεχεράνη. Την ίδια στιγμή, πάντως, πρόκειται για ένα βήμα καλής θέλησης από πλευράς των ΗΠΑ, που παρακολουθούν την έντονη διπλωματική δραστηριότητα του Ιράν, όταν ο Υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Αμπάς Αραγτσί επισκέπτεται αυτές τις ημέρες την Κίνα.

Το τέλος στον ορίζοντα

Οι έντονες διπλωματικές επαφές και συνομιλίες επιτρέπουν, άλλωστε, μια αισιόδοξη νότα στην καθημερινότητα εκατομμυρίων καταναλωτών παγκοσμίως, οι οποίοι έχουν επηρεαστεί από τις τιμές των ορυκτών καυσίμων, εντείνοντας την κοινωνική δυσαρέσκεια. Η κοινωνική αυτή πίεση εξηγεί αφενός την σπουδή του Ντόναλντ Τραμπ να υιοθετήσει το αίτημα για προσωρινή παύση σε μια επιχείρηση που μετρούσε λίγες μέρες ζωής και μπροστά στα εκατοντάδες εμπορικά πλοία που έχουν μπλοκαριστεί από το κλείσιμο των Στενών.

Η ανάγκη, εξάλλου, για τις ΗΠΑ να κηρύξουν επισήμως το τέλος του πολέμου είχε γίνει ακόμη πιο εμφανής στις δηλώσεις του Υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, που προηγήθηκαν λίγες ώρες πριν την αναγγελία του Ντόναλντ Τραμπ, λέγοντας ο επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ πως η πολεμική επιχείρηση κατά του Ιράν έχει τελειώσει και πως οι ΗΠΑ επικεντρώνονται τώρα στο «Σχέδιο Ελευθερία».

Οι ανακοινώσεις από πλευράς της ηγετικής ομάδας του Λευκού Οίκου δεν είναι ασύνδετες των διπλωματικών ενεργειών που εξελίσσονται παράλληλα, αφού ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί βρέθηκε για πρώτη φορά στο Πεκίνο συζητώντας «για τις περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις», συναντώντας τον Κινέζο ομόλογό του, Γουάνγκ Γι, όταν η Κίνα αποτελεί τον βασικό πελάτη της Τεχεράνης στην αγορά αργού πετρελαίου. Υπό αυτήν την έννοια, η διπλωματική κατεύθυνση της Κίνας δεν είναι άλλη από την επίλυση του πολέμου, ο Αμερικανός Πρόεδρος έχει αναφερθεί δημόσια στο θετικό της ρόλο, το Πεκίνο είναι γνωστό πως επηρεάζει την ηγεσία του Ιράν και ο Ντόναλντ Τραμπ ετοιμάζεται να το επισκεφθεί την επόμενη εβδομάδα.

Όλα τα παραπάνω συντείνουν στην αίσθηση ότι η συμφωνία για την επόμενη ημέρα του Ιράν δεν αργεί, ενώ ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο επικοινώνησε και με το Ρώσο ομόλογό του, Σεργκέι Λαβρόφ με φόντο τις εξελίξεις στο Ιράν, αν και το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών σχολίασε πως οι δύο αξιωματούχοι «ανταλλάξαν απόψεις για την τρέχουσα κατάσταση στις διεθνείς υποθέσεις και τις ρωσοαμερικανικές σχέσεις και συζήτησαν το πρόγραμμα των διμερών επαφών».

Την ίδια στιγμή, η ζήτηση για πετρέλαιο κατρακυλά λόγω της εκτόξευσης των τιμών, πλήττοντας και βασικά είδη διατροφής εκτός από τις μεταφορές, στοιχεία που δεν παραγνωρίζουν ως παράπλευρες απώλειες από το κλείσιμο των Στενών τα ιρανικά ΜΜΕ. Στο πλαίσιο αυτό, για τα κρατικά μέσα της χώρας οι ανακοινώσεις Τραμπ ερμηνεύτηκαν ως ομολογία αποτυχίας των ΗΠΑ να «επιτύχουν τους στόχους τους», εκτιμώντας πως η προσωρινή παύση της επιχείρησης ήρθε «μετά από σταθερές θέσεις και προειδοποιήσεις από το Ιράν».

Ιδίως, όταν η στρατηγική της Τεχεράνης να μετατοπίσει το κέντρο βάρος της σύγκρουσης στα Στενά του Ορμούζ ανάγκασε τις ΗΠΑ σε αναπροσαρμογή των στρατιωτικών επιχειρήσεων, με το αγκάθι των πυρηνικών να παραμένει στο τραπέζι, παρά την προσπάθεια για επίτευξη συμφωνίας, προσπάθεια που είναι ακόμη ζωντανή για το Πακιστάν.

Οι οικονομικές συνέπειες, σε κάθε περίπτωση, είναι υπαρκτές για τους Αμερικανούς καταναλωτές και φαίνεται να καθοδηγούν σε ένα μεγάλο βαθμό τις εξελίξεις, αφού ο Ντόναλντ Τραμπ σχολίασε για την εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου πως πρόκειται για ένα «μικρό τίμημα» μπροστά στον στρατηγικό στόχο της μη χρήσης πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη.

Βέβαια, το κόστος στην τιμή του πετρελαίου παραμένει δεσπόζον θέμα, ιδίως όταν το Ιράν εφηύρε έναν νέο μηχανισμό για τη ρύθμιση της θαλάσσιας κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ, που θεωρήθηκε ως «πρόβα για την επόμενη μέρα». Ειδικότερα, όλα τα πλοία που επιθυμούν τη διέλευση από τα Στενά, θα γίνονται αποδέκτες email από την Αρχή Στενών του Περσικού Κόλπου (PGSA), δίνοντας στοιχεία για τους νέους κανόνες που τα πλοία θα πρέπει να τηρούν, για να λάβουν άδεια διέλευσης, όπως μετέδωσε το κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο Press TV. Η θέσπιση μιας νέας διαδικασίας, σε κάθε περίπτωση, για τη διέλευση των Στενών παγιώνει σταδιακά την ιδέα των διοδίων υπέρ της Τεχεράνης, η οποία αποσκοπεί σε ολοένα και μεγαλύτερα κέρδη μέχρι το οριστικό τέλος του πολέμου.