Κυρώσεις ή Tomahawks; Τι θα πείσει τον Πούτιν

Θα μπορούσε η επιβολή κυρώσεων από τις ΗΠΑ στις δύο μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες της Ρωσίας, με παρόμοια μέτρα εκ μέρους της Ευρώπης, να σηματοδοτεί τη στιγμή που η υπερατλαντική συμμαχία θα κάνει επιτέλους ό,τι χρειάζεται για να πιέσει το Κρεμλίνο να σταματήσει την εισβολή του στην Ουκρανία; Θα έπρεπε - θα το πιστέψω μόνο όταν το δω.

Αν αυτό ήταν εύκολο, θα είχε συμβεί εδώ και πολύ καιρό. Αλλά είναι δύσκολο, επειδή ο Βλαντίμιρ Πούτιν παραμένει αδιάφορος για οποιαδήποτε ειρήνη που δεν προσφέρει τη νίκη που επιδίωκε την ημέρα της εισβολής του. Είναι επίσης δύσκολο επειδή τα αποθέματα της Ουκρανίας έχουν εξαντληθεί, η κυβέρνηση των ΗΠΑ ήταν πρόθυμη να εμπλακεί μόνο στον βαθμό που μπορεί να βγάλει κέρδη και η Ευρώπη δεν μπορεί να καλύψει το κενό.

Με άλλα λόγια, η έλλειψη αποφασιστικότητας και ρεαλισμού στη Δύση ενθάρρυνε τον Πούτιν να πιστεύει ότι χρειάζεται απλά να περιμένει μέχρι να αποτύχουν οι υποστηρικτές της Ουκρανίας, και θα μπορέσει στη συνέχεια να επιτύχει τους μαξιμαλιστικούς του στόχους. Δυστυχώς, οι τελευταίες κινήσεις των ΗΠΑ σχετικά με τις κυρώσεις και τους πυραύλους Tomahawk φαίνεται περισσότερο να ταιριάζουν με αυτό το μοτίβο παρά να το σπάνε.

Η ανακοίνωση του υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ για μέτρα κατά των μεγαλύτερων κρατικών και ιδιωτικών πετρελαϊκών εταιρειών της Ρωσίας, της Rosneft και της Lukoil, είναι σημαντική μόνο αν επηρεάσει τις χώρες που αγοράζουν πραγματικά ρωσικό πετρέλαιο - την Κίνα, την Ινδία και την Τουρκία. Αλλά αυτό το μέρος της εξίσωσης παραμένει απλώς μια απειλή: Όταν τα μέτρα τεθούν σε ισχύ στις 21 Νοεμβρίου, οι ξένες εταιρείες που εξακολουθούν να αγοράζουν πετρέλαιο από τη Rosneft και τη Lukoil "κινδυνεύουν" να υποστούν κυρώσεις και "ενδέχεται" να αντιμετωπίσουν κυρώσεις. Ή και όχι.

Αυτό μπορεί να είναι αρκετό για να τρομάξει τους Ινδούς αγοραστές - μέχρι να βρουν μια λύση. Το πώς θα αντιδράσουν τα διυλιστήρια της Κίνας εξαρτάται από το τι θα τους πει η κυβέρνησή τους. Αλλά όλα αυτά είναι αβέβαια, ακόμη ανοιχτά, και δεν είναι ο τρόπος να πείσει κανείς τον Πούτιν να αλλάξει πορεία.

Μέρος της λύσης είναι, απλά, τα χρήματα. Η Ουκρανία έχει περισσότερη ικανότητα να παράγει όπλα και πυρομαχικά από τα μετρητά που χρειάζεται για να τα πληρώσει. Από πολιτική άποψη, η Ευρώπη δεν μπορεί να σκαλίσει περαιτέρω τους προϋπολογισμούς, τώρα που οι ΗΠΑ έχουν αποσύρει το μερίδιο της βοήθειας που τους αναλογεί, αλλά η απάντηση βρίσκεται μπροστά στα μάτια των ηγετών της εδώ και πολύ καιρό: Αξιοποιήστε τα υπόλοιπα 140 δισεκατομμύρια ευρώ από τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής κεντρικής τράπεζας μετατρέποντάς τα σε δάνεια, τα οποία θα αποπληρωθούν εάν και όταν η Ρωσία εκπληρώσει τις μεταπολεμικές αποζημιώσεις που ένα διεθνές δικαστήριο θα αποφανθεί μια μέρα ότι οφείλει. Αυτή η ενέργεια, που εξακολουθεί να εμποδίζεται από το Βέλγιο, θα έστελνε το μήνυμα στον Πούτιν ότι η Ουκρανία θα είναι σε θέση να διατηρήσει τον πόλεμο για τουλάχιστον δύο ακόμη χρόνια.

Η περικοπή των πηγών εσόδων της Ρωσίας θα βοηθούσε επίσης. Κυρώσεις όπως αυτές με τις οποίες απείλησε ο Μπέσεντ είναι γνωστό ότι είναι δύσκολο να επιβληθούν και ενέχουν τον κίνδυνο σημαντικών γεωπολιτικών παρενεργειών σε μια εποχή που ο Τραμπ διεξάγει έναν ξεχωριστό εμπορικό πόλεμο - πιο άμεσα εργαλεία θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την επιβολή κυρώσεων σε όλο τον λεγόμενο σκιώδη στόλο της Ρωσίας (το τελευταίο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ πρόσθεσε περισσότερα πλοία στον κατάλογο, αλλά όχι όλα) και την παροχή βοήθειας στην Ουκρανία στην εκστρατεία της να πλήξει τα ρωσικά διυλιστήρια και τις αποθήκες πετρελαίου.

Ο μόνος βιώσιμος τρόπος για να αντιμετωπιστούν οι επιθέσεις της Ρωσίας με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους κατά της άμυνας, της ενεργειακής υποδομής και της αεράμυνας της Ουκρανίας είναι να παραδοθούν στο Κίεβο αυτά που χρειάζεται για να καταστρέψει τα πολεμικά εργοστάσια του Πούτιν. Η κατάρριψη των drones είναι απλώς πολύ δαπανηρή, τόσο από την άποψη των συστημάτων αναχαίτισης που χρησιμοποιούνται όσο και από την άποψη των ζημιών που προκαλούνται από ό,τι τελικά περνάει.

Εξ ου και όλος ο ντόρος για τους Tomahawk, τους αμερικανικούς πυραύλους κρουζ μεγάλου βεληνεκούς. Για να δείξει τις δυνατότητές τους, το Κίεβο χρησιμοποίησε την Τρίτη ένα βρετανικό σύστημα, το Storm Shadow, για να πλήξει ένα χημικό εργοστάσιο στη ρωσική πόλη Μπριάνσκ, το οποίο, σύμφωνα με τον ουκρανικό στρατό, παρήγαγε πυρίτιδα και καύσιμα πυραύλων. Το Μπριάνσκ, ωστόσο, βρίσκεται κοντά στην Ουκρανία. Το εργοστάσιο Yelabuga όπου η Ρωσία κατασκευάζει μια έκδοση του ιρανικού πυραύλου Shahed βρίσκεται σε απόσταση περίπου 1.600 χιλιομέτρων, πέρα από την εμβέλεια των 250 χιλιομέτρων του Storm Shadow - αλλά εντός της εμβέλειας ενός Tomahawk.

Πολλά από τα επιχειρήματα κατά της αποστολής των Tomahawk είναι ψευδή και έχουν διατυπωθεί από την κυβέρνηση των ΗΠΑ κάθε φορά που δέχεται πιέσεις για την απελευθέρωση ενός νέου οπλικού συστήματος. Σε δηλώσεις από τον Λευκό Οίκο με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε την Πέμπτη, ο Τραμπ είπε ότι οι Tomahawk είναι τόσο πολύπλοκοι που θα χρειαζόταν έως και ένας χρόνος για να εκπαιδεύσουν τους Ουκρανούς να τους χρησιμοποιούν, πράγμα που σημαίνει ότι οι Αμερικανοί στρατιώτες θα έπρεπε να κάνουν τις βολές. Αυτό - δικαίως - δεν είναι κάτι που θέλει να εγκρίνει. Ωστόσο, το ίδιο ειπώθηκε και για την εκπαίδευση στη χρήση αρμάτων μάχης Abrams, πυραυλικών συστημάτων πολλαπλής εκτόξευσης Himars και μαχητικών αεροσκαφών F-16, πριν τελικά παραδοθούν. Οι Ουκρανοί χρειάστηκαν μερικές εβδομάδες (ή μήνες στην περίπτωση των F-16) για να εκπαιδευτούν σε αυτά, αντί για χρόνια, όπως είχαν προβλέψει αρχικά.

Υπάρχει ένα εξίσου λανθασμένο επιχείρημα ότι δεν υπάρχει ρεαλιστικός τρόπος για την Ουκρανία να εκτοξεύσει Tomahawks, τα οποία συνήθως εκτοξεύονται από πλοία του ναυτικού. Ενώ οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει έναν χερσαίο εκτοξευτή "Typhon", ακούγεται ότι είναι πειραματικός και δεν υπάρχει στην πραγματικότητα. Αυτό είναι αναληθές. Ο Typhon δοκιμάστηκε το 2023, διανεμήθηκε στους Αμερικανούς πεζοναύτες, αναπτύχθηκε στις Φιλιππίνες το 2024 και συμμετείχε σε ασκήσεις στην Αυστραλία και την Ιαπωνία φέτος. Όσοι έχουν κατασκευαστεί έχουν πλέον αποσυρθεί για χάρη ενός νέου συστήματος που ταιριάζει καλύτερα σε παράκτιες, αντιπλοϊκες επιχειρήσεις για τις οποίες θα το  χρειάζονταν οι πεζοναύτες σε μια πιθανή σύγκρουση πάνω από την Ταϊβάν. Αλλά οι εκτοξευτές Typhon που είναι κατάλληλοι για τον χερσαίο πόλεμο της Ουκρανίας υπάρχουν - βρίσκονται σε μια αποθήκη. Δεν είναι σαφές γιατί οι ΗΠΑ θα αρνούνταν να διδάξουν στους Ουκρανούς να χρησιμοποιούν ένα σύστημα εκτόξευσης που δεν θέλουν, ή ένα σύστημα πυραύλων κρουζ που άλλοι στρατοί ήδη κατέχουν σε κάποια έκδοση.

Το προσωπικό μου αγαπημένο ανάμεσα στα επιχειρήματα κατά της προμήθειας των Tomahawks είναι ότι δεν θα έκαναν μεγάλη διαφορά ούτως ή άλλως, όπως ακριβώς και οι Himars που κάποτε παρουσιάστηκαν ως παντοδύναμοι. Ρωτήστε το Κρεμλίνο. Φαίνεται να νοιάζεται πολύ για το αν η Ουκρανία θα λάβει πυραύλους κρουζ που μπορούν να προκαλέσουν στη Ρωσία παρόμοιες ζημιές με αυτές που προκαλεί καθημερινά στην Ουκρανία το αντίστοιχο δικό του, το Kalibr.

Η ρωσική παραγωγή μη επανδρωμένων αεροσκαφών, σε αντίθεση με την Ουκρανία, είναι συγκεντρωτική. Η καταστροφή του εργοστασίου drones Yelabuga και μερικών άλλων εργοστασίων θα υπονόμευε την ικανότητα της Ρωσίας να διεξάγει τον αεροπορικό της πόλεμο. Οι Himars είχαν τεράστιο αντίκτυπο όταν πρωτοεμφανίστηκαν τον Ιούλιο του 2022, καταστρέφοντας στην πρώτη γραμμή του μετώπου ρωσικές αποθήκες πυρομαχικών και κέντρα διοίκησης σε τέτοιες ποσότητες, ώστε να σταματήσει μια μαζική ρωσική επίθεση – που μοιάζει πολύ με τη σημερινή. Ένα μήνα αργότερα, η Ουκρανία ανακατέλαβε μέσα σε λίγες εβδομάδες 75% περισσότερα εδάφη από όσα κατέλαβε η Ρωσία στα τρία χρόνια πολέμου που ακολούθησαν. Οι στρατηγοί της Ρωσίας, φυσικά, προσαρμόστηκαν στη συνέχεια. Έτσι, ενώ οι Himars δεν κέρδισαν τον πόλεμο, σίγουρα τον άλλαξαν.

Το πραγματικό ζήτημα δεν είναι οι Tomahawks, οι κυρώσεις ή τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία. Είναι ο δυτικός σταδιακισμός, η ασυνέπεια και η έλλειψη αποφασιστικότητας. Αυτό που χρειάζεται είναι μια στρατηγική που να τα ενσωματώνει όλα αυτά σε μια αξιόπιστη απειλή ικανή να πείσει τον ηγέτη του Κρεμλίνου.

Forbes