Μονομαχία Πιερρακάκη με φόντο τα «παγωμένα» ρωσικά κεφάλαια

Αν μέχρι πριν λίγα χρόνια έλεγε κάποιος σε ευρωπαϊκό φόρουμ ότι ένας Έλληνας υπουργός διεκδικεί με αξιώσεις την προεδρία του Eurogroup, όλοι πιθανότατα θα το θεωρούσαν ανέκδοτο. Κι όμως, σήμερα ο Έλληνας Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, είναι ο ένας από τους δύο διεκδικητές της θέσης του προέδρου στο πιο σημαντικό αλλά άτυπο συμβούλιο υπουργών για την ευρωπαϊκή οικονομία, το Europroup, το συμβούλιο των υπουργών οικονομικών υποθέσεων των χωρών-μελών της ζώνης του ευρώ δηλαδή.

Η εκλογή θα πραγματοποιηθεί στη σύνοδο της Πέμπτης 11 Δεκεμβρίου και ο νικητής θα αναλάβει τα καθήκοντά του άμεσα. Σημειωτέον ότι το κενό στη θέση προέκυψε μετά την παραίτηση του μέχρι πρότινος προέδρου, του Ιρλανδού Υπουργού Οικονομικών Πασκάλ Ντόναχιου, ο οποίος αποχώρησε από την κυβέρνηση της χώρας του για να αναλάβει σημαίνουσα θέση στην Παγκόσμια Τράπεζα. Από τα τέλη Νοεμβρίου τα καθήκοντα του προέδρου ασκεί «υπηρεσιακά» ο Κύπριος υπουργός Μάκης Κεραυνός.

Αντίπαλος του δικού μας Υπουργού Οικονομικών είναι ο Βέλγος αναπληρωτής Πρωθυπουργός και Υπουργός Προϋπολογισμού και Διοικητικής Απλοποίησης, ο επίσης προερχόμενος από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα Βίνσεντ φαν Πέτεγκεμ. Ο φαν Πέτεγκεμ είναι φλαμανδικής καταγωγής, δηλαδή προέρχεται από το ολλανδόφωνο κομμάτι της χώρας του. Βρίσκεται στην τρέχουσα θέση του από τον Φεβρουάριο του 2025, ωστόσο είναι μέλος του Eurogroup από το 2020, καθώς από τότε βρισκόταν στη θέση του Υπουργού Οικονομικών. Περνώντας στη νέα και αναβαθμισμένη υπουργική του θέση φρόντισε να διατηρήσει το χαρτοφυλάκιο εκπροσώπησης του Βελγίου στο Eurogroup.

Προγνωστικά δεν υπάρχουν για τα αποτελέσματα της εκλογής. Οι περισσότερες από τις 20 χώρες που συμμετέχουν στο συμβούλιο έχουν επιλέξει να μη δημοσιοποιήσουν την προτίμησή τους. Από πολλούς, ωστόσο, η σημερινή ψηφοφορία και το αποτέλεσμά της φορτίζεται με ιδιαίτερους συμβολισμούς και μηνύματα. Ο λόγος είναι ότι για σαφώς διαφορετικούς λόγους καθένας από τους δύο υποψηφίους για τη θέση φέρει ιδιαίτερους συμβολισμούς και συνδέεται με ευρύτερα πολιτικά ζητήματα. 

Μια εκλογή του Κυριάκου Πιερρακάκη θα έχει ιδιαίτερα έντονο συμβολισμό για το ευρωσύστημα και την προοπτική της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Καθώς η Ελλάδα πριν δέκα χρόνια βρέθηκε στο κατώφλι της εξόδου από το κοινό νόμισμα και μέχρι πριν λίγα χρόνια βρισκόταν σε πρόγραμμα επιτήρησης, είναι σαφές ότι η ανάδειξη του Έλληνα εκπροσώπου θα προσδώσει πολιτική δυναμική και θα νοηματοδοτήσει περαιτέρω την ευρωζώνη. Θα δηλώσει την δύναμη του ευρωπαϊκού νομισματικού και οικονομικού συστήματος να απορροφά τις κρίσεις και να προχωρά απέναντι στις αντιξοότητες, ένα πνεύμα που μάλλον αρκετοί στην Ευρώπη βλέπουν ότι αναζητείται στην τρέχουσα πολιτική συγκυρία.

Άλλωστε, μολονότι δεν βρίσκεται στο Eurogroup πολύ καιρό, ο Κυριάκος Πιερρακάκης έχει πολλές συμπάθειες και στο πρόσωπό του πιστώνεται η εντυπωσιακά καλή επίδοση της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία χρόνια. Μην ξεχνάμε τις πρόσφατες δηλώσεις του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς για το παράδειγμα της Ελλάδας, αλλά και τους ύμνους που γράφτηκαν στη Γαλλία για την πρόωρη αποπληρωμή οφειλών του ελληνικού χρέους. Καλώς ή κακώς, η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια σε ευρωπαϊκό επίπεδο θεωρείται ένα παραδειγματικό success story οικονομικά και οι σταθερά ανώτεροι του ευρωπαϊκού μέσου όρου ρυθμοί ανάπτυξής της δημιουργούν σε αρκετούς μια προσδοκία φρέσκου αέρα στο Eurogroup.

Από την άλλη, ασφαλώς, η υποψηφιότητα του Βίνσεντ φαν Πέτεγκεμ έχει τη δική της ισχυρή δυναμική, καθώς το Βέλγιο είναι μια από τις παραδοσιακές και ιστορικές χώρες του ευρωπαϊκού πυρήνα. Πέραν αυτού όμως, η τρέχουσα συγκυρία βρίσκει το Βέλγιο σε μια δύσκολη φάση της σχέσης του με την Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλαδή κυρίως με χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Πολωνία κλπ. Ο λόγος είναι η σθεναρή αντίσταση της βελγικής κυβέρνησης στην αποδοχή της εκχώρησης δισεκατομμυρίων ευρώ από «παγωμένα» ρωσικά κεφάλαια στη χώρα ως άτοκο δάνειο ανασυγκρότησης προς την χειμαζόμενη από τον πόλεμο Ουκρανία. Ο φαν Πέτεγκεμ ως αρμόδιος «υπερυπουργός» για τα οικονομικά και διοικητικά ζητήματα βρίσκεται στο κέντρο αυτής της βελγικής στάσης.

Αυτό εξηγεί ίσως και διαρροές που μιλούν για υποστήριξη προς τον Έλληνα υπουργό από αρκετές χώρες της ανατολικής και κεντρικής Ευρώπης, που ζητούν πιο σκληρή στάση από την ΕΕ έναντι της Ρωσίας. Από την άλλη όμως, κανένας δεν μπορεί να προδικάσει πώς θα τοποθετηθούν στην ψηφοφορία οι χώρες που πιέζουν έντονα το Βέλγιο, και κυρίως γιατί δεν αποκλείεται η στάση τους να επιλεγεί είτε ως επιβράβευση μιας βελγικής διαλλακτικότητας είτε ως επιπλέον πίεση για την αντίσταση της βελγικής κυβέρνησης στην «απαλλοτρίωση» των εν υπνώσει ρωσικών assets.

Για την Ελλάδα, σε κάθε περίπτωση, η υποψηφιότητα Πιερρακάκη και η ισχυρή πιθανότητα να είναι εν τέλει αυτός ο επόμενος πρόεδρος του Eurogroup, αποτελεί μια συμβολική αλλά και πολιτική νίκη, μια επιβεβαίωση της ριζικά βελτιωμένης θέσης της Ελλάδας ακόμα και στο παραδοσιακά πιο αδύναμο πεδίο της ευρωπαϊκής προοπτικής της, την οικονομία. Η πρώτη μέριμνα του νέου επικεφαλής του συμβουλίου, όποιος από τους δύο υποψηφίους κι αν είναι αυτός, θα είναι η επιλογή του επόμενου αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, σε αντικατάσταση του Ισπανού πρώην Υπουργού Οικονομικών Λουίς ντε Γκίντος. Και η εκκρεμότητα και αυτής της θέσης, που δύσκολα θα ξαναπάει στον ευρωπαϊκό νότο, δίνει επιπλέον έδαφος διαπραγματεύσεων και υπολογισμών γύρω από την ψηφοφορία για το ίδιο το Eurogroup.