New York Times: Το Ιράν μίλησε με το Ομάν για τα Στενά του Ορμούζ-Ψάχνει τρόπο να νομιμοποιήσει τα «διόδια»

Συνεργασία με το Ομάν - σύμμαχο των ΗΠΑ - για τη δημιουργία ενός συστήματος επιβολής τελών στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ φέρεται να έχει συζητήσει το Ιράν, σύμφωνα με πληροφορίες των New York Times, αγνοώντας τις προειδοποιήσεις της κυβέρνησης Τραμπ κατά των απαιτήσεων πληρωμής για τη διέλευση από αυτή τη - ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια ενέργεια - θαλάσσια οδό.

Ίδιες πηγές αναφέρουν πως παραμένει άγνωστο αν έχει προκύψει κάτι συγκεκριμένο από τις συζητήσεις αυτές, ωστόσο, η εξέλιξη αυτή φαίνεται να σηματοδοτεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δεν έχουν πλησιάσει καθόλου στο τέλος ενός πολέμου που έχει πλήξει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία, παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις του Τραμπ για το αντίθετο. Τουλάχιστον δημοσίως, καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει δείξει προθυμία για συμβιβασμό.

Αφού δέχτηκε επίθεση από αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις στα τέλη Φεβρουαρίου, το Ιράν σχεδόν παρέλυσε την εμπορική κίνηση στα Στενά, παραλύοντας τη διεθνή ναυτιλία και οδηγώντας σε αύξηση των τιμών της ενέργειας. Έχοντας εδραιώσει την επιρροή τους στην παγκόσμια οικονομία, οι ιρανικές αρχές άρχισαν να συζητούν τρόπους για να διατηρήσουν τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού και να την χρησιμοποιήσουν για να αποκομίσουν έσοδα.

Την Τετάρτη, εν μέσω των συζητήσεων με το Ομάν, η νεοσύστατη Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου του Ιράν δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι είχε «καθορίσει τα όρια της περιοχής εποπτείας της διαχείρισης» και ότι η διέλευση θα απαιτούσε σχετική άδεια. Ο Κόλπος του Ομάν βρίσκεται δίπλα στο στενό και πρέπει να διασχιστεί πριν φτάσει κανείς σε αυτό από τα ανατολικά.

Ο Τραμπ έχει καταδικάσει σε διάφορες περιπτώσεις τους τελευταίους μήνες την πιθανότητα επιβολής οποιωνδήποτε ιρανικών διοδίων και έθεσε την ιδέα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν οι ίδιες να τα χρεώνουν ως αυτοανακηρυγμένος νικητής του πολέμου. Πρότεινε επίσης ότι τα έσοδα θα μπορούσαν να μοιραστούν.

Την Πέμπτη, απέρριψε την ιδέα οποιασδήποτε πληρωμής για τη διέλευση από τα Στενά. «Τα θέλουμε δωρεάν», είπε, μιλώντας στο Οβάλ Γραφείο. «Δεν θέλουμε διόδια. Είναι διεθνές. Είναι διεθνής πλωτή οδός».

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο απέρριψε επίσης την ιδέα. «Δεν μπορεί να συμβεί», είπε. «Θα ήταν απαράδεκτο. Θα καθιστούσε μια διπλωματική συμφωνία ανέφικτη αν συνέχιζαν να το επιδιώκουν».

Ακόμη και μετά την επίτευξη μιας εύθραυστης εκεχειρίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν συνέχισε να επιδιώκει την επιβολή τελών στα πλοία που διέρχονται από το στενό, μέσω του οποίου περνά περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου που μεταφέρεται δια θαλάσσης. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι ενδέχεται να συμπεριλάβουν, μεταξύ άλλων, χρεώσεις για υπηρεσίες, τέλη διέλευσης ή περιβαλλοντικά τέλη.

Για νέο μηχανισμό μιλούν στην Τεχεράνη

Τις τελευταίες ημέρες, το κρατικό μέσο ενημέρωσης του Ιράν, Press TV, ανέφερε ότι η Τεχεράνη έχει δημιουργήσει έναν νέο μηχανισμό για τον έλεγχο της θαλάσσιας κυκλοφορίας μέσω μιας καθορισμένης διαδρομής και για την επιβολή τελών για «εξειδικευμένες υπηρεσίες».

Δύο άτομα που είναι εξοικειωμένα με τις συζητήσεις σχετικά με τη διαχείριση της θαλάσσιας οδού δήλωσαν στους Times ότι το Ιράν δεν σχεδίαζε ένα σύστημα διοδίων, το οποίο θα χρέωνε απλώς για τη διέλευση. Αντ' αυτού, οι συνομιλίες με το Ομάν εξέτασαν μια πρόταση για την επιβολή τελών στα πλοία για παροχή υπηρεσιών.

Το Ομάν ήταν αρχικά αρνητικό, αλλά...

Το Ομάν είχε αρχικά απορρίψει μια κοινή συνεργασία με το Ιράν για το στενό, αλλά τώρα βρίσκεται σε συζητήσεις σχετικά με το μερίδιο των εσόδων, σύμφωνα με δύο Ιρανούς αξιωματούχους που είναι εξοικειωμένοι με τις συνομιλίες αλλά δεν έχουν εξουσιοδότηση να μιλήσουν δημοσίως. Οι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι το Ομάν ενημέρωσε τους Ιρανούς ότι είναι πρόθυμο να ασκήσει την επιρροή του στους γείτονες του στον Κόλπο, συμπεριλαμβανομένων του Μπαχρέιν, του Κουβέιτ, του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, καθώς και στις Ηνωμένες Πολιτείες, για να προωθήσει το σχέδιο, έχοντας συνειδητοποιήσει τα πιθανά οικονομικά οφέλη ενός συστήματος τελών.

Οι συνομιλίες μεταξύ του Ομάν και του Ιράν σχετικά με ένα πιθανό σύστημα πληρωμών στο στενό αναφέρθηκαν για πρώτη φορά από το Bloomberg.

Τέλη και όχι διόδια

Το Ιράν και το Ομάν φαίνεται να τονίζουν ότι το προτεινόμενο σύστημα θα περιλαμβάνει τέλη, όχι διόδια, μια νομικά σημαντική διάκριση. Ένα σύστημα διοδίων που απλώς χρεώνει τα πλοία για τη διέλευση από τη θαλάσσια οδό θα ήταν παράνομο σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, αλλά η χρέωση τελών για πραγματικές υπηρεσίες που παρέχονται στα σκάφη, όπως η διάθεση αποβλήτων σε λιμάνι, επιτρέπεται υπό ορισμένες συνθήκες.

Ωστόσο, εάν το σύστημα τελών είναι απλώς διόδια με άλλο όνομα, δεν θα θεωρηθεί νόμιμο, λένε οι ειδικοί.

Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 καθιέρωσε το δικαίωμα των πλοίων να διέρχονται ανεμπόδιστα από διεθνείς πορθμούς, εφόσον συμμορφώνονται με τους κανονισμούς, τις διαδικασίες και τις πρακτικές για την ασφάλεια και τον έλεγχο της ρύπανσης. Το Ιράν δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της σύμβασης και έχει δηλώσει ότι τεχνικά δεν δεσμεύεται από αυτήν. Το Ομάν είναι συμβαλλόμενο μέρος.

Ωστόσο, οι κανόνες και οι αρχές της σύμβασης αντανακλούν το εθιμικό διεθνές δίκαιο και είναι δεσμευτικοί για όλα τα έθνη, ανεξάρτητα από το αν είναι συμβαλλόμενα μέρη ή όχι, δήλωσε ο Τζέιμς Κράσκα, καθηγητής διεθνούς ναυτικού δικαίου στο Ναυτικό Κολλέγιο Πολέμου των ΗΠΑ και επισκέπτης καθηγητής στη Νομική Σχολή του Χάρβαρντ.

Το καθεστώς ναυσιπλοΐας για τα Στενά, το οποίο απαγορεύει την καταβολή τελών διέλευσης, είναι «ουσιαστικά καθολικά αποδεκτό», σημείωσε, και «το Ιράν το έχει αποδεχτεί εδώ και δεκαετίες». «Επιτρέπονται λογικά τέλη σε ορισμένες περιπτώσεις», είπε ο κ. Κράσκα.

Ωστόσο, το πρόβλημα για το Ιράν θα είναι να αποδείξει ότι τα τέλη που ζητά είναι πράγματι λογικά και αντιστοιχούν στις υπηρεσίες που παρέχει, σημείωσε. «Προσπαθούν να εντάξουν έξυπνα» την πρότασή τους στο νομικό πλαίσιο, είπε ο κ. Κράσκα. Ωστόσο, πρόσθεσε, η χρέωση για τη διέλευση από μια πλωτή οδό που ήταν για πολύ καιρό ελεύθερη, αποκαλώντας παράλληλα το τέλος «αμοιβή», θα ήταν «σχεδόν σαν η μαφία να λέει ότι πρέπει να πληρώσεις χρήματα για προστασία».