Ένας στους τρεις 15χρονους στην ΕΕ υστερεί σε ανάγνωση και μαθηματικά – Η Κομισιόν απαντά με πακέτο για την εκπαίδευση

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σήμερα στις Βρυξέλλες το νέο «Πακέτο για την Εκπαίδευση και τις Δεξιότητες», με το οποίο επιχειρεί να ανακόψει την πτώση των βασικών δεξιοτήτων των μαθητών, να βοηθήσει τα σχολεία να αξιοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη και να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις εκπαιδευτικών. Περιλαμβάνει δύο προτάσεις συστάσεων του Συμβουλίου, για τις βασικές δεξιότητες και για την ελκυστικότητα του εκπαιδευτικού επαγγέλματος, καθώς και νέα στρατηγική για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση έως το 2030.

Παρουσιάζοντας τις προτάσεις, η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ρόξανα Μίνζατου υπενθύμισε ότι ένας στους τρεις Ευρωπαίους 15χρονους υστερεί στην ανάγνωση και στα μαθηματικά και τόνισε ότι «δεν πρόκειται μόνο για εκπαιδευτικό πρόβλημα, αλλά για πρόβλημα ανταγωνιστικότητας, δημοκρατίας, ακόμη και ετοιμότητας».

Σύμφωνα με την ανάλυση της Επιτροπής για την έρευνα PISA 2025, το 33,9% των 15χρονων στην ΕΕ έχει χαμηλές επιδόσεις στα μαθηματικά, το 31,3% στην ανάγνωση και το 25,9% στις φυσικές επιστήμες, ενώ το ποσοστό των αριστούχων δεν ξεπερνά το 6,8% σε κανένα από τα τρία πεδία. Η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι «μια ισχυρότερη Ευρώπη ξεκινά από ενδυναμωμένους νέους».

Η Ελλάδα στους ιδρυτές της ψηφιακής κοινοπραξίας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα έχει το ψηφιακό σκέλος του πακέτου, καθώς η Επιτροπή σύστησε στις 3 Νοεμβρίου την Ευρωπαϊκή Κοινοπραξία Ψηφιακών Υποδομών για την Εκπαίδευση (EDU-EDIC), ύστερα από αίτημα οκτώ ιδρυτικών κρατών μελών, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Συμμετέχουν η Ολλανδία, που συντονίζει την κοινοπραξία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Κροατία, η Σλοβενία, η Φινλανδία και το Βέλγιο, ενώ κάθε άλλο κράτος μέλος μπορεί να προσχωρήσει αργότερα ως μέλος ή ως παρατηρητής.

Οι συμμετέχουσες χώρες θα συγκεντρώσουν πόρους για να αναπτύξουν και να λειτουργήσουν ευρωπαϊκά ψηφιακά εργαλεία για τα σχολεία, όπως η ασφαλής αποθήκευση εκπαιδευτικού υλικού στο νέφος, με κοινές προδιαγραφές και, εφόσον το επιλέξουν, κοινές προμήθειες. Η εκτελεστική αντιπρόεδρος Χένα Βιρκούνεν χαρακτήρισε τη σύσταση της κοινοπραξίας βήμα προς την τεχνολογική κυριαρχία της Ένωσης σε έναν κρίσιμο τομέα.

Η Επιτροπή θα εφαρμόσει επίσης πιλοτικά, από το σχολικό έτος 2027/28, Πιστοποιητικό Γραμματισμού στην Τεχνητή Νοημοσύνη, με βάση το πλαίσιο που ανέπτυξε μαζί με τον ΟΟΣΑ. Όπως εξήγησε η κ. Μινζάτου, οι μαθητές θα μπορούν, για παράδειγμα, να αποδείξουν ότι εντοπίζουν ένα λάθος σε απάντηση της τεχνητής νοημοσύνης και να εξηγήσουν πώς το επαλήθευσαν. Προτείνεται ακόμη μια Ευρωπαϊκή Δέσμευση για Υγιείς Οθόνες, με κοινά εργαλεία για την ασφάλεια στο διαδίκτυο και τον χρόνο μπροστά στις οθόνες.

Συμμαχίες σχολείων για τις βασικές δεξιότητες

Για τις βασικές δεξιότητες, η πρόταση σύστασης καλεί τα κράτη μέλη να τις αναγάγουν σε εθνική προτεραιότητα, με ορίζοντα τους στόχους που τα ίδια υιοθέτησαν τον Ιούνιο για το 2030, δηλαδή μείωση των μαθητών με χαμηλές επιδόσεις κάτω από 15% και αύξηση των αριστούχων τουλάχιστον στο 12%. Οι νέες Ευρωπαϊκές Σχολικές Συμμαχίες θα φέρουν σε μακροχρόνια συνεργασία σχολεία και σχολικές αρχές από διαφορετικές χώρες, με μετρήσιμο σχέδιο βελτίωσης σε τουλάχιστον μία δεξιότητα. Η στήριξη από το Erasmus+ ξεκινά το 2027, με φιλοδοξία έως 100 νέες συμμαχίες τον χρόνο από το 2028.

Γήρανση και ελλείψεις στο εκπαιδευτικό προσωπικό

Ανησυχητική είναι και η εικόνα του εκπαιδευτικού προσωπικού, καθώς μόνο το 8% των εκπαιδευτικών είναι κάτω των 30 ετών, ενώ περίπου το 40% είναι 50 ετών και άνω. Η Ατζέντα της ΕΕ για τους Εκπαιδευτικούς ζητά λιγότερη γραφειοκρατία, καλύτερες συνθήκες εργασίας και σαφέστερες προοπτικές εξέλιξης, ενώ προβλέπει τακτικό ευρωπαϊκό διάλογο με τα συνδικάτα και τους εργοδότες του κλάδου.

Η επαγγελματική κατάρτιση ως πρώτη επιλογή

Η στρατηγική για την επαγγελματική κατάρτιση επιδιώκει να την καταστήσει πρώτη επιλογή. Σχεδόν το 70% των επαγγελμάτων με τις σοβαρότερες ελλείψεις προσωπικού βασίζεται σε επαγγελματικές δεξιότητες, σε τομείς όπως οι κατασκευές, η υγεία, η μεταποίηση και η ενέργεια, ενώ οκτώ στις δέκα μικρομεσαίες επιχειρήσεις δυσκολεύονται να βρουν καταρτισμένους εργαζόμενους. Από το 2028, το προτεινόμενο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας θα μπορεί για πρώτη φορά να χρηματοδοτεί την επαγγελματική κατάρτιση.

Στο Συμβούλιο οι δύο συστάσεις

Οι προτάσεις δεν δημιουργούν δεσμευτικές υποχρεώσεις, καθώς οι συστάσεις του Συμβουλίου δεν είναι νομικά δεσμευτικές και η οργάνωση των εκπαιδευτικών συστημάτων παραμένει εθνική αρμοδιότητα. Το Συμβούλιο καλείται να τις εξετάσει και να τις εγκρίνει, ενώ η εφαρμογή του πακέτου θα εγκαινιαστεί στις 20 Νοεμβρίου, σε ευρωπαϊκή διάσκεψη για την εκπαίδευση και τις δεξιότητες που διοργανώνει η Κομισιόν.

Η Ροξάν Μινζάτου κάλεσε τις εθνικές κυβερνήσεις να θέσουν την εκπαίδευση στον πυρήνα των οικονομικών τους στρατηγικών και των προϋπολογισμών τους, σημειώνοντας ότι η επίτευξη των στόχων έως το 2030 απαιτεί «πραγματική, μεγάλη προσπάθεια».