Οι δημιουργοί του βραβευμένου ντοκιμαντέρ NAZA δέχονται απειλές

Ο υπουργός Πολιτισμού του Ισραήλ ζήτησε να αφαιρεθεί η ιθαγένεια από τους βραβευμένους με Όσκαρ Ισραηλινούς σκηνοθέτες της ταινίας «NAZA», ενός ντοκιμαντέρ για τη μαζική σφαγή αμάχων στη Γάζα από τη χώρα του, κατηγορώντας τους για «προδοσία κατά του κράτους».

Η ταινία «NAZA» πήρε το όνομά της από ένα ακρωνύμιο που χρησιμοποιεί η ισραηλινή υπηρεσία πληροφοριών για να υποδείξει τον αριθμό των αμάχων που αναμένεται να σκοτωθούν σε μια αεροπορική επιδρομή στη Γάζα. Στην ταινία οι Ισραηλινοί σκηνοθέτες Yuval Abraham και Rachel Szor μίλησαν με 24 Ισραηλινούς στρατιωτικούς και πληροφοριοδότες των μυστικών υπηρεσιών, οι οποίοι περιέγραψαν τα συστήματα στόχευσης που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη και χρησιμοποιήθηκαν για τον βομβαρδισμό της Γάζας, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν δεκάδες χιλιάδες άμαχοι. Σε μία συνέντευξη, μια πηγή ισχυρίζεται ότι είχε δοθεί έγκριση για τη θανάτωση 500 «NAZA» προκειμένου να σκοτωθεί ένα μέλος της Χαμάς.

Το ντοκιμαντέρ διάρκειας 80 λεπτών κέρδισε το Σάββατο, 12 Σεπτεμβρίου, ένα ειδικό βραβείο της κριτικής επιτροπής στο φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, αφού το κοινό το χειροκροτούσε όρθιο επί 25 λεπτά, διάρκεια – ρεκόρ για το φεστιβάλ.

Την Κυριακή, 13 Σεπτεμβρίου, ο υπουργός Πολιτισμού του Ισραήλ, Miki Zohar, κατηγόρησε τους σκηνοθέτες ότι είναι πρόθυμοι να «βλάψουν την πατρίδα τους προκειμένου να κερδίσουν το χειροκρότημα των αντισημιτών σε όλο τον κόσμο».

»Θα δράσω άμεσα για να ανακαλέσω την ιθαγένεια αυτών των ανεκδιήγητων δημιουργών για προδοσία έναντι στη χώρα μας», έγραψε στο X. Στη συνέχεια σημείωσε: «Σήμερα το πρωί, έστειλα επιστολή στον γενικό διευθυντή της Αρχής Πληθυσμού και Μετανάστευσης και στον γενικό διευθυντή του Υπουργείου Εσωτερικών, ζητώντας τους να εξετάσουν το ενδεχόμενο ανάκλησης της ισραηλινής υπηκοότητας των δημιουργών της αντι-ισραηλινής ταινίας NZA [sic] λόγω παραβίασης της υποχρέωσης πίστης προς το κράτος και συνεργασίας με τον εχθρό. Τους ζήτησα επίσης να διερευνήσουν πώς αποκτήθηκαν τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν στην ταινία, ποιος ήταν υπεύθυνος για την απόκτησή τους και αν οποιεσδήποτε ενέργειες που πραγματοποιήθηκαν κατά την απόκτηση ή τη διάδοσή τους θα μπορούσαν να συνιστούν συνδρομή στον εχθρό σε καιρό πολέμου. Η ελευθερία της έκφρασης δεν αποτελεί άδεια για προδοσία του κράτους. Όποιος ενεργεί εναντίον του Ισραήλ κατά τη διάρκεια ενός πολέμου πρέπει να γνωρίζει ότι θα πληρώσει το τίμημα».

Ο πρωθυπουργός, Benjamin Netanyahu, καταδίκασε, επίσης, την ταινία. «Είναι συγκλονιστικό. Παλεύουμε ενάντια στην παγκόσμια αντισημιτική υποκίνηση και όταν αυτή προέρχεται από μέσα μας, είναι απαράδεκτη», δήλωσε σε video που δημοσιεύτηκε στα κοινωνικά δίκτυα. «Και τώρα δύο Ισραηλινοί σκηνοθέτες που απεικονίζουν τον IDF ως εγκληματίες πολέμου δέχονται χειροκροτήματα στο φεστιβάλ της Βενετίας».

Και άλλοι Ισραηλινοί υπουργοί επιτέθηκαν στους σκηνοθέτες, οι οποίοι κέρδισαν Όσκαρ το 2025 για την ταινία τους «No Other Land», που αφορά τη βία των Ισραηλινών εποίκων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

«Είστε ντροπή και αίσχος για ολόκληρο τον λαό του Ισραήλ. Φύγετε!», δήλωσε ο ακροδεξιός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας, Itamar Ben-Gvir, στο X. «Είμαι βέβαιος ότι οι φίλοι σας, δηλαδή οι εχθροί μας της Χαμάς στη Γάζα, θα σας υποδεχτούν με ανοιχτές αγκάλες».

Τη Δευτέρα, ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου του ισραηλινού στρατού ισχυρίστηκε ότι η ταινία «βασίζεται σε συκοφαντίες, σκόπιμες διαστρεβλώσεις της πραγματικότητας και σοβαρές, ψευδείς κατηγορίες εναντίον στρατιωτών και διοικητών των IDF». Ο Eyal Zamir ανέφερε ότι στρατιωτικοί δικηγόροι εξετάζουν «πιθανά νομικά μέτρα σχετικά με την ταινία και όσους εμπλέκονται σε αυτήν».

Ο πρώην υπουργός Avigdor Lieberman χαρακτήρισε τους σκηνοθέτες «εχθρούς του Ισραήλ», ενώ ο πρώην πρωθυπουργός Naftali Bennett περιέγραψε την ταινία ως «μια φρικτή συκοφαντία αίματος εναντίον των γιων και των θυγατέρων μας».

Η ανάκληση ιθαγένειας είναι εφικτή στο Ισραήλ, αν και εφαρμόζεται σπάνια. Το 2022, το Ανώτατο Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι το κράτος μπορεί να αφαιρέσει την ιθαγένεια από άτομα που δεν έχουν επιδείξει «πίστη», για παράδειγμα διαπράττοντας πράξεις κατασκοπείας ή προδοσίας. Ο νόμος επεκτάθηκε επίσης το 2023, ώστε να ισχύει και για άτομα που έχουν καταδικαστεί για «τρομοκρατία». Ο νόμος απαιτεί από τον υπουργό Εσωτερικών να υποβάλει το αίτημα ανάκλησης, από τον υπουργό Δικαιοσύνης να το εγκρίνει και από τους δικαστές να το επικυρώσουν.

Το 2024 το σπίτι του Yaval Abraham δέχθηκε επίθεση από ακροδεξιό όχλο, μετά την πρεμιέρα της ταινίας No other land. «Παίρνουμε ρίσκα σε ένα σύστημα που μας ευνοεί, ένα σύστημα που έχει ως θεμελιώδες χαρακτηριστικό την εβραϊκή-ισραηλινή υπεροχή», δήλωσε στον Guardian, προσθέτοντας: «Για τόσο πολλούς Παλαιστίνιους, αυτός που έρχεται στο σπίτι τους δεν είναι ένας ακροδεξιός όχλος, είναι μπουλντόζες και όπλα που χρηματοδοτούνται από τις ΗΠΑ. Φανταστείτε έναν Παλαιστίνιο δημοσιογράφο στη Γάζα να προσπαθούσε να κάνει αυτό που κάναμε εμείς και να επικοινωνούσε με ανώτερους Ισραηλινούς αξιωματούχους. Δεν υπάρχει καμία σύγκριση. Το πιθανότερο είναι ότι θα δολοφονούνταν».

Ο ισραηλινός στρατός απάντησε αρχικά στο NAZA, δηλώνοντας ότι «απορρίπτει κατηγορηματικά» τις καταγγελίες που διατυπώνονται στο ντοκιμαντέρ και επέκρινε τη χρήση ανώνυμων μαρτυριών, υποστηρίζοντας ότι οι ταυτότητες των πληροφοριοδοτών «δεν μπορούν να επαληθευτούν». Σε μεταγενέστερη απάντησή του, ωστόσο, ο στρατός ανέφερε ότι «οι καταγγελίες απαιτούσαν λεπτομερή απάντηση βασισμένη σε στοιχεία και όχι μια συλλήβδην απόρριψη».

Ορισμένες προσωπικότητες της ισραηλινής Αριστεράς επαίνεσαν την ταινία και τους σκηνοθέτες της. Ο πρώην βουλευτής Yousef Jabareen, πρόεδρος του αριστερού κόμματος Hadash, συνεχάρη τους δημιουργούς για τη βράβευσή τους, ευχαριστώντας τους επειδή έφεραν αυτά τα φρικτά εγκλήματα και τη βάναυση πραγματικότητα στη Γάζα μπροστά σε εκατομμύρια ανθρώπους.

Η Anat Saragusti, επικεφαλής του τομέα ελευθερίας του Τύπου στην Ένωση Δημοσιογράφων του Ισραήλ, δήλωσε: «Το ισραηλινό κοινό δεν έχει λάβει τίποτα που να πλησιάζει την επαρκή κάλυψη, στα εβραϊκά, όσων έχουν συμβεί στη Γάζα. Κατά το μεγαλύτερο μέρος του πολέμου, τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης σχεδόν δεν παρουσίαζαν την παλαιστινιακή πλευρά της ιστορίας, τις απώλειες αμάχων, τα παιδιά που σκοτώθηκαν, την καταστροφή. Οι άνθρωποι μπορούσαν να βρουν αυτές τις πληροφορίες αλλού, εφόσον τις αναζητούσαν ενεργά, όμως δεν τις έβλεπαν στα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης στα εβραϊκά».

Σε ένα άρθρο, η εφημερίδα «Haaretz» προέτρεψε τους Ισραηλινούς να αντιμετωπίσουν αυτό που περιέγραψε ως την πραγματικότητα των ενεργειών του Ισραήλ στη Γάζα. «Με την προβολή της ταινίας τους στο φεστιβάλ κινηματογράφου της Βενετίας, οι Abraham και Szor προσπαθούν να αναγκάσουν τους Ισραηλινούς να αντιμετωπίσουν αυτό που ήδη γνωρίζουν: ότι υπάρχει ένα μαύρο στίγμα στον τρόπο με τον οποίο το Ισραήλ διεξάγει τον πόλεμο στη Γάζα, για να το θέσουμε ήπια», έγραψε η «Haaretz».

Η παλαιστινιακή μαχητική οργάνωση Χαμάς εξαπέλυσε επίθεση εναντίον του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, η οποία είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 1.221 ανθρώπων, σύμφωνα με καταμέτρηση του Agence France-Presse που βασίζεται σε επίσημα ισραηλινά στοιχεία. Μαχητές της Χαμάς πήραν επίσης 251 ομήρους στη Γάζα.

Το υπουργείο Υγείας της Γάζας έχει αναφερθεί σε περισσότερους από 73.000 θανάτους κατά τη διάρκεια των τριών ετών που ακολούθησαν τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων ήταν θύματα μεταξύ των αμάχων.

Ένας εκπρόσωπος της Guardian News & Media, η οποία συμμετέχει στην παραγωγή της ταινίας, δήλωσε: «Η Guardian ανησυχεί βλέποντας την αυταρχική αντίδραση του Ισραήλ απέναντι στο NAZA. Ο Yuval Abraham και η Rachel Szor είναι γενναίοι δημοσιογράφοι και κινηματογραφιστές. Οι επιθέσεις εναντίον τους προέρχονται από άτομα που δεν έχουν δει ακόμη την ταινία. Η ταινία NAZA βασίζεται σε πάνω από τρία χρόνια ερευνητικής δημοσιογραφίας. Οι μαρτυρίες που περιέχει είναι αληθινές και πιστεύουμε ότι αξίζουν να ακουστούν. Οι συνεντεύξεις δόθηκαν από εμπιστευτικές δημοσιογραφικές πηγές. Θα υπερασπιστούμε σθεναρά την ταινία NAZA και την ομάδα που βρίσκεται πίσω από αυτήν από οποιεσδήποτε επιθέσεις ή απόπειρες λογοκρισίας».

marie claire