Βρυξέλλες: Συνεδριάζει σήμερα το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην σκιά του πολέμου

Οι ηγέτες της ΕΕ συναντώνται σήμερα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Βρυξέλλες, με κύρια θέματα την κρίση στη Μέση Ανατολή, τον πόλεμο στο Ιράν και την άνοδο των τιμών της ενέργειας, αναζητώντας μια έγκαιρη, συντονισμένη και αποτελεσματική απάντηση στις αρνητικές επιπτώσεις της κρίσης.

Παράλληλα, οι 27 θα εξετάσουν τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη στρατηγική ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, καθώς και ζητήματα ασφάλειας και άμυνας και μετανάστευσης. Παρά τη βαριά ατζέντα, στόχος του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι η Σύνοδος να ολοκληρωθεί εντός μίας ημέρας, εφόσον το επιτρέψουν οι διαβουλεύσεις.

Ουκρανία

Πρώτο θέμα στην ημερήσια διάταξη, είναι ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο οποίος έχει εισέλθει στο πέμπτο έτος του. Όπως συνηθίζεται, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα ενημερωθούν, μέσω τηλεδιάσκεψης αυτή τη φορά, από τον Πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντιμίρ Ζελένσκι.

Οι 27 αναμένεται να επιβεβαιώσουν την ακλόνητη στήριξή τους προς το Κίεβο, επαναλαμβάνοντας ότι η διατήρηση της πίεσης προς τη Ρωσία παραμένει αναγκαία έως ότου ξεκινήσουν ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.

«Αγκάθι» για την ενότητα της ΕΕ αναμένεται να αποτελέσει το δάνειο 90 δισεκ. ευρώ προς την Ουκρανία, για το 2026 και 2027, που συμφώνησε τον περασμένο Δεκέμβρη το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, με στόχο την πρώτη εκταμίευση ως τις αρχές Απριλίου. Εν μέσω προεκλογικής εκστρατείας, ο Ούγγρος πρωθυπουργός, Βίκτορ Όρμπαν, κρατά «παγωμένη» την πρώτη δόση προς το Κίεβο μέχρι να αποκατασταθεί η ροή ρωσικού πετρελαίου από τον αγωγό Ντρούζμπα. Σε μια προσπάθεια να αρθεί το εμπόδιο, η ΕΕ ανακοίνωσε ότι θα προσφέρει τεχνική και οικονομική στήριξη για την αποκατάσταση του Ντρούζμπα, που υπέστη ζημιές από ρωσικά πλήγματα. Όλα τα βλέμματα στρέφονται πλέον στον Βίκτορ Όρμπαν, καθώς παραμένει άγνωστο αν θα επιλέξει να ξεμπλοκάρει τη διαδικασία.

Μέση Ανατολή

Η στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, ο πόλεμος στο Ιράν και οι αυξανόμενες επιπτώσεις τους στην Ευρώπη, είναι το δεύτερο θέμα στην ατζέντα της Συνόδου Κορυφής. Οι ηγέτες της ΕΕ θα εξετάσουν επίσης την επιδεινούμενη κατάσταση στον Λίβανο, στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, παρουσία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες.

Σύμφωνα με το σχέδιο συμπερασμάτων, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναμένεται να εκφράσει έντονη ανησυχία για τις εξελίξεις στο Ιράν και την ευρύτερη Μέση Ανατολή, προειδοποιώντας για σοβαρές απειλές στην περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια και καλώντας σε «άμεση αποκλιμάκωση, αυτοσυγκράτηση και πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου».

Παράλληλα, οι 27 αναμένεται να καταδικάσουν τις αδιάκριτες επιθέσεις του Ιράν στην περιοχή και να εκφράσουν αλληλεγγύη προς τις πληγείσες χώρες. Σε αυτό το πλαίσιο, γίνεται αναφορά και στη στήριξη των κρατών μελών που βρίσκονται εγγύτερα στην περιοχή, καθώς και στη συμβολή της ΕΕ, μεταξύ άλλων μέσω της παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο και της υποστήριξης προς την Κύπρο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη διασφάλισης της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, ενώ καταδικάζεται κάθε πράξη που την απειλεί ή εμποδίζει τα πλοία να εισέρχονται και να εξέρχονται από το Στενό του Ορμούζ.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναμένεται, επίσης, να υπογραμμίσει τον ρόλο των ευρωπαϊκών ναυτικών αποστολών ASPIDES και ATALANTA και να ζητήσει την περαιτέρω ενίσχυσή τους με πρόσθετα μέσα, χαιρετίζοντας παράλληλα την αυξημένη κινητοποίηση και τον συντονισμό των κρατών μελών με τους εταίρους στην περιοχή.

Ανταγωνιστικότητα – Ενιαία αγορά – Προσιτές τιμές ενέργειας

Οι ηγέτες της ΕΕ καλούνται να συντονίσουν την ευρωπαϊκή αντίδραση απέναντι στις γεωπολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή, με ιδιαίτερη έμφαση στις αυξανόμενες τιμές της ενέργειας και στην ανάγκη προστασίας πολιτών και επιχειρήσεων.

Όπως επισημαίνει ο Αντόνιο Κόστα, στην επιστολή πρόσκλησης προς τους Ευρωπαίους ηγέτες: «μαζί, πρέπει να προσδιορίσουμε τα μέσα που πρέπει να κινητοποιήσουμε για να διασφαλίσουμε μια έγκαιρη, συντονισμένη και αποτελεσματική αντίδραση, που θα προστατεύει τους πολίτες και τις εταιρείες μας».

Παρά την ανάγκη κοινής δράσης, παραμένουν διαφωνίες μεταξύ των 27, με ορισμένα κράτη μέλη να τηρούν στάση αναμονής, εκτιμώντας ότι η κρίση στο Ιράν μπορεί να είναι παροδική, ενώ άλλες χώρες ζητούν ετοιμότητα για άμεσα, στοχευμένα μέτρα στήριξης, ώστε να μην πληγεί η αγοραστική δύναμη των πολιτών.

Από την πλευρά της, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επισημαίνει στην επιστολή της προς τους 27, ότι η Ευρώπη συνεχίζει να πληρώνει το «τίμημα της εξάρτησής της» από τα ορυκτά καύσιμα, με το κόστος εισαγωγών να έχει ήδη αυξηθεί σημαντικά. Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, η Επιτροπή αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο παρεμβάσεων, όπως η επιβολή πλαφόν στις τιμές του φυσικού αερίου, η αναδιανομή υπερκερδών από την ενέργεια και η προσωρινή χαλάρωση των κανόνων κρατικών ενισχύσεων, υπογραμμίζοντας ότι τα μέτρα αυτά θα πρέπει να είναι στοχευμένα και προσωρινά.

Σύμφωνα με το σχέδιο συμπερασμάτων, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναμένεται να δώσει πολιτική καθοδήγηση, χωρίς άμεσες αποφάσεις, τονίζοντας την ανάγκη για βραχυπρόθεσμες λύσεις που θα διασφαλίζουν προσιτές τιμές ενέργειας και καλώντας την Επιτροπή να παρουσιάσει χωρίς καθυστέρηση μια «εργαλειοθήκη» στοχευμένων, προσωρινών μέτρων για την αντιμετώπιση των αυξήσεων στις τιμές των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων.

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στην επιστολή του τονίζει ότι, παράλληλα με τη διαχείριση της κρίσης, η ΕΕ οφείλει να εντείνει τις προσπάθειες για ενίσχυση της στρατηγικής της ανταγωνιστικότητας. Στο πλαίσιο αυτό, οι ηγέτες αναμένεται να προωθήσουν τη νέα ατζέντα «Μία Ευρώπη, Μία Αγορά», με συγκεκριμένα μέτρα και φιλόδοξα χρονοδιαγράμματα, με στόχο την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, τη μείωση της γραφειοκρατίας, τη διασφάλιση προσιτής ενέργειας και την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης.

Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034

Σύμφωνα με τον Αντόνιο Κόστα, το νέο ΠΔΠ θα είναι καθοριστικό για την ενίσχυση της στρατηγικής δράσης της ΕΕ στην ανταγωνιστικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η Σύνοδος Κορυφής θα συζητήσει τη συνεισφορά του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού στη στήριξη κοινών πρωτοβουλιών, ενώ θα γίνει και ειλικρινής αναφορά στο πώς μπορούν οι φιλοδοξίες της ΕΕ να συνδυαστούν με το διαθέσιμο επίπεδο χρηματοδότησης. Ο Α. Κόστα υπογραμμίζει ότι το ΠΔΠ θα επανεξετάζεται τακτικά το 2026, ώστε να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για μια έγκαιρη συμφωνία ως το τέλος του έτους.

Άμυνα και στρατηγική αυτονομία

Η ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της ΕΕ θα αποτελέσει επίσης βασικό σημείο συζήτησης. Ο Α. Κόστα τονίζει ότι το τρέχον γεωπολιτικό πλαίσιο καθιστά επείγουσα την πρόοδο στον τομέα της άμυνας, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανικής διάστασης, ως κρίσιμο στοιχείο για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.

Μετανάστευση και άσυλο

Οι ηγέτες θα κάνουν απολογισμό της προόδου στον τομέα της μετανάστευσης, με έμφαση στην υλοποίηση της ευρωπαϊκής ατζέντας για το άσυλο και τη μετανάστευση, καθώς η επιδεινούμενη κατάσταση στη Μέση Ανατολή υπογραμμίζει τη συνεχιζόμενη πολιτική ανάγκη για συντονισμένη δράση.

Ο Α. Κόστα έχει προσκαλέσει την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, και τον Πρόεδρο του Eurogroup, Κυριάκο Πιερρακάκη, να παρουσιάσουν την οικονομική τους ανάλυση, ενισχύοντας τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων για την πολιτική του Ευρώ και την ευρωπαϊκή οικονομική σταθερότητα.

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ