Πετρέλαιο: Οι αγορές προεξοφλούν ακριβή ενέργεια έως το 2028 – Ο κίνδυνος για τον πληθωρισμό

Οκτώ μήνες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, οι αγορές πετρελαίου εγκαταλείπουν σταδιακά την εκτίμηση ότι η ενεργειακή κρίση θα είναι προσωρινή. Οι επενδυτές προετοιμάζονται πλέον για μια παρατεταμένη περίοδο υψηλών τιμών, που ενδέχεται να διαρκέσει έως το 2028, ανατρέποντας τις προσδοκίες για αποκλιμάκωση του πληθωρισμού.

Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το Reuters τα αποθέματα πετρελαίου που απορρόφησαν τους πρώτους κραδασμούς του πολέμου εξαντλούνται, η αποκατάσταση των εξαγωγών μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει εύθραυστη και οι απώλειες στη διυλιστική ικανότητα περιορίζουν τις δυνατότητες της αγοράς να επιστρέψει στην κανονικότητα.

Η αλλαγή των προσδοκιών αποτυπώνεται στα προθεσμιακά συμβόλαια του Brent. Από τις αρχές Σεπτεμβρίου, τα συμβόλαια παράδοσης Δεκεμβρίου 2027 έχουν ενισχυθεί περισσότερο από 13%, φθάνοντας τα 86 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο για τη συγκεκριμένη λήξη. Αντίστοιχα, τα συμβόλαια Δεκεμβρίου 2026 καταγράφουν άνοδο περίπου 12%.

Οι τιμές αυτές δεν αποτελούν πρόβλεψη για τη μελλοντική πορεία του πετρελαίου. Δείχνουν, ωστόσο, ότι διυλιστήρια, αεροπορικές εταιρείες, εμπορικοί οίκοι και επενδυτές είναι διατεθειμένοι να εξασφαλίσουν προμήθειες σε υψηλές τιμές ακόμη και για τα επόμενα χρόνια.

Οι αγορές αμφισβητούν τις προβλέψεις του IEA

Η εικόνα έρχεται σε αντίθεση με τις εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), ο οποίος προβλέπει σημαντική ανάκαμψη της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου το 2027. Σύμφωνα με τον οργανισμό, η προσφορά αναμένεται να αυξηθεί από 100,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως φέτος σε 108,3 εκατ. το 2027, καθώς θα αποκαθίστανται οι εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή. Η ζήτηση προβλέπεται να ενισχυθεί από 102,4 εκατ. σε 104,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, παραμένοντας ελαφρώς χαμηλότερα από τα επίπεδα του 2025.

Με βάση αυτές τις προβλέψεις, η αγορά θα μπορούσε να εμφανίσει σημαντικό πλεόνασμα προσφοράς την επόμενη χρονιά, εξέλιξη που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα πίεζε τις τιμές προς τα κάτω. Ωστόσο, η άνοδος των μακροπρόθεσμων συμβολαίων δείχνει ότι οι επενδυτές αμφιβάλλουν ολοένα περισσότερο κατά πόσον η ανάκαμψη της παραγωγής θα πραγματοποιηθεί στον προβλεπόμενο βαθμό και, κυρίως, αν θα αποδειχθεί διατηρήσιμη.

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης παραμένει ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ. Παρά το γεγονός ότι οι ροές πετρελαίου έχουν ανακάμψει τις τελευταίες εβδομάδες και πλησιάζουν τα προπολεμικά επίπεδα, εν μέρει χάρη στην υποστήριξη του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, η κατάσταση εξακολουθεί να είναι εξαιρετικά ασταθής.

Το Ιράν έχει εντείνει τις επιθέσεις εναντίον πλοίων, ενώ οι φιλοϊρανοί Χούθι της Υεμένης έχουν κλιμακώσει τις επιθέσεις με πυραύλους και drones στη Σαουδική Αραβία. Μεταξύ των στόχων τους βρέθηκε αυτή την εβδομάδα και η έδρα της Saudi Aramco στο Νταχράν. Το κόστος μεταφοράς πετρελαίου από την περιοχή έχει αυξηθεί κατακόρυφα. Οι περίπλοκες διαδικασίες μεταφοράς, οι υψηλοί ναύλοι, τα ασφάλιστρα και η ανάγκη στρατιωτικής προστασίας αντιπροσωπεύουν πλέον σχεδόν το ένα τρίτο του συνολικού κόστους μεταφοράς ενός βαρελιού από τον Περσικό Κόλπο, έναντι μόλις 3% πριν από τον πόλεμο. Χωρίς μια διαρκή συμφωνία για την ασφαλή διέλευση από το Ορμούζ, μεγάλο μέρος αυτής της πρόσθετης επιβάρυνσης κινδυνεύει να παγιωθεί.

Ντίζελ: Η μεγαλύτερη απειλή για τις τιμές

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στην αγορά ντίζελ. Στα μέσα Σεπτεμβρίου, τα ευρωπαϊκά συμβόλαια αναφοράς έφθασαν στο ιστορικό υψηλό των 1.480 δολαρίων ανά μετρικό τόνο, ποσό που αντιστοιχεί περίπου σε 210 δολάρια το βαρέλι. Η εκτίναξη των τιμών συνδέεται με τις σοβαρές διαταραχές στην παραγωγή και στις εξαγωγές καυσίμων από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία. 

Οι ουκρανικές επιθέσεις με drones έχουν προκαλέσει σημαντικές ζημιές στα ρωσικά διυλιστήρια, αναγκάζοντας τη Μόσχα να απαγορεύσει νωρίτερα φέτος τις εξαγωγές ντίζελ.

Ο Donald Trump ανακοίνωσε την περασμένη Παρασκευή συμφωνία με τον Vladimir Putin για την επανέναρξη μέρους των ρωσικών εξαγωγών, ενώ στη συνέχεια έκανε λόγο για νέα «ενεργειακή εκεχειρία» μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.

Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση του Reuters, οι επιπλέον ποσότητες που αναφέρθηκαν αντιστοιχούν μόλις σε περίπου 12 ώρες παγκόσμιας προσφοράς. Παράλληλα, η υποτιθέμενη εκεχειρία αντιμετωπίζεται με έντονο σκεπτικισμό.

Οι αγορές επικεντρώνονται περισσότερο στη σημαντική απώλεια παραγωγικής ικανότητας των διυλιστηρίων. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα συμβόλαια ντίζελ για παράδοση τον Δεκέμβριο του 2027 ξεπέρασαν αυτή την εβδομάδα για πρώτη φορά τα 1.000 δολάρια ανά τόνο, όταν πριν από τον πόλεμο διαπραγματεύονταν στα 644 δολάρια. Πρόκειται για αύξηση άνω του 55%, η οποία υποδηλώνει ότι οι πιέσεις στην αγορά καυσίμων ενδέχεται να διατηρηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ο κίνδυνος ενός νέου πληθωριστικού κύματος

Η παρατεταμένη άνοδος του ντίζελ θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερες οικονομικές επιπτώσεις ακόμη και από την αύξηση της τιμής του αργού πετρελαίου. Το συγκεκριμένο καύσιμο χρησιμοποιείται στις οδικές και θαλάσσιες μεταφορές, στη βιομηχανία και στη γεωργική παραγωγή. Κατά συνέπεια, οι ανατιμήσεις μεταφέρονται σταδιακά στο κόστος παραγωγής και διακίνησης αγαθών, ασκώντας νέες πιέσεις στις τιμές των τροφίμων και των καταναλωτικών προϊόντων.

Στις ΗΠΑ, ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε τον Σεπτέμβριο στο 3,7%, παραμένοντας αισθητά υψηλότερα από τον στόχο του 2% της Ομοσπονδιακής Τράπεζας. Την ίδια ώρα, ο δομικός πληθωρισμός εμφανίζει ανοδικές τάσεις.

Η προοπτική διατήρησης των ενεργειακών τιμών σε υψηλά επίπεδα περιπλέκει τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών, οι οποίες καλούνται να αντιμετωπίσουν τις πληθωριστικές πιέσεις χωρίς να επιβαρύνουν περαιτέρω την οικονομική δραστηριότητα.

Για το μεγαλύτερο μέρος του 2026, οι επενδυτές αντιμετώπιζαν τον πόλεμο στο Ιράν ως μια ακόμη γεωπολιτική κρίση που θα προκαλούσε προσωρινή αναστάτωση στην αγορά ενέργειας.

Οκτώ μήνες αργότερα, το βασικό ερώτημα έχει αλλάξει. Δεν αφορά πλέον μόνο το πόσο πετρέλαιο μπορεί να διέλθει από τα Στενά του Ορμούζ, αλλά και πόσο γρήγορα μπορεί να αποκατασταθεί η παγκόσμια ενεργειακή αλυσίδα, από τα αποθέματα και τα διυλιστήρια μέχρι τις θαλάσσιες μεταφορές. Και όπως καταλήγει το Reuters, ακόμη και αν οι εχθροπραξίες τερματιστούν, οι οικονομικές συνέπειές τους στην αγορά ενέργειας μπορεί να διαρκέσουν πολύ περισσότερο.

MoneyReview.gr