Άρια Μπαρκάτσα: Οι Πανελλήνιες Εξετάσεις δεν αρκούν ως παράγοντας για να οδηγήσουν σε αυτοκτονική συμπεριφορά

Σοκ και βαθιά θλίψη έχει προκαλέσει στην κοινή γνώμη η τραγωδία στην Ηλιούπολη, όπου δύο 17χρονες μαθήτριες έπεσαν από την ταράτσα πολυκατοικίας.

O τραγικός επίλογος της υπόθεσης γράφτηκε την περασμένη Πέμπτη, καθώς η 17χρονη που νοσηλευόταν σε κρίσιμη κατάσταση στο ΚΑΤ κατέληξε, μετά από πολυήμερη μάχη στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του νοσοκομείου. Υπενθυμίζεται ότι η δεύτερη 17χρονη είχε χάσει τη ζωή της αμέσως μετά την πτώση των δύο κοριτσιών από την ταράτσα.

Η τραγωδία έχει συγκλονίσει ολόκληρη τη χώρα, ενώ επαναφέρει με δραματικό τρόπο κρίσιμα ερωτήματα γύρω από την ψυχική υγεία των εφήβων και την έγκαιρη παρέμβαση του περιβάλλοντος. Παράλληλα, έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία σε χιλιάδες οικογένειες μαθητών, ενόψει των φετινών Πανελλαδικών Εξετάσεων.

Μιλώντας στο newshub.gr, η ψυχολόγος, ψυχοθεραπεύτρια και εκπαιδεύτρια στα Εργαστήρια Αποτελεσματικού Γονέα, Άρια Μπαρκάτσα, ανέφερε ότι οι Πανελλήνιες Εξετάσεις θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως πυροδοτικός παράγοντας άγχους, ωστόσο από μόνες τους δεν αρκούν για να οδηγήσουν σε αυτοκτονική συμπεριφορά, καθώς τέτοιες καταστάσεις συνδέονται συνήθως με βαθιά απορρύθμιση του ψυχισμού.

«Δεν μπορούν οι πανελλήνιες εξετάσεις ή οποιαδήποτε δύσκολη ή πιεστική συνθήκη στη ζωή ενός ανθρώπου να λειτουργήσει κατ’ αυτόν τον τρόπο. Μπορεί να είναι ένας μοχλός πίεσης, αλλά δεν μπορούμε να απομονώσουμε αυτό το περιστατικό και να σταθούμε σε αυτό, χωρίς να λάβουμε υπόψιν μας την ψυχοσυναισθηματική κατάσταση του παιδιού, το περιβάλλον στο οποίο μεγάλωνε και τις προηγούμενες συνθήκες της ζωής του. Κατά τη γνώμη μου δεν μπορούμε να απομονώνουμε ένα περιστατικό και να πούμε ότι αυτό ήταν η αιτία».

Ποια είναι τα σημάδια που πρέπει να ανησυχήσουν έναν γονέα

Σύμφωνα με την κ. Μπαρκάτσα ανησυχητικά σημάδια που μπορεί να εκδηλώσουν οι έφηβοι είναι η αλλαγή στη συμπεριφορά, η απομόνωση, η πτώση στις σχολικές επιδόσεις ή στις κοινωνικές τους αλληλεπιδράσεις, καθώς και διαταραχές στη διατροφή, στον ύπνο ή στις σκέψεις τους.

Παράλληλα, μεγάλη βαρύτητα πρέπει να δίνεται στους αυτοτραυματισμούς των εφήβων, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια παρουσιάζουν σημαντική αύξηση και απαιτούν συστηματική παρακολούθηση και έγκαιρη παρέμβαση.

«Κλειδί» η καθημερινή επικοινωνία

Στην εφηβεία η ψυχική δυσφορία συχνά εκφράζεται δύσκολα και δεν γίνεται εύκολα αντιληπτή από το περιβάλλον. Σύμφωνα με την κ. Μπαρκάτσα, «κλειδί» για την έγκαιρη ανίχνευση αλλαγών στη συμπεριφορά και τη συναισθηματική κατάσταση του εφήβου, είναι η καθημερινή επικοινωνία με το παιδί του.

«Σίγουρα η εφηβεία θολώνει το τοπίο, αλλά δεν μπορούμε να επαναπαυόμαστε εκεί. Οι γονείς οφείλουμε να μη χάνουμε τη σύνδεση με τα παιδιά μας. Ακόμα και αν το παιδί είναι κλεισμένο μέσα στο δωμάτιο, θα πρέπει να μπορώ να έχω μια αλληλεπίδραση στη σκέψη. Να μοιράζομαι πράγματα της καθημερινότητας καθημερινά με τα παιδιά μου και να μοιράζονται κι εκείνα», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ψυχική ανθεκτικότητα των παιδιών

Η κ. Μπαρκάτσα στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη ανάπτυξης της ψυχικής ανθεκτικότητας, δηλαδή της ικανότητας του παιδιού να προσαρμόζεται θετικά στις συνθήκες, να διαχειρίζεται το άγχος και να αντιμετωπίζει τις καθημερινές δυσκολίες.

«Ο σκοπός μας σαν γονείς είναι να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να βγουν σε ένα κόσμο που δεν είναι εύκολος. Στα social media παρουσιάζεται μια εικόνα εύκολης ζωής, αλλά απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Οφείλουμε, από όταν τα παιδιά είναι μικρά, να μην είναι υπερπροστατευμένα. Να μπορούν να έρθουν σε επαφή με τη δυσκολία και να μην τα αποτρέπουμε από αυτή. Τουναντίον τα παιδιά πρέπει να έρχονται αντιμέτωπα με τη δυσκολία, όσο εύκολο κι αν είναι το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουν». 

Το σχολείο

«Να μην προσπαθούμε να μεταθέσουμε για άλλη μια φορά την ευθύνη πολύ κατευθυνόμενα, δηλαδή στις Πανελλήνιες. Δεν είναι οι Πανελλήνιες, είναι όλο το σύστημα που είναι λάθος. Γιατί ένα σχολείο δεν μπορεί να προφυλάξει τα παιδιά, ή να κάνει έγκαιρη παρέμβαση;», διερωτάται η κ. Μπαρκάτσα.

Σύμφωνα με την ίδια, δεν υπάρχει ένα υποστηρικτικό πλαίσιο από την πολιτεία και το εκπαιδευτικό σύστημα και η ευθύνη μεταφέρεται συχνά στην πρωτοβουλία του κάθε γονέα να απευθυνθεί σε κάποιο ψυχολόγο εκτός σχολείου.

Το σχολείο διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη στήριξη τόσο του παιδιού όσο και του γονέα ωστόσο, παρατηρείται έλλειψη σχολικών ψυχολόγων και επαρκούς εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών.

«Τα σχολεία είναι υποστελεχωμένα, δεν μπορεί ένας ψυχολόγος να είναι σε 500 παιδιά. Ένας εκπαιδευτικός δεν γίνεται να μην ξέρει ποια είναι τα συμπτώματα της κατάθλιψης όταν έχει να κάνει με εφήβους και να περιορίζεται στην ύλη. Ούτε οι γονείς θα πρέπει να περιορίζονται στο γνωστικό κομμάτι των παιδιών στο σχολείο, αλλά και στο συμπεριφορικό».

Όπως επισημαίνει η κ. Μπαρκάτσα, είναι κρίμα να γίνεται λόγος για πρόληψη μόνο μετά από τέτοιες τραγωδίες. Παρότι σήμερα υπάρχει άμεση πρόσβαση στη γνώση και την ενημέρωση, εξακολουθούν να συμβαίνουν περιστατικά που καταδεικνύουν τα κενά στην πρόληψη και στην έγκαιρη παρέμβαση.