Χαράλαμπος Φασουλάς στο newshub.gr: Η επιστήμη δεν έχει βρει ακόμη μεθοδολογία πρόβλεψης των σεισμών (Φωτο)

Ο γεωλόγος του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης  και πρόσφατα εκλεγμένος Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της UNESCO για τα Παγκόσμια Γεωπάρκα, Χαράλαμπος Φασουλάς μιλάει στο newshub για όλα. Για τη νέα του θέση, την ανάδειξη του Γεωπάρκου του Ψηλορείτη, για το ρόλο του Γεωτουρισμού στην Κρήτη και απαντάει στα σενάρια που θέλουν ένα μεγάλο σεισμό να γίνεται στο νησί.

-Πρόσφατα αναδειχθήκατε νέος Αντιπρόεδρος του Συµβουλίου Παγκόσµιων Γεωπάρκων. Η θέση σας αυτή πως συνδέεται με τη δουλειά σας στο ΜΦΙ. Είναι ένας τιμητικός τίτλος φυσικά, αλλά θα έχει και πρακτική σημασία ;

«Είμαι μέλος του Συμβουλίου της UNESCO για τα Παγκόσμια γεωπάρκα από το 2022 και φέτος είχα την τιμή να εκλεγώ στη θέση του αντιπροέδρου του Συμβουλίου με διετή θητεία. Είναι μια σημαντική αναγνώριση και τιμή προς το πρόσωπο μου αλλά και το Παν. Κρήτης. Σαφώς είναι αποτέλεσμα της μακρόχρονης ενασχόλησης μου και στήριξης του θεσμού των γεωπάρκων, που έχει ξεκινήσει από το 2001. Σαν έφορος Γεωλογικών και Παλαιοντολογικών Συλλογών του ΜΦΙΚ του Παν. Κρήτης λειτουργούσα ως επιστημονικός σύμβουλος για πολλά χρόνια του Γεωπάρκου του Ψηλορείτη και από το 2021 ως Πρόεδρος του Δ.Σ., ενώ σαν Μουσείο στηρίξαμε ενεργά τη δημιουργία του γεωπάρκου της Σητείας και του Τροόδους στην Κύπρο. Βασικός ρόλος του Συμβουλίου είναι να καθορίζει την στρατηγική πορεία του προγράμματος των Παγκόσμιων Γεωπάρκων, να αποφασίζει για τις αξιολογήσεις νέων και παλαιών γεωπάρκων, να εισηγείται αντίστοιχα στη Γενική Συνδιάσκεψη της UNESCO και γενικά να εξασφαλίζει την ομαλή λειτουργία του προγράμματος των Γεωπάρκων. Μέσα από τη θέση μου αυτή θα αποκτήσω σίγουρα περισσότερη εμπειρία και θα μπορέσω να συμβάλω στην ενδυνάμωση της παρουσίας των Γεωπάρκων στη χώρα μας αλλά και στην εξέλιξη του προγράμματος γενικότερα».

-Η νέα σας θέση μπορεί να συμβάλλει στην ανάδειξη του Γεωπάρκου του Ψηλορείτη;

«Όπως ανέφερα πιο πριν η νέα μου αυτή θέση θα προσφέρει περισσότερες εμπειρίες και γνώσεις για τη λειτουργία των γεωπάρκων σε όλο τον κόσμο, θα με φέρει σε επαφή με περισσότερους φορείς γεωπάρκων αλλά και συναδέλφους μέσα από τους οποίους πιστεύω θα είναι δυνατή η μεταφορά τεχνογνωσίας και ορθών πρακτικών που μπορεί να είναι χρήσιμες στο γεωπάρκο του Ψηλορείτη. Παράλληλα, βέβαια αυτή η αναγνώριση αναδεικνύει και προβάλει μέσα στο Δίκτυο των Παγκόσμιων Γεωπάρκων της UNESCO, που από φέτος θα αριθμεί 228 περιοχές, και το Γεωπάρκο του Ψηλορείτη στο οποίο είμαι Πρόεδρος».

-Πέρα από την ετήσια εκδήλωση στο Φόδελε ποια άλλη ευκαιρία έχουν οι πολίτες να έρθουν σε επαφή με το Γεωπάρκο. Έχουμε κάτι ωραίο, αλλά έχει ουσία εάν δεν ξέρει ο απλός κόσμο την αξία του;

«Εδώ και πολλά χρόνια στο Γεωπάρκο του Ψηλορείτη προσπαθούμε να αναδείξουμε και να προβάλουμε την ποικιλία της φυσικής και πολιτιστικής του κληρονομιάς αλλά και τα ποιοτικά του προϊόντα, σε πολλά επίπεδα και με πολλά μέσα. Το Φεστιβάλ στο Φόδελε ήταν το τέταρτο Φεστιβάλ του γεωπάρκου που κάθε χρόνο διοργανώνεται σε άλλη περιοχή με σκοπό να προβάλει το πλούτο του γεωπάρκου μέσα από το δίκτυο των τοπικών μας συνεργατών και των προϊόντων τους. Είναι μια γιορτή του γεωπάρκου και των ανθρώπων του. Έχουμε όμως αναπτύξει ένα σύνολο πληροφοριακού υλικού που ερμηνεύει και αναδεικνύει τους σπουδαιότερους γεώτοπους και τα μνημεία του γεωπάρκου και τη σχέση τους με βιοτικό και αβιοτικό περιβάλλον, μέσα από ενημερωτικές πινακίδες, φυλλάδια και μικρά βιβλία. Πρόσφατα παραλάβαμε μια μελέτη για τη δημιουργία ενός δικτύου 25-30 περιπατητικών διαδρομών που θα διέρχονται από τα σημαντικότερα μνημεία και τους οικισμούς του γεωπάρκου και θα συμβάλουν στην περεταίρω ανάπτυξη του πεζοπορικού τουρισμού στο γεωπάρκο μας. Η προώθηση μέσα από δράσεις εκπαίδευσης και ενημέρωσης του εναλλακτικού και οίκο-τουρισμού και ιδιαίτερα του γεωτουρισμού, πιστεύουμε ότι θα βοηθήσει σημαντικά τους τοπικούς μας παραγωγούς και την οικονομία. Παράλληλα όμως ο δυνητικός επισκέπτης αλλά και αυτός που λόγω κινητικών ή άλλων προβλημάτων δεν θα μπορέσει να επισκεφτεί την περιοχή μας, μπορεί να επισκεφτεί την ιστοσελίδα του γεωπάρκου www.psiloritisgeopark.gr που αποτελεί τη βασική πύλη εισόδου στο ψηφιακό γεωπάρκο και τις ποικίλες ψηφιακές εφαρμογές που προσφέρει. Αυτές περιλαμβάνουν εικονικές περιηγήσεις σε σημαντικά μνημεία, διαδρααστικούς χάρτες, αφηγηματικούς χάρτες, πάνω από 200 πανοράματα 360^o, ψηφιακές λίστες των συνεργαζόμενων επιχειρήσεων και πολλά άλλα που θα ανακαλύψει ο επισκέπτης».

-Γεωτουρισμός. Υπάρχει στο νησί μας ή είμαστε ακόμα πίσω στο συγκεκριμένο είδος τουρισμού;

«Η συγκεκριμένη μορφή, υπεύθυνου τουρισμού υπάρχει στο νησί μας εδώ και αρκετά χρόνια, όχι όμως στο μέγεθος και την ποιότητα που θα μπορούσε να έχει. Αυτό είναι το πεδίο που τόσο εμείς στο γεωπάρκο του Ψηλορείτη όσο και οι συνάδελφοι από το γεωπάρκο Σητείας προσπαθούμε να βελτιώσουμε και να αναπτύξουμε περισσότερο. Υπάρχουν όμως και εκτός των δυο γεωπάρκων άλλες περιοχές που στην ουσία προσφέρουν αποσπασματικά εμπειρίες γεωτουρισμού, όπως η διάσχιση φαραγγιών, οι επισκέψεις σε σπήλαια, η πεζοπορία στο Ε4 κα. Στα γεωπάρκα όμως προσπαθούμε να προσφέρουμε αυτές τις υπηρεσίες ως ένα ολοκληρωμένο τουριστικό προϊόν. Δυστυχώς στο νησί μας κυριαρχεί ο μαζικός τουρισμός που σπαταλά τους περισσότερους πόρους και τα διαθέσιμα μέσα. Οι δυνατότητες όμως του γεωτουρισμού και άλλων μορφών εναλλακτικού τουρισμού είναι τεράστιες, σε βαθμό που με οικονομικά κριτήρια μιλώντας, θα μπορούσε η ανάπτυξη τους να προσφέρει περισσότερους οικονομικούς πόρους στο νησί, ακόμα και με μείωση του αριθμού των επισκεπτών, και σε μεγαλύτερη χρονική κατανομή τους στη διάρκεια του χρόνου, έχοντας παράλληλα τις λιγότερες επιπτώσεις στο φυσικό και πολιτισμικό περιβάλλον του νησιού, δηλαδή. την ταυτότητά του. Οι λόγοι είναι ότι τα εισοδήματα αυτών των μορφών του τουρισμού παραμένουν και διανέμονται στο μεγαλύτερο τους μέρος, στην τοπική οικονομία και παράγωγους και ότι οι επισκέπτες που τις απολαμβάνουν είναι πολύ υψηλότερου μορφωτικού και οικονομικού επιπέδου απ’ αυτούς του μαζικού τουρισμού. Θα πρέπει βέβαια να τονίσουμε ότι τα τελευταία χρόνια η Περιφέρεια Κρήτης στηρίζει ενεργά τις προσπάθειες μας μέσα από τις δυο ΟΧΕ, των Περιοχών UNESCO Κρήτης, που ολοκληρώθηκε την προηγούμενη προγραμματική περίοδο αλλά και την νέα των Εμβληματικών Διαδρομών UNESCO που θα ξεκινήσει σύντομα».

-Ζούμε στην Κρήτη…μια σεισμογενή περιοχή. Χθες κλείσαμε τρία χρόνια από το σεισμό του Αρκαλοχωρίου. Υπάρχουν γεωλογικές ιδιαιτερότητες στη συγκεκριμένη περιοχή;

«Η Κρήτη είναι γενικά μια ιδιαίτερη και μοναδική γεωλογικά περιοχή καθώς βρίσκεται πάνω στο όριο δύο μεγάλων λιθοσφαιρικών πλακών που συγκλίνουν μεταξύ τους με αποτέλεσμα η Αφρικανική να βυθίζεται κάτω από την Ευρασία, δημιουργώντας το σεισμικό και ηφαιστειακό τόξο του νοτίου Αιγαίου και οδηγώντας στην καταστροφή και εξαφάνιση της Μεσογείου. Κατά συνέπεια η περιοχή μας είναι ένα ενεργό γεωλογικό εργαστήριο στο οποίο λαμβάνουν χώρα διαχρονικά πολλές γεωλογικές διεργασίες, ορισμένες αρκετά επικίνδυνες όπως οι σεισμοί, τα ηφαίστεια και τα τσουνάμι. Όμως ο πλούτος του αβιοτικού και στη συνέχεια του βιοτικού και ανθρωπογενούς μας περιβάλλοντος είναι η άμεση συνέπεια της λειτουργίας και της δράσης, εδώ και 15 περίπου εκατομμύρια χρόνια, των παραπάνω διεργασιών».

-Τα σενάρια για ένα μεγάλο σεισμό «δίνουν και παίρνουν» χρόνια τώρα. Ποια η άποψη σας;

«Αναγκάζομαι να τονίσω για πολλοστή φορά και δεν θα κουραστώ να το κάνω όσο ζώ ότι ακόμα δεν έχουμε καταφέρει σαν επιστήμη να βρούμε μια μεθοδολογία πρόβλεψης των σεισμών. Ο σεισμός είναι ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο που λαμβάνει χώρα αρκετά χιλιόμετρα κάτω απ τα πόδια μας. Κατά συνέπεια είναι δύσκολο να το προσεγγίσουμε, δεν επηρεάζεται από τις εξωτερικές συνθήκες της ατμόσφαιρας ή τις ανθρώπινες δραστηριότητες, αλλά όμως λαμβάνει χώρα σε πολύ συγκεκριμένες περιοχές.

Στόχος της επιστήμης σήμερα είναι να εντοπίσει τις περιοχές αυτές που μπορούν να δώσουν σεισμό, μέσα από τη χαρτογράφηση των ενεργών ρηγμάτων, να κατανοήσει τις συνέπειες παλαιότερων σεισμών και τους λόγους που τις προκάλεσαν και να αναπτύξει αποτελεσματικά μέτρα προστασίας. Στην Κρήτη και στη χώρα μας έχουμε ένα πολύ πλούσιο ιστορικό καταγραφής σεισμών από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, που μας επιτρέπει, μαζί με τη χρήση δεδομένων από παλαιοσεισμολογικές έρευνες, να προσεγγίσουμε στατιστικά την εκδήλωση σεισμών σε μια περιοχή και να κάνουμε κάποιες μακροχρόνιες προσεγγίσεις για το σεισμικό κίνδυνο, που βέβαια σε καμία περίπτωση δεν αντιστοιχούν σε πρόβλεψη. Είναι γεγονός ότι στο νότιο Αιγαίο και στην Κρήτη έχουν συμβεί στο παρελθόν πολλοί και μεγάλοι καταστροφικοί σεισμοί. Είναι επίσης γεγονός ότι τέτοιοι σεισμοί θα ξανασυμβούν, δεν ξέρουμε το πότε, αλλά προσπαθούμε να μειώσουμε τις δυνητικές τους επιπτώσεις. Όλα αυτά λοιπόν τα σενάρια στα οποία αναφέρεστε θα πρέπει να τα αντιμετωπίζουμε σαν μια προσπάθεια κάποιων για δημοσιότητα και προβολή, ίσως και προσωπικού οφέλους, και να μην τους δίνουμε σημασία».