Κάτω Ασίτες: Αγωνίζονται να κρατήσουν το χωριό τους «ζωντανό» (Φωτο)

Δρόμους για τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους και ακόμα καλύτερη βελτίωση στο σχολείο για την κάλυψη των αναγκών της μαθητικής κοινότητας, είναι το δίπτυχο εκείνο, στο οποίο η Δημοτική Κοινότητα των Κάτω Ασιτών του δήμου Ηρακλείου, δίνει τη μεγαλύτερη έμφαση. 1.200 κάτοικοι και περίπου 150 παιδιά του εξαθέσιου δημοτικού σχολείου, του νηπιαγωγείου και του παιδικού σταθμού, είναι η μεγάλη «εγγύηση» του πανέμορφου χωριού, για να παραμείνει ο κόσμος, που σε αντίθεση με τα περισσότερα χωριά της Κρήτης, αρνείται να ακολουθήσει την τάση της φυγής προς την πόλη.

Οι Κάτω Ασίτες βρίσκονται στους ανατολικούς πρόποδες του Ψηλορείτη, σε υψόμετρο 450 μέτρων και απέχουν 24 χιλιόμετρα από το Ηράκλειο.

Ο πρόεδρος του χωριού Αστρινός Χριστοδουλάκης, μίλησε στο newshub.gr με θετικό τρόπο για τη συνεργασία του με το δήμο Ηρακλείου, λέγοντας πως είναι από τα λίγα χωριά της Κρήτης, όπου ο κόσμος παραμένει, ζώντας όλες τις παραδόσεις, τα ήθη και τα έθιμα, με μία αρμονική σχέση των ανθρώπων με τη γη τους.

«Πλέον το 95% των καλλιεργειών είναι ελιές. Το κακό είναι ότι οι αγρότες των Κάτω Ασιτών, έχουν κρατήσει μόλις κατά ένα 5% τα αμπέλια τους. Τουλάχιστον όμως, μπορούν και παράγουν ελαιόλαδο εξαιρετικής ποιότητας, παρά το γεγονός ότι είναι ένα μεγάλο μέρος της ελαιοκαλλιέργειας που δεν ποτίζεται», λέει χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Δημοτικής Κοινότητας Κάτω Ασιτών.

Ένα πραγματικά «ζωντανό» χωριό

Τις Κάτω Ασίτες, τις κάνει ως ξεχωριστό χωριό, η παρουσία των νέων ανθρώπων. Ακόμα και οι αγρότες, μπορεί να μην είναι στην πλειοψηφία τους νέοι, ανήκουν  όμως στη μέση ηλικία των 45 με 50 χρόνων, που ασχολούνται με τη γη τους. Ενώ και οι νεότεροι είναι παραγωγοί ελαιολάδου, έχοντας ωστόσο μια βασική δουλειά στο Ηράκλειο, το οποίο είναι πάρα πολύ κοντά και έτσι, διατηρούν στις Κάτω Ασίτες τα σπίτια και τα νοικοκυριά τους.

«Είμαστε ένα τέταρτο από το Γιόφυρο. Έχουμε πάρα πολύ κοντά μας το ΠΑΓΝΗ. Δεν έχουν λόγο οι άνθρωποι που ζουν στις Κάτω Ασίτες να πάνε και να μείνουν στην πόλη», σημειώνει με νόημα ο Αστρινός Χριστοδουλάκης.

Το νερό

Όσο για το νερό, που αποτελεί ένα μεγάλο ζητούμενο για πολλές περιοχές της Κρήτης, στις Κάτω Ασίτες δεν λείπει από τους αγρότες, παρά το γεγονός ότι παντού μειώνονται τα αποθέματα. Κι αυτό διότι γίνεται λελογισμένη χρήση και υπάρχει μια καλή συνεργασία και συνεννόηση ανάμεσα στις αρχές και τους παραγωγούς.

Βέβαια, για να μπορούν οι περισσότεροι να ποτίζουν, χρειάζεται μία μικρή επέκταση του δικτύου. «Είμαστε σε συνεργασία με το δήμο Ηρακλείου και το έργο είναι σε εξέλιξη», σύμφωνα με τον πρόεδρο της Δημοτικής Κοινότητας Κάτω Ασιτών. «Πιστεύουμε ότι και αυτό το έργο έχει δρομολογηθεί και θα δούμε στην πράξη να ολοκληρώνεται. Εκεί όπου δεν γίνεται να πάει το δίκτυο, είναι από το Μοναστήρι του Γοργολαϊνίου και πάνω, προς τις ορεινές περιοχές, αφού υπάρχουν αντικειμενικές δυσκολίες».

Όσο για το δίκτυο της ύδρευσης, αυτό πρόσφατα αντικαταστάθηκε και έτσι δεν υπάρχουν  προβλήματα στην υδροδότηση του χωριού, όπως μας εξήγησε ο Αστρινός Χριστοδουλάκης.

Η ελαιοκομία των Κάτω Ασιτών

Τα τελευταία 20 χρόνια, οι αμπελοκαλλιέργειες  στο μεγαλύτερο ποσοστό τους αντικαταστάθηκαν από την καλλιέργεια της ελιάς. Όπως τονίζει ο πρόεδρος του χωριού.  η περιοχή σε γενικές γραμμές, βγάζει μεγάλες ποσότητες, με εξαίρεση την περυσινή χρονιά, που δεν υπήρχαν λάδια. «Έχουμε φτάσει να βγάζουμε κάποιες χρονιές περισσότερους από  450 τόνους ελαιολάδου», σύμφωνα με τον Αστρινό Χριστοδουλάκη.

Το μεγάλο κόστος παραγωγής ήταν εκείνο που ανάγκασε τους κατοίκους να εγκαταλείψουν τα αμπέλια τους. Όσο για κηπευτικά, «όλοι καλλιεργούν κηπευτικά αλλά μόνο για τις ανάγκες  των νοικοκυριών τους. Δεν παράγουν κηπευτικά για να τα εμπορεύονται».

Στις  Κάτω Ασίτες ζουν και γύρω στους 20 κτηνοτρόφους με τις οικογένειες τους. Έχουν τα ζώα τους στην ορεινή περιοχή του Ψειλορείτη πάνω από το μοναστήρι του Γοργολαϊνίου, όπου μπορούν και μεταβαίνουν, αλλά υπάρχει πρόβλημα όταν χιονίσει πολύ. Ο Αστρινός Χριστοδουλάκης επισημαίνει την ανάγκη περισσότερων υποδομών σε δρόμους, τόσο για τους αγρότες όσο και για τους κτηνοτρόφους. «Αυτό που ήταν ένα σημαντικό κίνητρο για τον κόσμο. Αλλά και στον τομέα των δρόμων, έχουν έργα σε εξέλιξη μέσα από τη συνεργασία μας με το δήμο Ηρακλείου και πιστεύω ότι όλα τα έργα των ασφαλτοστρώσεων θα ολοκληρωθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα», όπως λέει.

«Ζωντανό» από παιδιά

Στο μεταξύ, πάνω από 100 παιδιά έχει σήμερα το Δημοτικό Σχολείο των Κάτω Ασιτών. Και νηπιαγωγείο και παιδικός σταθμός άλλα 50. Έτσι, το χωριό κρατιέται «ζωντανό». Όσο για τις σχολικές υποδομές, το κτήριο του δημοτικού υπέστη κάποια προβλήματα από τους σεισμούς των προηγούμενων χρόνων, αλλά αυτά έχουν αποκατασταθεί. Μένει τώρα ένα έργο που αφορά στην αυλή του σχολείου, το οποίο έχει δρομολογηθεί και όπως λέει ο Αστρινός Χριστουδουλάκης, σύντομα αναμένεται να τελειώσει.

Να κηρυχθεί παραδοσιακός οικισμός

Ο πρόεδρος των Κάτω Ασιτών επικαλείται και την πλούσια πολιτιστική και εκκλησιαστική κληρονομιά του χωριού και τονίζει ότι θα πρέπει να κηρυχθεί η περιοχή ως παραδοσιακός οικισμός,  ώστε  να «τρέξουν» προγράμματα παρεμβάσεων στον πολιτιστικό πλούτο που διαθέτει, με στόχο να γίνουν συντηρήσεις    και αναπλάσεις. Αυτό θα ήταν και ένας τρόπος πρσσέλκυσης επισκεπτών.

 Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι περιοχές Νοτικό και Πρίνος καθώς και η περιοχή "Κάστελλας" δίπλα στη μονή Γοργολαΐνη, η οποία υπήρξε έδρα της επανάστασης και είναι από τις αρχαιότερες μονές της Κρήτης.

Στη μονή βρίσκεται ο τάφος του συμπολεμιστή του Καπετάν Κόρακα, Φραγκιά Μαστραχά που σκοτώθηκε ηρωικά αγωνιζόμενος σε μάχη του 1868.

Ιεροί ναοί

Οι Κάτω Ασίτες διαθέτουν 22 εκκλησίες, με εκείνη της Αγίας Παρασκευής (Πολιούχο του χωριού) να είναι η πιο φημισμένη.

Ένας άλλος ναός του χωριού είναι ο Δεσπότης Χριστός είναι ένας καθεδρικός ναός και είναι αφιερωμένος στη Μεταμόρφωση Του Σωτήρος και γιορτάζει στις 6 Αυγούστου. Πρόκειται για ένα κτίσμα των μέσων περίπου του 19ου αιώνα. Επίσης ο περίβολος του ναού χρησιμοποιούνταν μέχρι το 1950 ως Κοιμητήριο, γι' αυτό περιστοιχίζονταν από πανύψηλα κυπαρίσσια, ένα από τα οποία σώζεται μέχρι σήμερα.

Άλλες εκκλησίες και εξωκλήσια: Αγία Τριάδα, Άγιος Γεώργιος Χωστός (Νήση), Άγιος Μύρωνας, Παναγία, Αγία Αικατερίνη, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Αντώνιος, Προφήτης Ζαχαρίας, Αρχάγγελος Μιχαήλ, Άγιος Κωνσταντίνος και Αγία Ελένη, Αγία Ευφημία, Παναγία Αγίου Όρους(Εαρινό), Άγιος Αντώνιος Πετάλι, Προφήτης Ηλίας, Τίμιος Σταυρός, Άγιος Νεκτάριος, Αγία Μαρίνα (Κοιμητήριο), Άγιος Ελευθέριος, Άγιος Αρσένιος, Άγιος Γεώργιος Γοργολαΐνι.

Μονή Αγίου Γεωργίου Γοργοελεήμονα (Γοργολαίνι)

Η μονή Αγίου Γεωργίου Γοργοελεήμονα ή Γοργολαίνι είναι από τα ωραιότερα και πιο δημοφιλή κρητικά μοναστήρια. Χτίστηκε το 1320 και ανοικοδομήθηκε πολλές φορές έκτοτε. Η πρώτη αναφορά για το Μοναστήρι βρίσκεται σε ενετικό έγγραφο του 1319.Στην πορεία του χρόνου έγινε καταφύγιο και ορμητήριο επαναστατών και χαΐνηδων στη διάρκεια τόσο της Επανάστασης του 1821, όσο και στη Μεγάλη Κρητική Επανάσταση του 1866.

Στα 1868 σε μια μάχη κοντά στο Μοναστήρι σκοτώθηκε σε ηλικία 75 ετών το πρωτοπαλίκαρο του Κόρακα, ο "Καπετάν Φραγκιός Μαστραχάς", και ο τάφος του έγινε η αυλή της Μονής Γοργολαΐνι. Το όνομα της Μονής τότε ήταν "Άη Γιώργης ο Γοργοελεήμονας" (στοιχεία Βικιπαίδεια).