Κρήτη: Έβρεξε, αλλά πόσο νερό έφτασε πραγματικά στις καλλιέργειες;

Οι βροχές της 15ης και 16ης Σεπτεμβρίου μετά την παρατεταμένη ανομβρία – Τι δείχνουν οι μετρήσεις σε Χανιά, Ρέθυμνο, Ηράκλειο και Λασίθι

Οι βροχές που σημειώθηκαν στην Κρήτη το διήμερο 15–16 Σεπτεμβρίου έδωσαν μια σημαντική ανάσα στη γεωργία του νησιού, έπειτα από μήνες θερινής ανομβρίας. Ωστόσο, το ύψος της βροχής που καταγράφεται στους μετεωρολογικούς σταθμούς δεν σημαίνει ότι αντίστοιχη ποσότητα νερού παραμένει διαθέσιμη στις καλλιέργειες.

Σύμφωνα με στοιχεία από ένα συνδυασμένο δίκτυο περίπου 80 μετεωρολογικών σταθμών του ΕΑΑ/meteo.gr, της Διεύθυνσης Υδάτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης και του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ, οι ενδεικτικοί μέσοι όροι των καταγραφών ανά Περιφερειακή Ενότητα διαμορφώθηκαν περίπου στα 32 mm στα Χανιά, 29 mm στο Ρέθυμνο, 13–14 mm στο Ηράκλειο και 28 mm στο Λασίθι.

Οι καταγραφές παρουσίασαν σημαντικές διαφοροποιήσεις ακόμη και μέσα στην ίδια Περιφερειακή Ενότητα: στα Χανιά από 5,2 έως 82,4 mm, στο Ρέθυμνο από 7,6 έως 52,2 mm, στο Ηράκλειο από 7,6 έως 22,8 mm και στο Λασίθι από 10,6 έως 53,6 mm.

Οι μέσες τιμές είναι ενδεικτικοί αριθμητικοί μέσοι των διαθέσιμων καταγραφών ανά Περιφερειακή Ενότητα και όχι χωρικά σταθμισμένοι μέσοι όροι για τη συνολική έκταση.

 Γιατί δεν είναι όλη η βροχή εξίσου χρήσιμη;

Μετά από μια παρατεταμένη περίοδο ανομβρίας, το έδαφος σε αρκετές γεωργικές εκτάσεις μπορεί να έχει σκληρύνει ή να έχει δημιουργήσει κρούστα στην επιφάνειά του. Η συμπίεση, η απουσία φυτοκάλυψης και η μερική σφράγιση των επιφανειακών πόρων μπορούν να περιορίσουν την ταχύτητα με την οποία το νερό εισέρχεται στο έδαφος.

Όταν, μάλιστα, η βροχή πέφτει με μεγάλη ένταση, ένα μέρος της μπορεί να απορρεύσει επιφανειακά αντί να διεισδύσει στο έδαφος. Έτσι μειώνεται η αποτελεσματικότητα της βροχόπτωσης για τις καλλιέργειες, ενώ αυξάνεται παράλληλα ο κίνδυνος διάβρωσης και τοπικών πλημμυρικών φαινομένων.

Αντίθετα, μια ήπια πρώτη βροχή μπορεί να λειτουργήσει ως «προδιαβροχή», βελτιώνοντας τις συνθήκες για την απορρόφηση των επόμενων βροχοπτώσεων.

Αυτό σημαίνει ότι δύο βροχοπτώσεις με το ίδιο συνολικό ύψος μπορεί να έχουν διαφορετική γεωργική αποτελεσματικότητα, ανάλογα με την ένταση, τη διάρκεια και την κατάσταση του εδάφους.

 Από τα 10 mm, πόσα τελικά αξιοποιούνται;

Ένα απλουστευμένο παράδειγμα δείχνει τη διαφορά.

Σε μια πρώτη βροχή 10 mm, μετά από μακρά ανομβρία, μπορεί ενδεικτικά να αξιοποιηθούν περίπου 5 mm σε ένα έντονα κρουστωμένο έδαφος και περίπου 7 mm σε ένα έδαφος καλής δομής.

Εάν ακολουθήσει νέα ήπια βροχή, σε ήδη προδιαβρεγμένο αλλά ακόρεστο έδαφος, η αξιοποίηση μπορεί ενδεικτικά να φτάσει περίπου στα 7 έως 9 mm.

Οι συγκεκριμένες τιμές αποτελούν ενδεικτικό παράδειγμα και όχι μετρήσεις του συγκεκριμένου επεισοδίου βροχόπτωσης.

 Τι σημαίνει η βροχή για τις καλλιέργειες της Κρήτης;

Για την ελιά, η βροχή μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό του υδατικού στρες σε μια κρίσιμη περίοδο, καθώς συνεχίζονται η ανάπτυξη του καρπού και η ελαιοποίηση.

Ανάλογη είναι η σημασία της βελτίωσης της εδαφικής υγρασίας για τα εσπεριδοειδή και το αβοκάντο, ιδιαίτερα μετά το ξηρό καλοκαίρι.

Στους αμπελώνες, ωστόσο, όπου ο τρύγος δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, η παρατεταμένη υγρασία μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στον καρπό. Στην ελιά, την ίδια ώρα, απαιτείται προσοχή και ως προς την εξέλιξη του δάκου.

 Ανάσα για τα χωράφια, όχι ακόμη για τα αποθέματα

Οι συγκεκριμένες βροχές έχουν κυρίως σημασία για την άμεση βελτίωση της εδαφικής υγρασίας και λιγότερο για την ουσιαστική αναπλήρωση των υδατικών αποθεμάτων.

Μετά το ξηρό καλοκαίρι, ένα σημαντικό μέρος του νερού που φτάνει στο έδαφος αποθηκεύεται αρχικά στο εδαφικό προφίλ. Για να υπάρξει μεγαλύτερη συμβολή στη βαθύτερη κατείσδυση και στην ανατροφοδότηση των υδατικών συστημάτων, καθοριστικό ρόλο θα έχουν οι βροχοπτώσεις που θα ακολουθήσουν.

Όπως επισημαίνει ο Δρ. Νεκτάριος Κουργιαλάς, Κύριος Ερευνητής και Υπεύθυνος του Εργαστηρίου Υδατικών Πόρων, Αρδεύσεων & Περιβαλλοντικής Γεωπληροφορικής του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ / Ινστιτούτου Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών & Αμπέλου, η γεωργική αξία μιας βροχής δεν κρίνεται μόνο από το πόσα χιλιοστά καταγράφηκαν, αλλά και από το πόσο από αυτό το νερό μπορεί τελικά να εισχωρήσει και να παραμείνει στο έδαφος.