Λίνα Μενδώνη από Κνωσό: Υψιστης σημασίας η ένταξη των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον Κατάλογο της UNESCO

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη επισκέφθηκε την Κνωσό όπου συνεχίστηκαν οι εορταστικές εκδηλώσεις για την ιστορική εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν και απηύθυναν χαιρετισμό η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο Περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης, ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην UNESCO Γιώργος Κουμουτσάκος και ο Δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, πραγματοποιήθηκαν ομιλίες από τη Διευθύντρια Rebecca Sweetman και τον Προϊστάμενο Θέμη Βλαχούλη. Παράλληλα, έγινε η επίσημη αποκάλυψη της πινακίδας της UNESCO από την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, και ακολούθησε ξενάγηση των παρευρισκόμενων στον αρχαιολογικό χώρο. Τον συντονισμό της εκδήλωσης είχε η Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και Αναπληρώτρια Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών, Έλενα Κουντούρη.

Κατα την παρουσία της στον αρχαιολογικό χώρο η κ. Μενδωνη έκανε ιδιαίτερη αναφορά  στη μεγάλη σημασία της ένταξης των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. 

Τόνισε μεταξυ άλλων ότι η αναγνώριση αυτή δημιουργεί νέες προοπτικές ανάπτυξης για την Κρήτη και ενισχύει το διεθνές κύρος του νησιού.

Σύμφωνα με την ίδια, τα μινωικά ανάκτορα πλέον ανήκουν όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην παγκόσμια κοινότητα. Ενώ δεν παρέλειψε να υπογραμμίσει ότι εξασφαλίστηκαν σημαντικοί πόροι από το ΕΣΠΑ, ύψους περίπου 10 έως 15 εκατομμυρίων ευρώ, για τη δημιουργία της Μινωικής Πολιτιστικής Διαδρομής και την αναβάθμιση των υποδομών. 

Παράλληλα, αναφέρθηκε στις εξειδικευμένες μελέτες που πραγματοποιήθηκαν για την τεκμηρίωση, τη διαχείριση κινδύνων και την προστασία των μνημείων απέναντι στην κλιματική κρίση.

Η κ. Μενδώνη σημείωσε επίσης ότι η εγγραφή στην UNESCO δεν ήταν τυχαία, αλλά αποτέλεσμα συστηματικής και πολυετούς προσπάθειας από το Υπουργείο Πολιτισμού, την Περιφέρεια Κρήτης, τις Εφορείες Αρχαιοτήτων και τους δήμους από το 2019. Επεσήμανε ακόμη ότι η πολιτιστική κληρονομιά μπορεί να αποτελέσει βασικό μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης.

Η Υπουργός Πολιτισμού εξήρε εν ολίγοις τη στενή συνεργασία του Υπουργείου με την Περιφέρεια Κρήτης, η οποία οδήγησε στη μεγάλη εθνική επιτυχία της 12ης Ιουλίου 2025. Επεσήμανε πως τα μινωικά ανακτορικά κέντρα (Κνωσός, Φαιστός, Μάλια, Ζάκρος, Ζώμινθος και Κυδωνία) αποτελούν το πλέον εμβληματικό στοιχείο της μινωικής ταυτότητας και σύμβολο μιας βαθιά ανθρωποκεντρικής και εξωστρεφούς κοινωνίας.

Σημείωσε δε, ότι η διατήρηση της αυθεντικότητας αυτών των χώρων, σε συνδυασμό με την προστασία τους απέναντι στην κλιματική κρίση, αποτελεί κεντρικό πυλώνα του ολοκληρωμένου διαχειριστικού σχεδίου που υλοποιείται.

Από την πλευρά του, ο Περιφερειάρχης Κρήτης χαρακτήρισε την εγγραφή των μινωικών ανακτόρων στην UNESCO ως ιστορική δικαίωση. Ανέφερε ότι μνημεία όπως η Κνωσός και η Φαιστός αποτελούν πλέον ένα ενιαίο δίκτυο πολιτιστικής αξίας, τονίζοντας ότι η Περιφέρεια επενδύει σε έργα προστασίας, ψηφιακής ανάδειξης και προσβασιμότητας.

Στόχος όλων των παρεμβάσεων είναι να μετατραπεί η επίσκεψη στα μινωικά ανάκτορα σε μια ολοκληρωμένη εμπειρία για τους επισκέπτες, με οφέλη για την τοπική κοινωνία και οικονομία όλο τον χρόνο. Η Κρήτη αναδεικνύεται έτσι ως τόπος μοναδικής συνύπαρξης φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, ενισχύοντας μορφές τουρισμού όπως ο πολιτιστικός, ο αρχαιολογικός και ο εκπαιδευτικός τουρισμός.

Πιο αναλυτικά, ο Περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης, στη διάρκεια του χαιρετισμού του, χαρακτήρισε το γεγονός ως διεθνή επιτυχία που επιβεβαιώνει την οικουμενική αξία του μινωικού πολιτισμού, αναβαθμίζοντας την ευθύνη της Κρήτης από τοπική υπόθεση σε ανοιχτό παγκόσμιο χρέος. Υπογράμμισε τη στρατηγική στόχευση της Περιφέρειας, η οποία επενδύει συστηματικά στις υποδομές θωράκισης, την ψηφιακή ανάδειξη και την προσβασιμότητα των μνημείων, εξασφαλίζοντας πόρους ύψους 15 εκατομμυρίων ευρώ.

Ευχαρίστησε θερμά για την εξαιρετική συνεργασία την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, τους αυτοδιοικητικούς φορείς και τις αρχαιολογικές υπηρεσίες, τονίζοντας πως μέσα από τη συλλογική δουλειά τα έξι μινωικά ανάκτορα καθίστανται παγκόσμιος φάρος για το αύριο

Ο Καλοκαιρινός

Ο Δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός από την πλευρά του ξεκίνησε το χαιρετισμό του με αναφορά στον πρώτο ανασκαφέα της Κνωσού, τον Μίνωα Καλοκαιρινό, λέγοντας ότι στην Κνωσό πριν από 150 χρόνια: «Ήταν ένας κόσμος από κάτω που έστελνε αχνά μηνύματα στους ζωντανούς. Και βρέθηκε ακριβώς τότε ένας ευαίσθητος δέκτης που αποκρίθηκε σε αυτή την ασθενική εκπομπή σε μια εποχή που ήταν ανύποπτη, σκάβοντας στην Κεφάλα του Τσελεπή. Αυτός ο άνθρωπος ήταν ένας άνθρωπος του τόπου. Άρχισε να βρίσκει αυτό που πίστευε ότι ήταν το ανάκτορο του Μίνωος. Μια ιδέα τελείως αιρετική για την εποχή εκείνη όπως έχει πει ο Gerald Cadogan».

Επιστρέφοντας στο σήμερα, ο Αλέξης Καλοκαιρινός χαρακτήρισε ως εθνική επιτυχία την ένταξη της Κνωσού στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς  της UNESCO, τονίζοντας ότι η εμπειρία που αποκτήθηκε στη διαδρομή αυτής της προσπάθειας είναι πολύτιμη και αποτελεί ένα μεγάλο μάθημα: «Η Κνωσός βρίσκεται εγγεγραμμένη στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς  της UNESCO. Και αυτό δεν συνέβη απλώς. Έγινε. Είναι αποτέλεσμα πράξης και όπως είπε χθες η Υπουργός Πολιτισμού είναι εθνική επιτυχία. Και χρειάστηκε κόπος, χρειάστηκε μέθοδος, χρειάστηκε προσπάθεια και απαιτείται συνέχεια στο μέλλον. Αυτό σημαίνει δέσμευση. Αυτό το εγχείρημα που αναγνωρίζουμε ως εθνική επιτυχία θα έλεγα μας ωφελεί ακόμα και σαν ανθρώπους, γιατί έχει να κάνει με μια δική μας επανατοποθέτηση. Νομίζω ότι μέσα από αυτό αλλάζουμε και τις πρακτικές μας απέναντι στα κατάλοιπα της ιστορίας και αυτό υπερβαίνει το στερεότυπο που λέγεται διαχείριση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Πρόκειται για κάτι βαθύτερο, για κάτι περισσότερο, για κάτι πιο ουσιαστικό. Από αυτή την άποψη η εμπειρία που είχαμε συμμετέχοντας στην προσπάθεια και εμείς από την πλευρά του Δήμου, αλλά θεωρώ όλοι, η διαδρομή της διεκδίκησης, ότι χρειάστηκε να γίνει, ο τρόπος που χρειάστηκε να γίνει, η εμπειρία αυτή είναι πολύτιμη γιατί εμπεδώνει πρακτικές που μας επανατοποθετούν και μας ορίζουν εκ νέου. Και αυτό δεν είναι αφήγημα γιατί τα αφηγήματα είναι εύκολα, έχουμε ίσως και περίσσεια αφηγημάτων. Καμιά φορά τα αφηγήματα είναι και ένα άλλοθι για την διάσταση μας με την πραγματικότητα. Το ζήτημα είναι να δουλεύουμε όπως δουλεύουμε. Να δουλεύουμε διαφορετικά, να συνεχίσουμε να δουλεύουμε έτσι και ακόμα καλύτερα. Πρόκειται για ένα μεγάλο μάθημα. Και θα έλεγα ότι αυτό ήταν ένα σχολείο και θα είναι καλό αυτό το μάθημα να διαδοθεί».

Η αξιολόγηση της κλιματικής κρίσης στο επίπεδο της διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί πρωτοποριακή πρωτοβουλία του Υπουργείου Πολιτισμού και της Υπουργού Λίνας Μενδώνη δήλωσε ο Δήμαρχος Ηρακλείου, και αναφέρθηκε και στη συμβολή του Περιφερειάρχη Κρήτης Σταύρου Αρναουτάκη στο εγχείρημα: «Με τα πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που έχει που είναι και πολύ πρωτοποριακά. Αυτό το ζήσαμε και πολύ πρόσφατα και σε ημερίδα του Υπουργείου Πολιτισμού. Η ενσωμάτωση της αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης είναι κάτι πρωτοποριακό σε διεθνές επίπεδο και γίνεται εδώ, γίνεται στην Ελλάδα, γίνεται με το Υπουργείο Πολιτισμού, γίνεται με την Λίνα Μενδώνη. Η ολοκληρωμένη χωρική παρέμβαση που γίνεται μαζί και με την ηγεσία του Σταύρου Αρναουτάκη, η αντίληψη ότι η συνθετική αντίληψη για τις αρχαιότητες και η ένταξη τους μέσα και στο φυσικό και στο οικιστικό περιβάλλον η έννοια των διαδρομών, όλα αυτά είναι μεγάλο κέρδος και ταυτόχρονα είναι ένα κεφάλαιο το οποίο πρέπει να φροντίσουμε να αποδώσει».

Ο Αλέξης Καλοκαιρινός μίλησε για τα έργα που θα ακολουθήσουν στην Κνωσό, μεταξύ των οποίων η κατασκευή της κεντρικής εισόδου, καθώς και για το σημαντικό ζήτημα της πρόσβασης στο ανάκτορο από την πόλη του Ηρακλείου: «Η κεντρική είσοδος η οποία θα κατασκευαστεί, είναι ένα έργο που σχεδιάστηκε και δρομολογήθηκε σε χρόνους Λίνας Μενδώνη και ξέρουμε τί σημαίνει αυτό. Είναι εντυπωσιακό και δεν μπορώ να μην το αναφέρω αυτό και να το ομολογήσω. Βεβαίως έχουμε πολύ δουλεία και ανασκαφικό έργο υπάρχει και να λάβουμε υπόψη μας ότι το ανακτορικό κέντρο δεν περιορίζεται στην περίμετρο του αρχαιολογικού χώρου. Έχουμε το ζήτημα της ανάπλασης της περιοχής των συνδέσεων, αυτό στο οποίο ο Δήμος είχε ένα μερίδιο για ό,τι έγινε μέχρι τώρα που αφορά τις προσβάσεις, την κυκλοφορία και τη στάθμευση κυρίως και αυτό που μας περιμένει. Το ζήτημα της παράκαμψης ώστε να έχουμε ήπια κυκλοφορία στην Κνωσό που είναι πολύ σημαντικό. Θέλουμε να συνδέσουμε και με τις Αρχάνες και αυτό είναι δρομολογημένο. Αλλά η σύνδεση της Κνωσού με την πόλη του Ηρακλείου, θα λέγαμε ότι εξακολουθεί να είναι προβληματική. Θα έπρεπε να είναι και πολλαπλή και με εναλλακτικά μέσα. Θα έπρεπε να μπορεί κανείς να έρθει και με το ποδήλατο και με τα πόδια στην Κνωσό. Όλα αυτά είναι ζητήματα τα οποία μπορούμε να αντιμετωπίσουμε από μια πολύ καλή αφετηρία, έχουμε μια πολύ μεγάλη ευκαιρία, έχουμε και μια καταπληκτική ομάδα εδώ, η οποία είμαι βέβαιος ότι θα συντρέχει διαρκώς και θα ηγείται και θα επισπεύδει».

Τέλος, αναφέρθηκε στην ηθική διάσταση του εγχειρήματος που συνδέεται άμεσα με την πρακτική του διάσταση, στην δέσμευση της Δημοτικής Αρχής για την ολοκλήρωση των έργων, καθώς και στην συνάντηση του με τον αξιολογητή της UNESCO το φθινόπωρο του 2024: «Πρέπει να δοθεί έμφαση σε κάτι που είναι η ηθική διάσταση του εγχειρήματος. Και η ηθική διάσταση είναι η πρακτική διάσταση, είναι η διάσταση της πράξης. Το ήθος έχει να κάνει με την πράξη, δεν έχει να κάνει με τα λόγια. Μα δεν ήταν παγκόσμιο μνημείο Πολιτιστικής Κληρονομίας η Κνωσός; Ήταν de re, εκ των πραγμάτων, τώρα έγινε de jure με ό,τι σημαίνει αυτό. Με ό,τι χρειάστηκε να γίνει και με ό,τι θα χρειαστεί να γίνει. Με ό,τι έχουμε δεσμευτεί να κάνουμε και εμείς από την δική μας την πλευρά με το Υπουργείο Πολιτισμού, με την Περιφέρεια Κρήτης, με αυτούς που ηγήθηκαν και κατοχύρωσαν αυτή την επιτυχία. Είπε κάτι η Υπουργός στο οποίο θα ήθελα να επανέλθω: Τα μνημεία δεν είναι δικά μας. Και αυτό το ανέφερα στον αξιολογητή όταν ήρθε το φθινόπωρο του ’24. Του είπα ότι εμείς δεν θεωρούμε ότι είναι δικά μας.

Είμαστε οι θεματοφύλακες. Δώστε μας τη δυνατότητα, εφόσον σας πείθουμε ότι μπορούμε να αναλάβουμε αυτό το ρόλο και αυτή την ευθύνη. Και δεν το κάνουμε για να προσποριστούμε κάποιο άμεσο οικονομικό όφελος. Του το είπα πιο ωμά. Δεν το κάνουμε για τα λεφτά. Δεν χρειάζεται, δεν είναι το ζήτημα μας αυτό. Βεβαίως η αξιοποίηση μπορεί να προκαλέσει μεγέθυνση αλλά μέσα από άλλες διαδικασίες και με άλλη στάση, που είναι μια στάση ζωής. Και αυτό θεωρώ είναι ένα μεγάλο μάθημα. Έχουμε πολλά πράγματα να κάνουμε. Θα γίνουν σημαντικότατα πράγματα στην Κνωσό. Θεωρώ ότι είναι μια πολύ καλή μέρα για τον τόπο και είναι μια μέρα που μας δίνει δύναμη και αισιοδοξία για αυτά που πλέον είμαστε βέβαιοι ότι μπορούμε να καταφέρουμε για το καλό του τόπου».  

Οι εορταστικές εκδηλώσεις θα συνεχιστούν το απόγευμα στις 18:00 στις Επάνω Αρχάνες, στο Συγκρότημα ΔΙΑΣ. Εκεί, χαιρετισμούς θα απευθύνουν ο Δήμαρχος Αρχανών-Αστερουσίων Μανώλης Κοκοσάλης, ο Γενικός Γραμματέας Πολιτισμού Γεώργιος Διδασκάλου, ο Περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης και η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.

Στο πλαίσιο των απογευματινών δράσεων θα παρουσιαστούν:
Η Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση (ΟΧΕ) για τα Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα από την Προϊσταμένη Μαρία Κασσωτάκη.
Το έργο του Γεωπάρκου Ψηλορείτη από τον Πρόεδρο Χαράλαμπο Φασουλά.
Οι προμελέτες του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Αρχανών από τον Καθηγητή Παναγιώτη Παρθένιο και τις αρχαιολόγους Βασιλική Συθιακάκη και Μαρία Κλάδου.
Η ημέρα θα κλείσει με μουσική εκδήλωση, ενώ τον συντονισμό της βραδιάς έχει η Αντιπεριφερειάρχης στον τομέα Πολιτισμού και Ισότητας της Περιφέρειας Κρήτης Γεωργία Μηλάκη.

Συγκεκριμενα το απόγευμα, στις 18:00, οι εκδηλώσεις μεταφέρονται στις Επάνω Αρχάνες, στο Συγκρότημα ΔΙΑΣ, με παρουσιάσεις για την Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων, το Γεωπάρκο Ψηλορείτη και τις προμελέτες του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Αρχανών.

Η ημέρα θα ολοκληρωθεί με μουσική εκδήλωση.

Η επίσκεψη της Υπουργού στην Κρήτη θα συνεχιστεί και την επόμενη ημέρα με επίσκεψη στη Ζώμινθο και πολιτιστικές εκδηλώσεις στα Ανώγεια.

Οι εορτασμοί ξεκίνησαν από το Μινωικό Ανακτορικό Κέντρο των Μαλίων, όπου πραγματοποιήθηκαν τα αποκαλυπτήρια της αναμνηστικής πινακίδας UNESCO, σηματοδοτώντας μια ιστορική στιγμή για την πολιτιστική κληρονομιά της Κρήτης.

Υπενθυμίζεται ότι στην εκδήλωση μίλησαν η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο Περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης και ο Δήμαρχος Χερσονήσου Ζαχαρίας Δοξαστάκης, ενώ ακολούθησε ξενάγηση στον αρχαιολογικό χώρο.

Ο Περιφερειάρχης Κρήτης χαρακτήρισε χθες την ανάδειξη και προστασία του Μινωικού Ανακτορικού Κέντρου των Μαλίων ως «πράξη ύψιστης ευθύνης», τονίζοντας πως τα Μινωικά Ανάκτορα αποτελούν κομμάτι της ταυτότητας και της ιστορικής συνέχειας της Κρήτης.

Διαβάστε επισης:

Συνεχίζονται οι εορτασμοί για την ένταξη των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στην UNESCO – Παρουσία Μενδώνη το σημερινό πρόγραμμα