Οικία Μηλιαρά στο Ηράκλειο: Κάναμε αυτό που γνωρίζουμε καλύτερα...γκρεμίσαμε

Με πολύ προβληματισμό κι ακόμα μεγαλύτερη θλίψη είδαμε τις τελευταίες ημέρες να κατεδαφίζεται  ένα μεγάλο τμήμα από το ετοιμόρροπο κτίσμα  στη συμβολή των οδών Ιωαννίνων και Αγίου Μηνά στο Ηράκλειο.

Η θλίψη κυρίως αφορούσε στο ότι αφέθηκε να γίνει ετοιμόρροπο και να καθαιρεθεί και μαζί μ αυτό ένα κομμάτι της εικόνας του παλιού Ηρακλείου με τις αρχιτεκτονικές πινελιές του που του έδιναν προσωπικότητα.

Η οικία Μηλιαρά, για την οποία ο λόγος ήταν ένα κτίριο της Οθωμανικής περιόδου, διατηρητέο στα χαρτιά αλλά εγκαταλελειμμένο και αφημένο στην τύχη του.

Ο πολιτικός μηχανικός Μιχάλης Δελάκης έγραψε σχετικά μ αυτή την κίνηση κατεδάφισης εκφράζοντας με αυτές τις γραμμές ένα μεγάλο κομμάτι των σκεπτόμεων πολιτών του Ηρακλείου:

"Το 1856 έκαναν αυτό που ήξεραν καλά. Με συνδυασμό ξύλου και πέτρας κατασκεύασαν μια μοναδική, πλήρως αντισεισμική κατοικία, έργο τέχνης και τεχνικής, ένα κόσμημα που άντεξε (και σίγουρα αντέχει ακόμα) 165 χρόνια με ελάχιστη συντήρηση.

Το 2021 κάνουμε αυτό που -μάλλον - μόνο ξέρουμε. Κατεδαφίζουμε δια της εκθέσεως  ετοιμορροπίας

ΔΕΝ κανουμε αυτο που θα μπορούσαμε. Μέτρα άμεσης στήριξης με άρση ετοιμορροπίας και ενέργειες άμεσης αποκατάστασης.

Γιατί αυτό το κτίριο σίγουρα  σώζεται .

Πόσο κρίμα, εμείς οι Μηχανικοί, δεν…

Πόσο κρίμα το ΤΕΕ μας, δεν…

Πόσο κρίμα ο Σύλλογος Αρχιτεκτονων, δεν… 

Πόσο κρίμα, οι φορείς (τοπικοί και κεντρικοί), δεν…

Πόσο κρίμα, εμείς οι πολίτες του Ηρακλείου, δεν…»

Στον κ. Δελάκη απάντησε ο Ακαδημαϊκός Αρχιτέκτων,  συντοπίτης μας, καθηγητής της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πολυτεχνείου Κρήτης, Αλέξης Τζομπανάκης  γράφοντας τα εξής:

" Ανώριμοι ως κοινωνία, έχουμε το νομοθετικό πλαίσιο που καταδεικνύει την ανωριμότητα μας όσον αφορά το πλαίσιο της προστασίας και τα διοικητικά εργαλεία μέσω των οποίων επιτυγχάνεται.

Τα ζητήματα αποκατάστασης, όταν αφορούν μεγάλα τμήματα του ιστού οφείλουν να περνάνε στα πολεοδομικά εργαλεία.

Αυτό καθιστά το ζήτημα της διαβάθμισης της προστασίας συσχετισμένο με προγράμματα αστικής ανάκτησης, αστικής αποκατάστασης κλπ, εργαλεία ευέλικτα, προσαρμόσιμα και γνωστά στις υπόλοιπες χώρες της Δύσης εις την οποίαν, τάχα μου, «ανήκομεν».

Αυτό όμως έχει μια προϋπόθεση: Nα γνωρίζουμε τι σημαίνει πόλη.

Όχι τυχαία, οι Ιταλοί υπήρξαν πρωτοπόροι στην αστική ανάλυση, η οποία επέτρεψε την ανάπτυξη ενός κλάδου όπου πολεοδομία και προστασία αλληλεπικαλύπτονται και συσχετίζονται.

Εξ αυτού ορμώμενη, η δημοτική αρχή της Μπολόνια έστησε μια διαδικασία εξυγίανσης του ιστορικού κέντρου η οποία διαρκεί τώρα και μισό αιώνα βάσει μιας γενικευμένης χρήσης της απαλλοτρίωσης και σφιχτών (αλλά και ευέλικτων) εργαλείων προγραμματισμού, σχεδιασμού και ελέγχου...

Εδώ θεωρούμε ακόμα αποδεκτή την ανακατασκευή με την ίδια μορφή και ας είναι από μπετόν. Ο συσχετισμός μορφής, ύλης και τυπολογίας είναι κάτι που συζητείται ακόμα στα ακαδημαϊκά αμφιθέατρα αλλά δεν έχει περάσει στην νομοθεσία.

Aποτέλεσμα; έχουμε γεμίσει τις πόλεις μας (από την Άνω Πόλη Θεσσαλονίκης, στη Χίο, στη Πελοπόννησο, στα Χανιά) με ένα λαϊκότροπο facadisme από μπετόν, εξώστες του ΝΟΚ, παστέλ σοβάδες και εμφανή γκονάρια που είναι ο θάνατος κατ' αρχάς της αρχιτεκτονικής έρευνας και κατά δεύτερον της ιστορικής διεργασίας που διέπει την παράδοση.

To εν λόγω κτίριο είναι σημαντικό γιατί κατ' αρχάς είναι προϊόν μιας συγκεκριμένης περιόδου και μιας τεχνικής.

Η φωτογραφία σου δείχνει ακριβώς αυτό. Μέσα στη γύμνια του μας μιλάει για ένα εμπειρικό κτίζειν που δεν μπορούμε να αναπαράξουμε και το οποίο, όμως, οφείλαμε  να διαφυλάξουμε. Με την γύμνια του καταδεικνύει την δική μας γύμνια (και τα συμφέροντα που την συνοδεύουν...).

Άρα, πραγματικά, πλην του να διαμαρτυρηθούμε εντόνως, δεν υπάρχει άλλη οδός όταν τα πράγματα φτάσουν στο να βγάλουμε την πρίζα από τον ασθενή... και είναι εύκολο να συμφωνούμε ότι είμαστε παρθένες... το θέμα είναι να τα προλαβαίνουμε... "