Πανεπιστημιο Κρήτης: Επιτυχία του Ινστιτούτου Έρευνας στην Εκπαίδευση και τις Ψηφιακές Ανθρωπ. και Κοινωνικές Επιστήμες

Το Ινστιτούτο Έρευνας στην Εκπαίδευση και τις Ψηφιακές Ανθρωπιστικές και Κοινωνικές Επιστήμες (ΙΝΕΨΑΚ) έλαβε  χρηματοδότηση για την πρόταση  BRIDGE-AI (Building Research and Institutional Capacity for Democratised Governance of AI) στο εξαιρετικά ανταγωνιστικό πρόγραμμα Horizon Europe – WIDERA Twinning 2026 της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το έργο, με προϋπολογισμό 1,5 εκ. ευρώ, συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο Κρήτης, μέσω του ΙΝΕΨΑΚ, και πρόκειται να υλοποιηθεί σε συνεργασία με τρεις κορυφαίους ευρωπαϊκούς οργανισμούς: το Technische Universität München (Institute for Ethics in Artificial Intelligence – IEAI), το University College Dublin (Centre for Digital Policy) και την εταιρεία ERINN Innovation Limited.

Το BRIDGE-AI ανταποκρίνεται σε μία από τις πλέον κρίσιμες προκλήσεις που αναδεικνύονται από τον νέο Κανονισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act). Από τον Αύγουστο του 2026, οι φορείς που χρησιμοποιούν συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης υψηλού κινδύνου υποχρεούνται να διενεργούν Αξιολόγηση Επιπτώσεων στα Θεμελιώδη Δικαιώματα (Fundamental Rights Impact Assessment – FRIA). Παρά τη θεσμική αυτή υποχρέωση, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει κοινά αποδεκτό μεθοδολογικό πρότυπο που να καθοδηγεί με σαφή και επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο τη συγκεκριμένη διαδικασία.

Το έργο φιλοδοξεί να καλύψει αυτό το σημαντικό κενό, αναπτύσσοντας μία καινοτόμο και εμπειρικά τεκμηριωμένη μεθοδολογία αξιολόγησης των επιπτώσεων της Τεχνητής Νοημοσύνης στα θεμελιώδη δικαιώματα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε δύο πεδία αιχμής της σύγχρονης έρευνας: αφενός, στα φαινόμενα δομικών διακρίσεων που μπορεί να αναπαράγονται μέσω αλγοριθμικών συστημάτων στις δημόσιες υπηρεσίες και, αφετέρου, στις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην γνωστική αυτονομία των πολιτών κατά την αλληλεπίδρασή τους με τη δημόσια διοίκηση.

Στις βασικές δράσεις του έργου περιλαμβάνονται διεθνή προγράμματα κινητικότητας ερευνητών/τριών, μακροχρόνια σχήματα επιστημονικής καθοδήγησης, καθώς και δύο κύκλοι πιστοποιημένης εκπαίδευσης που αναμένεται να ωφελήσουν περισσότερους από 200 συμμετέχοντες από πέντε διαφορετικές ομάδες-στόχους.

Η κύρια ερευνητική ομάδα του ΠΚ αποτελείται από την Ελένη Κατσαρού (Επιστημονικά Υπεύθυνη του προγράμματος και Διευθύντρια του ΙΝΕΨΑΚ), τη Μελίνα Ταμιωλάκη (Αντιπρύτανι ΠΚ & Αναπληρώτρια Διευθύντρια του ΙΝΕΨΑΚ), τον Αντώνη Αγγελάκη (Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης), την Ελένη Βασιλάκη (ΠΤΔΕ), την Κατερίνα Βάσιου (ΠΤΔΕ), την Ανθή Κοσκινά (Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης) και τη Γιώτα Σαμιώτη (Φιλοσοφική Σχολή-Κέντρο Γραφής).

Η επιτυχία του BRIDGE-AI αναδεικνύει τον πρωταγωνιστικό του ρόλο του Πανεπιστημίου Κρήτης στην έρευνα για την Τεχνητή Νοημοσύνη και ενισχύει τη διεθνή παρουσία του Ιδρύματος, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος υπεύθυνης και ανθρωποκεντρικής Τεχνητής Νοημοσύνης.

Παράλληλα, καθώς πρόκειται για το πρώτο μεγάλο ευρωπαϊκό έργο που έρχεται στο ΙΝΕΨΑΚ, δημιουργούνται προϋποθέσεις για την ουσιαστική ανάπτυξη του Ινστιτούτου. Προσδοκία μας είναι ότι το BRIDGE-AI θα αποτελέσει την απαρχή μιας συνεχούς δημιουργικής πορείας του Ινστιτούτου στο πλαίσιο του ΠΑΚΕΚ του Πανεπιστημίου Κρήτης.