Παρουσίαση και ξενάγηση στην πρωτότυπη έκθεση για τους Βρακοφόρους και Φουστανελάδες Αγίους (ΦΩΤΟ)

Παρουσίαση και μια πρώτη ξενάγηση, λίγο πριν τα αυριανά επίσημα εγκαίνια της έκθεσης «Άγιοι Βρακοφόροι και Φουστανελάδες. Εικόνες Νεομαρτύρων από την Κρήτη και άλλες περιοχές»,  έγινε σήμερα στους δημοσιογράφους στο Μουσείο Χριστιανικής Τέχνης «Αγία Αικατερίνη Σιναϊτών».

Παρόντες ο Πρόεδρος του Μουσείου και Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ. Ευγένιος, ο εντεταλμένος περιφερειακός σύμβουλος σε θέματα Τέχνης και Σύγχρονου Πολιτισμού Ευάγγελος Ζάχαρης, η Επιμελήτρια του Μουσείου, της έκθεσης και του προσεγμένου και πλούσιου καταλόγου της, Έφη Ψιλάκη, καθώς επίσης ο Ηρακλειώτης συλλέκτης και δημοσιογράφος Μιχάλης Κρασάκης.

Ο Σεβασμιώτατος ευχαρίστησε όλους όσοι βοήθησαν να πάρει σάρκα και οστά το μεγάλο εκκλησιαστικό και πολιτιστικό γεγονός της συγκεκριμένης έκθεσης, η οποία είναι και η πρώτη που εγκαινιάζεται κατά την αρχιερατική του διακονία στην Κρήτη.

«Μου δίνει δύναμη στην απαρχή της παρουσίας μου στο Ηράκλειο» είπε και πρόσθεσε πως είναι σημαντικό που η έκθεση φιλοξενείται σ’ ένα χώρο που υπήρξε το επίκεντρο μιας σπουδαίας πνευματικής και καλλιτεχνικής κίνησης και συνδέθηκε με όλες σχεδόν τις σημαντικές μορφές λογίων και ζωγράφων του 15ου, του 16ου και του 17ου αιώνα.

Ο ίδιος δεν έκρυψε τη χαρά του που η έκθεση αυτή υπήρξε το αποτέλεσμα της συνεργασίας πολλών ανθρώπων, από την Έφη Ψιλάκη και τον Περιφερειάρχη Σταύρο Αρναουτάκη, μέχρι τον Ευάγγελο Ζάχαρη με τους συνεργάτες και τον Μιχάλη Κρασάκη.

Σύμφωνα με τον Αρχιεπίσκοπο Κρήτης ο κάθε επισκέπτης μπορεί απ αυτή την έκθεση να αποκομίσει πολλά, να σταθεί μπροστά από κάθε εικόνα και να δει πως φτιάχτηκε, υπό ποιες συνθήκες, να δει τη σύνδεση των παλιών χριστιανών μαρτύρων με τους νεομάρτυρες που όλοι τους είχαν ένα κοινό πιστεύω το «Χριστιανός γεννήθηκα και  Χριστιανός θα πεθάνω».

Μάλιστα ο Σεβασμιώτατος αποκάλυψε και κάτι που δεν είναι ευρέως γνωστό, ότι δηλαδή ακόμα και σήμερα υπάρχουν πάρα πολλοί άνθρωποι που μαρτυρούν στο όνομα της πίστης και στην Ελβετία λειτουργεί από την Καθολική Εκκλησία φορέας που όλους αυτούς τους καταγράφει και μελοντικά θα εμπλουτιστεί η αγιογραφική παραγωγή με νέα πρόσωπα.

Από την πλευρά του ο εντεταλμένος περιφερειακός σύμβουλος σε θέματα Τέχνης και Σύγχρονου Πολιτισμού  Ευάγγελος Ζάχαρης, εξέφρασε τη χαρά της Περιφέρειας που συμμετέχει, ως συνδιοργανωτής, στη συγκεκριμένη έκθεση και τις ευχαριστίες της στους ανθρώπους που μόχθησαν για να προετοιμαστεί.

"Η Περιφέρεια Κρήτης θέλει να δώσει το στίγμα ότι θα είναι παρούσα σε γεγονότα που θα αναδείξουν νέους καλλιτέχνες και τη δουλειά τους" είπε και ευχήθηκε η επιτυχημένη έκθεση να ταξιδέψει και εκτός Κρήτης καθώς πρέπει να πολλαπλασιαστεί η πολιτιστική μας εξωστρέφεια.

Παίρνοντας το λόγο η Επιμελήτρια του Μουσείου της Αγίας Αικατερίνης και της έκθεσης Έφη Ψιλάκη μίλησε για τις πολλές προεκτάσεις και τα μηνύματα που μας μεταφέρει (θρησκευτικά, εθνικά, κοινωνικά).

Η έκθεση με τους βρακοφόρους αγίους και φουστανελάδες, σημείωσε, θέλει να τονίσει, μεταξύ άλλων, την ιδιαίτερη σχέση που έχουν αναπτύξει οι άνθρωποι με αγίους νεομάρτυρες τους οποίους τιμούν όπως όλους τους υπόλοιπους αγίους κι ας μην είναι ευρύτερα γνωστοί, όπως για παράδειγμα ο άγιος Θεοχάρης, ο άγιος Παυλάκης, ο άγιος Οδυσσέας.

Τέλος ο συλλέκτης και δημοσιογράφος Μιχάλης Κρασάκης τόνισε πως είναι μια καλή ευκαιρία η έκθεση για να μάθει ο κόσμος πως υπάρχει και αυτή η πολύ όμορφη μορφή τέχνης.

Ακολούθησε ξενάγηση από την Έφη Ψιλάκη στο χώρο του Μουσείου και ιδιαίτερη αναφορά στις εικόνες που θα μπορεί να θαυμάσει από το Σάββατο και μέχρι το τέλος του χρόνου το κοινό, εικόνες μοναδικές, οι περισσότερες άγνωστες, με ιδιαίτερο χρώμα και έμπνευση.

Η έκθεση είναι δομημένη σε ενότητες ξεκινώντας από τα πιο δημοφιλή πρόσωπα αγίων νεομαρτύρων, αυτά των Τεσσάρων Ρεθυμνιωτών Νεομαρτύρων Αγγελή, Μανουήλ, Γεωργίου & Νικολάου 

Τι μπορεί να δει ο επισκέπτης της έκθεσης

 Για πρώτη φορά, το κοινό θα μπορέσει να δει συγκεντρωμένες εικόνες που απεικονίζουν Νεομάρτυρες της ελληνικής Εκκλησίας με παραδοσιακές φορεσιές, βράκες και φουστανέλες και να παρακολουθήσει την εξέλιξη της εικονογραφίας των Νεομαρτύρων από τα πρώτα μετεπαναστατικά χρόνια (δεκαετία 1830) μέχρι σήμερα.

Τα έργα συλλέχθηκαν κυρίως από ναούς της Κρήτης αλλά και από την υπόλοιπη Ελλάδα

Η έκθεση «Άγιοι Βρακοφόροι και Φουστανελάδες. Εικόνες Νεομαρτύρων από την Κρήτη και άλλες περιοχές» έχει ταυτόχρονα εικαστικό, θρησκευτικό, εθνικό και κοινωνικό περιεχόμενο και ενδιαφέρον και φανερώνει την πολλαπλή σημασία του ενδύματος στη χριστιανική τέχνη.

Η ορθόδοξη αγιογραφία αποτύπωσε και διέσωσε μέσα από την ενδυμασία πληροφορίες από την καθημερινότητα της κάθε εποχής, παρέχοντας πολύτιμο λαογραφικό και ιστορικό υλικό.

Στα έργα που παρουσιάζονται ωστόσο, ο ρόλος της ενδυμασίας έχει μία ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς πολλά από αυτά ζωγραφίστηκαν σε δύσκολες εποχές και σε περιοχές που δεν είχαν ακόμη ενσωματωθεί στο ελληνικό κράτος (19ος- αρχές 20ού αιώνα).

Η ιστορική περίοδος κατά την οποία φιλοτεχνήθηκαν οι παλαιότερες αγιογραφίες της έκθεσης συμπίπτει με την απελευθέρωση από τον οθωμανικό ζυγό.

Έτσι, όταν οι πλανόδιοι ζωγράφοι της Ηπείρου άρχισαν να ντύνουν τους νέους αγίους στις εικόνες τους με φουστανέλες, και οι Κρητικοί να απεικονίζουν τους δικούς τους με βράκες το ελληνικό κράτος είχε μόλις γεννηθεί.

Οι τοπικές ενδυμασίες κυριαρχούσαν σε  ολόκληρο σχεδόν τον ελληνικό χώρο και οι Νεομάρτυρες απεικονίζονταν στις εικόνες ακριβώς όπως ήταν στην επίγεια ζωή τους.

Όπως λέει η επιμελήτρια της έκθεσης, Δρ. Έφη Ψιλάκη:  «Αυτοδίδακτοι λαϊκοί καλλιτέχνες τολμούν στα δύσκολα αυτά χρόνια να απεικονίσουν τις σεπτές μορφές των ανθρώπων που έδωσαν τη ζωή τους για τη χριστιανική πίστη και την πατρίδα με τις καθημερινές φορεσιές τους και να δημιουργήσουν νέους εικονογραφικούς τύπους αλλά και νέα ηθικά πρότυπα.

Η εντυπωσιακή αυτή έμπνευση αποτέλεσε αφετηρία σημαντικών εξελίξεων στον εκκλησιαστικό και στον κοινωνικό χώρο και εξέπεμψε πολλαπλά μηνύματα.

Άγιος δεν ήταν πια μόνον εκείνος που είχε μαρτυρήσει σε κάποια μακρινή εποχή, όπως είναι τα χρόνια των διωγμών, άγιος μπορούσε να είναι ο συντοπίτης, ο άνθρωπος που κινούνταν στον ίδιο χώρο με τον πιστό και, μάλιστα, κατά τον ίδιο χρόνο. Ήταν εκείνος που είχε τις ίδιες αγωνίες, την ίδια πίστη, εκείνος που ντυνόταν με την ίδια φορεσιά».

Στην έκθεση παρουσιάζονται 46 συνολικά αγιογραφίες από την Ελλάδα, τη Μικρά Ασία και τον Πόντο. Ανάμεσά τους ο φημισμένος Άγιος Γεώργιος Φουστανελάς από τα Ιωάννινα, ο Βρακοφόρος Άγιος Μανώλης των Σφακίων, οι Τέσσερις Νεομάρτυρες του Ρεθύμνου του Ιωάννη Φραγκόπουλου, οι φουστανελάδες Άγιοι της Σαμοθράκης, η Αγία Αργυρή της Προύσας και πολλές ακόμα μοναδικής ομορφιάς και σπανιότητας αγιογραφίες. Το παλαιότερο έργο της έκθεσης χρονολογείται από το 1836 ενώ τα νεότερα φτάνουν μέχρι τις μέρες μας.

Η έκθεση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του 2ου Φεστιβάλ Κρήτης, της Περιφέρειας Κρήτης, υπό  την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.

Ώρες Λειτουργίας του Μουσείου: Δευτέρα-Σάββατο 10:00 με 18:00, Κυριακή 11:00-18:00