"Στο Περαχώρι": Ταξίδι πίσω στο χρόνο από τον ομότιμο καθηγητή Μανόλη Σταυρακάκη με υπέροχες διηγήσεις

Το λογοτεχνικό του ταλέντο, πέραν των επιστημονικών συγγραφικών ικανοτήτων του που ήδη γνωρίζουμε, ξεδίπλωσε ο ομότιμος καθηγητής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Μανόλης Σταυρακάκης καταγράφοντας μνήμες του παρελθόντος από τον τόπο του, το Περαχώρι του Δήμου Ανωγείων.

Το νέο του βιβλίο με τίτλο «Στο Περαχώρι» εκπλήσσει ευχάριστα καθώς μπορεί να καταγράφει τα όσα έζησε ως παιδί στον τόπο καταγωγής του όμως οι γλαφυρές περιγραφές του προκαλούν όμορφα συναισθήματα σε κάθε αναγνώστη, ακόμα κι αν δεν γνωρίζει καν που βρίσκεται  το Περαχώρι.

Με λογοτεχνικό ύφος που παραπέμπει σε σπουδαίους κρητικούς συγγραφείς, πλούσιο λεξιλόγιο της ανωγειανής και ευρύτερα Κρητικής διαλέκτου, ζωντανές και όμορφες περιγραφές, ο Μανόλης Σταυρακάκης καθηλώνει τον αναγνώστη και τον ταξιδεύει σε ένα κρητικό χωριό των περασμένων δεκαετιών, τότε που η ζωή, μετά τις τραγικές συνέπειες της Γερμανικής Κατοχής, ήταν δύσκολη αλλά συνάμα όμορφη και απλή.

Ο ίδιος ο συγγραφέας στο προλογικό του σημείωμα αναφέρει πως ήταν εσωτερική του ανάγκη να αναφερθεί, έστω μετά από χρόνια, στον τόπο που έζησε και ιδιαίτερα στα πρόσωπα που αγάπησε και τον αγάπησαν, ώστε να μην χαθούν παντελώς στη λησμονιά τα πατήματα αυτών των απλών, καθημερινών αλλά σημαντικών ανθρώπων, με αθόρυβη αλλά σημαντική συμβολή στη διαμόρφωση της τοπικής κοινωνίας.

Ο Μανόλης Σταυρακάκης αναγνωρίζει πως αν και προσπάθησε δεν απέφυγε την εξιδανίκευση της εποχής, του τόπου και των προσώπων, όχι μόνο από τη νοσταλγία των παιδικών και νεανικών του χρόνων αλλά κυρίως από το δέος μπροστά στους περαχωριανούς, γυναίκες και άνδρες, που βίωσαν την Κατοχή και βγήκαν αγριωποί και αποφασιστικοί από τα χαλάσματα, εικόνα που, μαζί με τα μαύρα ρούχα, βαραίνει ακόμα το νου και την ψυχή του.

Διαβάζοντας το όμως καταλάβαμε πως αυτό που χαρακτηρίζει ο συγγραφέας ως εξειδανίκευση δεν είναι παρά μόνο τα αθώα παιδικά μάτια μέσα από τα οποία βλέπει το χωριό του. Κι είναι πραγματικά σημαντικό που η ψυχή ενός μικρού παιδιού συμβαδίζει με την συγγραφική εμπειρία του ομότιμου καθηγητή του Γεωπονικού Πανεπιστημίου σε αυτό το βιβλίο.

Το βιβλίο των 246 σελίδων δομείται πάνω σε οκτώ διαφορετικά κεφάλαια:

-Επιστροφή

-Ο τόπος και οι άνθρωποι

-Θέρος, τρύγος, πόλεμος

-Στη Νίδα

-Θίασος ποικιλιών

-Ονομάτων επίσκεψη

-Πέτρα που κυλά δε χορταριάζει

-Επίμετρο

Στο πρώτο κεφάλαιο ο Μανώλης Σταυρακάκης μας εξηγεί γιατί είναι σημαντική για εκείνον η καταγραφή στο βιβλίο όσων διαβάζουμε.

Μας μιλάει για το σπίτι όπου γεννήθηκε στο Ηράκλειο, τη νοικοκυρά και θεοσεβούμενη μάνα του, την πολύτεκνη οικογένεια του, για ανθρώπους που είχαν ξεχωριστό ρόλο στη ζωή του αλλά και για τη βάπτιση του, με μια περιγραφή άκρως απολαυστική αφού το μυστήριο τελέσθηκε λίγο πριν πάει πρώτη τάξη δημοτικού, επέλεξε ο ίδιος το όνομα του κι έθεσε και όρους καθώς δεν ήθελε να μπει γυμνός στην κολυμπήθρα.

Εξίσου απολαυστική, (θα μπορούσε να είναι βγαλμένη από παλιά ελληνική ταινία), η περιγραφή του, στο ίδιο κεφάλαιο, για το πως πήγε πρώτη φορά, τελειώνοντας την πρώτη τάξη, μόνος του από τη Χώρα (Ηράκλειο) με το λεωφορείο στο Περαχώρι.

Η υποδοχή στο Περαχώρι, όσα προηγήθηκαν το πρώτου εκείνου ταξιδιού αλλά και η προσαρμογή στις συνθήκες ζωής του χωριού κλείνουν όμορφα και ευχάριστα το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου.

Στο επόμενο διαβάζουμε μια λεπτομερή περιγραφή της εικόνας που παρουσίαζε τότε το Περαχώρι και οι πιο χαρακτηριστικές φυσιογνωμίες των ανθρώπων του.

Από τις περιγραφές του Μανόλη Σταυρακάκη δε λείπει ο ναός της Παναγίας, όπου για λίγες Κυριακές βοήθησε στο Ιερό πριν συνειδητοποιήσει πως δεν μπορούσε να ξυπνά τόσο πρωί για να πηγαίνει στην Εκκλησία.

Σε αυτό το κεφάλαιο αποτυπώνεται και η μεγάλη αδυναμία που είχε ο συγγραφέας στη γιαγιά του, τη δραστήρια και συνετή  Κωνσταντούδαινα.

Επίσης μας μιλάει για τον Ψαρονίκο, την Κατσάφαινα, το γιατρό, τον Πέτρο, μια χαρακτηριστική φυσιογνωμία που στα μάτια άλλων ήταν ο χαζός του χωριού αλλά στα δικά του ένα άκακο, δειλό, μεγάλο παιδί, γεμάτο καλοσύνη.

Το τρίτο κεφάλαιο του βιβλίου του ο Μανόλης Σταυρακάκης το αφιερώνει στις αγροτικές δραστηριότητες του Περαχωρίου, το λιομάζωμα, τον τρύγο και τα αμπέλια, το Μελισσουργάκι όπου επιδίδονταν από μικρός στον τρύγο των κρασάμπελων της οικογένειας του, και βέβαια το πάτημα των σταφυλιών.

Η Νίδα αποτελεί ξεχωριστό κεφάλαιο στο βιβλίο του Μανόλη Σταυρακάκη, εξάλλου είναι από μόνη της ξεχωριστό κεφάλαιο για όλους τους Ανωγειανούς, κτηνοτρόφους και μη.

Εδώ διαβάζουμε για το Δία των βοσκών του Ψηλορείτη, που ήταν νέος και πρώτος ντελικανής, που κοιμόταν ή πέθαινε το χειμώνα όταν οι περαχωριανοί βοσκοί κατέβαζαν τα πρόβατα τους στα χειμαδιά και ανασταίνονταν την άνοιξη όταν ξαναγυρνούσαν στη Νίδα.

Ακόμα ξεχωρίζουν οι περιγραφές βοσκών και μιτάτων, της νευρίδας που έλεγαν πως κάνει χρυσά τα δόντια των προβάτων, αλλά και του πως είδε τη ζωή εκεί στα ψηλά ο ίδιος ο συγγραφέας ως παιδί.

Ξεχωριστό σημείο του κεφαλαίου η μοναδική ίσως εκτενέστερη αναφορά στον πατέρα του, τον Αεροπόρο όπως τον αποκαλούσαν.

Το τέταρτο κεφάλαιο είναι ένας μικρός θησαυρός λαογραφικών πληροφοριών μέσω περιγραφών για την ύφανση στο αργαλειό, τους γάμους του χωριού, το κλάμα της ζάρας, που στα χωριά ήθελε η παράδοση να φέρνει αρρώστιες και θάνατο, τα περαχωριανά μοιρολόγια, τους παπάδες του χωριού, τους ρωτηχτάδες, τους χωροφύλακες και δραγάτες και άλλα μικρά αλλά σημαντικά για εκείνη την εποχή.

Τα ονόματα, τα παρατσούκλια των Περαχωριανών αλλά και τα τοπωνύμια έχουν το δικό τους κεφάλαιο και όχι άδικα αφού αποτελούν ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της συγκεκριμένης περιοχής της Κρήτης.

Τις περισσότερες φορές το παρατσούκλι, όπως αναφέρει και ο Μ. Σταυρακάκης, καθόριζε για μια ζωή την ταυτότητα του προσώπου που το έφερε σε σημείο που ξεχνούσαν το βαπτιστικό όνομα κάποτε και το επίθετο του.

Λίγο πριν το τέλος του βιβλίου ο συγγραφέας κάνει αναφορά στο πόσο η ζωή στο Περαχώρι αλλά και η γιαγιά του η Κωνσταντούδαινα από την Καβαλαριά και τους «σταφυλάδες» επηρέασαν στη συνέχεια την επαγγελματική του σταδιοδρομία, ενισχύοντας το πάθος του για τα αμπέλια.

Τελευταίο κεφάλαιο «Στο Περαχώρι», το Επίμετρο, με μπόλικες μαντινάδες αλλά και το αναγκαίο γλωσσάρι για να κατανοήσουν όσοι δεν είναι Περαχωριανοί και Κρητικοί πολλές από τις λέξεις που θα συναντήσουν στις ωραίες περιγραφές του βιβλίου.

Χωρίς καμία δόση υπερβολής ο Μανόλης Σταυρακάκης καταφέρνει, με οδηγό την αγάπη για τον τόπο του, να δώσει τέτοια ζωντάνια στις σελίδες του βιβλίου του που λες και παίρνει από το χέρι εκείνον που το διαβάζει και μαζί του επιδίδεται στις παιδικές σκανδαλιές που περιγράφει, μαζί του συναντά και γνωρίζει τους ανθρώπους του χωριού, ανεβαίνει στη Νίδα, τρυγά, παρατηρεί και συμμετέχει στη ζωή της μικρής αυτής κοινωνίας.

Αυτό είναι σπάνιο για μια έκδοση με προσωπικά βιώματα που έχουμε συνηθίσει να περιορίζεται, όσο καλογραμμένη κι αν είναι, σε καταγραφές που δεν ταυτίζουν συγγραφέα και αναγνώστη.

Αυτό όμως δεν ισχύει «Στο Περαχώρι» και σίγουρα δεν μπορούμε να σας το μεταφέρουμε μέσα από μια απλή βιβλιοπαρουσίαση.

Αξίζει να προμηθευτείτε το βιβλίο, όσο θα υπάρχουν αντίτυπα του από το βιβλιοπωλείο ΓΡΑΦΙΤΗΣ, επί της λεωφόρου Μενελάου Παρλαμά 133 στο Ηράκλειο ή κατόπιν ηλεκτρονικής παραγγελίας στον εκδοτικό οίκο ΕΜΒΡΥΟ, για να το διασπιστώσετε μόνοι σας.