Β. Ανδρεαδάκης στο newshub.gr: Επιτακτική η αλλαγή στον τρόπο αντιμετώπισης των πυρκαγιών - «Μια φωτιά... σβήνει πριν καν εκδηλωθεί»

Οι πρωτοφανείς και ακραίες καιρικές συνθήκες που κλήθηκε να αντιμετωπίσει το Πυροσβεστικό Σώμα το προηγούμενο διάστημα, στις πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν σε όλη την επικράτεια, ανέδειξαν τις νέες επιχειρησιακές προκλήσεις που διαμορφώνει η κλιματική κρίση απέναντι σε ένα ολοένα και πιο απαιτητικό περιβάλλον για τους πυροσβέστες.

Οι υψηλές θερμοκρασίες, οι ισχυροί άνεμοι, οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας και τα ολοένα συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο εκδήλωσης και εξάπλωσης μεγάλων πυρκαγιών, καθιστώντας αναγκαία την αλλαγή του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζονται.

Ο πρόεδρος του Σωματείου Πυροσβεστών Ν. Ηρακλείου κ. Βασίλης Ανδρεαδάκης, μιλώντας στο newshub.gr, τόνισε ότι σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η έμφαση πρέπει να μετατοπίζεται στην πρόληψη και την έγκαιρη προετοιμασία, μέσα από στοχευμένες ενέργειες και παρεμβάσεις που μπορεί να περιορίσουν τον κίνδυνο εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών.

«Οι συνθήκες αλλάζουν. Οι πυρκαγιές που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε βλέπουμε λόγω και της κλιματικής αλλαγής ότι γίνονται ταχύτερες, είναι πιο έντονες και πιο σύνθετες. Άρα και εμείς πρέπει να εξελίξουμε τον τρόπο με τον οποίο προετοιμαζόμαστε και τις αντιμετωπίζουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στην Κρήτη και γενικότερα στην Ελλάδα, όπως τονίζει, υπάρχουν κάποιες περιοχές οι οποίες πλήττονται από πολύ ισχυρούς ανέμους τις περισσότερες ημέρες του έτους και κατά συνέπεια και κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.

Σύμφωνα με τον κ. Ανδρεαδάκη, η αποτελεσματικότητα του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας δοκιμάζεται ιδιαίτερα στις περιοχές όπου συνδυάζονται οι ισχυροί άνεμοι με χαμηλή ή θαμνώδη βλάστηση, δύσκολη μορφολογία του εδάφους και περιορισμένη πρόσβαση των επίγειων δυνάμεων.

Σε αυτές τις συνθήκες η ταχύτατη εξάπλωση της πυρκαγιάς καθιστά κρίσιμη την συνδρομή των εναέριων μέσων, τα οποία ωστόσο σε συνθήκες ακραίων ανέμων δεν μπορούν να επιχειρήσουν, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολο το έργο των επίγειων δυνάμεων.

Επιπλέον απαιτείται μια καταγραφή των περιοχών που αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο σε ολόκληρη τη χώρα, με τον ίδιο να αναφέρει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα το νότιο Ρέθυμνο, μια περιοχή με επαναλαμβανόμενα περιστατικά πυρκαγιών, όπου πρέπει να δοθεί μεγαλύτερο βάρος από την Πολιτεία και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.

Σύμφωνα με τον κ. Ανδρεαδάκη θα πρέπει να πραγματοποιηθούν έργα πρόληψης και αποτροπής των πυρκαγιών σε όλη την επικράτεια, με προτεραιότητα στις περιοχές υψηλού κινδύνου, λόγω των ισχυρών ανέμων, της μορφολογίας του εδάφους, της βλάστησης η οποία ευνοεί την εξάπλωση της πυρκαγιάς, καθώς και στις περιοχές όπου η ιστορική συχνότητα εκδήλωσης πυρκαγιών έχει καταδείξει αυξημένο κίνδυνο.

«Πραγματικά θεωρούμε ότι μια πυρκαγιά αντιμετωπίζεται πριν καν εκδηλωθεί», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Αποτροπή πυρκαγιών

Το μεγαλύτερο βάρος εξακολουθεί να πέφτει στην καταστολή, ωστόσο σύμφωνα με τον κ. Ανδρεαδάκη απαιτείται η λήψη στοχευμένων μέτρων προκειμένου να περιορίζεται ο κίνδυνος εκδήλωσης και ταχείας εξάπλωσης μιας πυρκαγιάς, ιδιαίτερα στις ευάλωτες περιοχές.

«Πρώτος στόχος είναι να μειώσουμε στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό, τον αριθμό των πυρκαγιών που εκδηλώνονται. Για να γίνει αυτό ρόλο παίζει η υπευθυνότητα και η κοινωνική ευαισθησία των πολιτών, οι οποίες θεωρούμε ότι είναι καθοριστικές», σημειώνει ο πρόεδρος του Σωματείου Πυροσβεστών Ν. Ηρακλείου.

• Ανθρώπινος παράγοντας

Σε πανελλαδικό επίπεδο, ποσοστό άνω του 75% των πυρκαγιών αποδίδονται στον ανθρώπινο παράγοντα, είτε λόγω αμέλειας είτε λόγο δόλου. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει την ανάγκη για αυστηρότερη τήρηση των υποδείξεων και των μέτρων πρόληψης που θεσπίζουν οι Αρχές.

Όπως τονίζει ο κ. Ανδρεαδάκης, η ενημέρωση των πολιτών δεν θα πρέπει να πρέπει να περιορίζεται σε μεμονωμένα μηνύματα κατά τις ημέρες ακραίου κινδύνου. Απαιτείται διαρκής ενημέρωση και εκπαίδευση, καθώς και η καλλιέργεια μιας σταθερής κουλτούρας πρόληψης και αποτροπής των πυρκαγιών.

Παράλληλα, οι πολίτες θα πρέπει να μεριμνούν για την καθαριότητα των οικοπέδων τους και να φροντίζουν τις καλλιέργειές τους και τις ιδιοκτησίες τους, απομακρύνοντας την ξηρή βλάστηση και τα ξερά χόρτα, τα οποία μπορεί να ευνοήσουν την εκδήλωση και την ταχεία εξάπλωση μιας πυρκαγιάς. 

• Δίκτυο ηλεκτροδότησης

«Η ευθύνη δεν πρέπει να μεταφέρεται αποκλειστικά και μόνο στον πολίτη. Η Πολιτεία και οι αρμόδιοι φορείς έχουν τη δική τους ευθύνη για τις υποδομές και τη συνολική διαχείριση αυτών των κινδύνων. Εστιάζουμε και χρήζουμε ιδιαίτερη προσοχή στο δίκτυο της ΔΕΗ, που έχουμε δει αρκετές φορές ότι γίνεται αφορμή να εκδηλωθεί μια πυρκαγιά, όπως αυτή στο νότιο Ρέθυμνο», σημειώνει.

Σημαντικός παράγοντας για την εκδήλωση πυρκαγιών αποτελεί και η παλαιότητα του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, με τον κ. Ανδρεαδάκη να τονίζει την ανάγκη για ουσιαστική θωράκιση και εκσυγχρονισμό του δικτύου, με προτεραιότητα στις περιοχές υψηλού κινδύνου.

«Σε κυρίως δασικές και αγροτικές περιοχές θα πρέπει στοχευμένα να δοθεί μια προτεραιότητα, στο να υπάρχει ένα υπογειοποιημένο ή ένα ανθεκτικό δίκτυο. Να υπάρχει μια καλύτερη και πιο συστηματική συντήρηση , αντικατάσταση των παλαιών και προβληματικών τμημάτων με πιο σύγχρονα και με πιο ανθεκτικές γραμμές. Αυτά είναι κάποια πράγματα που εμείς προτείνουμε για την αποτροπή των πυρκαγιών».

Σύμφωνα με τον κ. Ανδρεαδάκη, αν αποτραπεί ένα σημαντικό ποσοστό των πυρκαγιών που οφείλονται στους παραπάνω παράγοντες, ο μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας θα κληθεί να αντιμετωπίσει πολύ λιγότερα περιστατικά, με αποτέλεσμα να περιοριστούν σημαντικά και οι συνέπειές τους.

Πρόληψη

Πέρα από την αποτροπή της εκδήλωσης των πυρκαγιών, εξίσου κρίσιμος είναι και ο ρόλος της πρόληψης. Όπως τονίζει ο κ. Ανδρεαδάκης, στόχος είναι η μετάβαση από μια κατασταλτική αντιμετώπιση των πυρκαγιών σε μια μόνιμη, οργανωμένη και επιστημονικά σχεδιασμένη πολιτική πρόληψης και διαχείρισης του κινδύνου καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Ο πρόεδρος του Σωματείου Πυροσβεστών Ν. Ηρακλείου αναφέρθηκε στα σημαντικότερα έργα και στις δράσεις πρόληψης που πρέπει να υλοποιηθούν, με στόχο τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης και εξάπλωσης των πυρκαγιών.

• Στοχευμένοι καθαρισμοί

«Χρειαζόμαστε εγκαίρως στοχευμένους καθαρισμούς σε δρόμους, σε δασικές και περιαστικές περιοχές. Στο νότιο Ρέθυμνο είδαμε ότι στο οδικό δίκτυο εκείνης της περιοχής όλοι οι δρόμοι περιμετρικά ήταν ακαθάριστοι».

• Συντήρηση του οδικού δικτύου και διάνοιξη νέων δρόμων

«Χρειαζόμαστε συντηρημένους δρόμους, διανοίξεις νέων δρόμων όπου αυτό χρειάζεται για να μπορούν εύκολα να μετακινηθούν τα πυροσβεστικά οχήματα σε περίπτωση εκδήλωσης πυρκαγιάς. Όχι μόνο για λόγους πρόληψης , αλλά αν δεν υπάρχει πρόσβαση , οι δυνάμεις δεν μπορούν να φτάσουν εκεί που πρέπει»

• Αντιπυρικές ζώνες και προδιαγεγραμμένη καύση

«Χρειαζόμαστε αντιπυρικές ζώνες, σωστή διαχείριση της καύσιμης ύλης, επιστημονική τεκμηρίωση και κατάλληλες συνθήκες αξιοποίησης της προδιαγεγραμμένης καύσης».

• Επαρκή και λειτουργικά χαρτογραφημένα σημεία υδροληψίας

«Χρειαζόμαστε επαρκή και λειτουργικά χαρτογραφημένα σημεία υδροληψίας. Δηλαδή σε κάποιες περιοχές όπως το νότιο Ρέθυμνο να μην επαναπαυόμαστε μόνο εάν μας επιτρέπουν οι συνθήκες τα εναέρια μέσα να κάνουν υδροληψία από τη θάλασσα. Να έχουμε δημιουργήσει εμείς ήδη δικά μάς σημεία υδροληψίας, όπως δεξαμενές και λιμνοδεξαμενές που αν δεν μας επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες να μπορούμε να κάνουμε υδροληψία από εκεί. Ή θα μπορούν από εκεί οι επίγειες δυνάμεις να κάνουν υδροληψία και να επιχειρήσουν αν χρειαστεί».

Η λήψη των παραπάνω μέτρων, σύμφωνα με τον κ. Ανδρεαδάκη, κρίνεται αναγκαία, καθώς διευκολύνει σημαντικά το έργο των πυροσβεστών στην αντιμετώπιση ενός περιστατικού, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν υπάρχει η επιχειρησιακή δυνατότητα αξιοποίησης των εναέριων μέσων και το μεγάλο βάρος πέφτει στις επίγειες δυνάμεις.

Ποσοτική και ποιοτική ενίσχυση των πυροσβεστικών δυνάμεων

Παράλληλα, όπως αναφέρει, απαιτείται αναπροσαρμογή της ισορροπίας μεταξύ επίγειων και εναέριων δυνάμεων, με μεγαλύτερη ενίσχυση των επίγειων, προκειμένου να διασφαλίζεται η αποτελεσματική αντιμετώπιση των πυρκαγιών ακόμη και υπό ακραίες συνθήκες, όταν η επιχείρηση των εναέριων μέσων δεν είναι εφικτή.

«Πρέπει να εστιάσουμε στο πως μπορούμε να επιχειρήσουμε σε ακραίες συνθήκες. Και εκεί θεωρούμε ότι χρειάζεται μια αλλαγή στην ποσόστωση και την ισορροπία καταστολής από της εναέριες και τις επίγειες δυνάμεις. Θα έπρεπε οι επίγειες δυνάμεις να είναι περισσότερες, θα πρέπει να έχουμε τόσες όσες χρειάζονται για να είμαστε αποτελεσματικοί»

Ο κ. Ανδρεδάκης κάνει λόγο τόσο για ποσοτική και όσο ποιοτική ενίσχυση των πυροσβεστικών δυνάμεων, εξηγώντας ότι το Σωματείο Πυροσβεστών Ν. Ηρακλείου έχει θέσει επανειλημμένα στο παρελθόν την ανάγκη μείωσης του μέσου όρου ηλικίας του προσωπικού του Πυροσβεστικού Σώματος.

 «Το Πυροσβεστικό Σώμα έχει ένα μέσο όρο ηλικίας περίπου στα 48-49 έτη. Γνωρίζουμε ότι οι σωματικές και ψυχικές δυνάμεις οι οποίες χρειάζονται στο πεδίο είναι πάρα πολλές. Οπότε σε αυτές τις περιπτώσεις όσο μικρότερη είναι ηλικία τόσο αποτελεσματικότεροι είμαστε. Για αυτό λέμε ότι πρέπει να υπάρξει μια μέριμνα και προσλήψεων προσωπικού αλλά και στοχευμένων μέτρων, όπως για παράδειγμα κάποια ευνοϊκά μέτρα συνταξιοδότησης πυροσβεστών μεγάλης ηλικίας και αναφέρομαι πάνω από 60 έτη. Ταυτόχρονα με πρόσληψη προσωπικού μικρότερης ηλικίας και όλο αυτό θα μας κάνει πιο ισχυρούς και αριθμητικά και ποιοτικά. Μπορεί να γίνει και η αξιοποίηση των εποχικών πυροσβεστών που υπάρχουν στο Πυροσβεστικό Σώμα οι οποίοι βεβαίως είναι μικρότερης ηλικίας αλλά διαθέτουν και μια εμπειρία λόγω της προϋπηρεσίας τους όλα αυτά τα χρόνια. Υπάρχει αυτή η δεξαμενή και υπάρχουν και οι νέες προσλήψεις. Ο συνδυασμός μιας τέτοιας φόρμουλας μας κάνει πιο δυνατούς, πιο λειτουργικούς και πιο αποτελεσματικούς».

Αναδιοργάνωση των υπηρεσιών

Την ίδια ώρα, ο κ. Ανδρεαδάκης τονίζει ότι οι νέες και αυξημένες ανάγκες δημιουργούν και νέα δεδομένα, αναφέροντας ότι μια δύσκολη συζήτηση που πρέπει να ανοίξει αφορά στην αναδιοργάνωση των υπηρεσιών, όπου αυτό απαιτείται.

Όπως αναφέρει, η υφιστάμενη κατανομή των πυροσβεστικών κλιμακίων, σταθμών και υπηρεσιών αποφασίστηκε στις περισσότερες περιπτώσεις το 1999, όταν τα δεδομένα ήταν τελείως διαφορετικά σε σχέση με σήμερα.

Πλέον απαιτείται, σύμφωνα με τον ίδιο, η επανεξέταση των δεδομένων και η αξιολόγηση των αναγκών προκειμένου να καθοριστεί που απαιτείται αναβάθμιση, ίδρυση νέας δομής, διαφορετική στελέχωση, ή ακόμη και συγχώνευση, υποβάθμιση ή και κατάργηση μιας υφιστάμενης δομής.

«Είναι μία δύσκολη συζήτηση που πρέπει να ανοίξει, αλλά να ανοίξει αντικειμενικά. Να δούμε, χωρίς προκαταλήψεις, που χρειάζεται αναβάθμιση, που χρειάζεται η ίδρυση μιας νέας δομής, που χρειάζεται διαφορετική στελέχωση και εφόσον τα πραγματικά δεδομένα το επιβάλλουν που χρειάζεται συγχώνευση η ακόμη και υποβάθμιση ή και κατάργηση μιας υφιστάμενης δομής. Χρειαζόμαστε τις κατάλληλες δυνάμεις, στο κατάλληλο σημείο, την κατάλληλη στιγμή».

Ενιαία διαχείριση των πυρκαγιών

Για τη διαχείριση των πυρκαγιών, από αποτροπή, την πρόληψη μέχρι και την καταστολή και την αποκατάσταση εμπλέκονται αρκετοί φορείς και σύμφωνα με τον κ. Ανδρεαδάκη, μια τέτοια προσπάθεια απαιτεί συντονισμό μεταξύ Περιφερειών, Δήμων, Δασικών Υπηρεσιών, Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

Όπως τονίζει, απαιτείται η δημιουργία ενός ενιαίου συντονιστικού οργάνου για την διαχείριση των περιστατικών, καθώς και μια διαρκής συνεργασία μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

«Έχουμε προτείνει ότι πρέπει να υπάρχει ένα ενιαίο συντονιστικό όργανο που να παρακολουθεί από την αποτροπή την πρόληψη και την καταστολή αλλά και την αποκατάσταση την επόμενη ημέρα και όχι να επαφίεται στην αρμοδιότητα του κάθε φορέα. Χρειάζεται μια ενιαία διοίκηση κατά τη διάρκεια ενός συμβάντος αλλά ταυτόχρονα μια μόνιμη θεσμοθετημένη συνεργασία όλο τον χρόνο μεταξύ του Πυροσβεστικού Σώματος, της Δασικής Υπηρεσίας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, επιστημονικών φορέων και όλων των διαχειριστών των κρίσιμων υποδομών», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Αποκατάσταση

Αναφερόμενος στην επόμενη ημέρα των πυρκαγιών, ο πρόεδρος του Σωματείου Πυροσβεστών Ν. Ηρακλείου τόνισε ότι οι καμένες δασικές εκτάσεις πρέπει να αποκαθίστανται άμεσα ώστε να μην δημιουργούνται υπόνοιες ότι η φωτιά προκλήθηκε σκόπιμα με στόχο τη μελλοντική αξιοποίησή τους.

«Κάποιες δασικές περιοχές οι οποίες καταστράφηκαν από μια πυρκαγιά πρέπει να υπάρχει αποκατάσταση την επόμενη μέρα. Θα πρέπει να υπάρχει ισχυρή νομοθεσία η οποία να μην αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης. Οι δασικές περιοχές παραμένουν δασικές περιοχές είτε καούν, είτε δεν καούν. Και όταν καούν παραμένουν δασικές περιοχές μέχρι την αποκατάστασή του. Δεν πρέπει να αφήνονται περιθώρια ούτε για ανεμογεννήτριες, ούτε για ξενοδοχειακές μονάδες, ούτε για επιχειρηματικές δραστηριότητες», καταλήγει ο κ. Ανδρεαδάκης.

Β.Μ.