Ξεκίνησε το διήμερο συνέδριο «Ρέθυμνο – Zero Waste Forum 2026»

Με μεγάλη επιτυχία και με την παρουσία κορυφαίων στελεχών της κυβέρνησης, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της ακαδημαϊκής κοινότητας και φορέων της αγοράς, ξεκίνησαν οι εργασίες του διήμερου συνεδρίου «ΡΕΘΥΜΝΟ-Zero Waste Forum 2026» που διοργανώνουν η Διεύθυνση Περιβάλλοντος του Δήμου Ρεθύμνης με την πολύτιμη συνεργασία του Συλλόγου Ξενοδόχων και του Συλλόγου Εστίασης Ρεθύμνου, με επίκεντρο τη μείωση της σπατάλης τροφίμων (food waste) και την κυκλική διαχείριση των οργανικών αποβλήτων. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν οι προκλήσεις της επόμενης μέρας, η ανάγκη επιτάχυνσης των υποδομών και το κρίσιμο στοίχημα της βιωσιμότητας στον τουριστικό τομέα.

Την έναρξη του συνεδρίου κήρυξε η Υφυπουργός Τουρισμού κ. Άννα Καραμανλή, η οποία επεσήμανε πως «η βιωσιμότητα βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής του Υπουργείου Τουρισμού. Με το νέο χωροταξικό πλαίσιο και την περιβαλλοντική κατάταξη των καταλυμάτων, συμβάλλουμε στην προστασία του περιβάλλοντος, την εξοικονόμηση της ενέργειας και του νερού, και την καλύτερη διαχείριση των αποβλήτων του τουρισμού. Θερμά συγχαρητήρια στους διοργανωτές».

Η κ. Καραμανλή μετέφερε τις θερμές ευχές της Υπουργού Τουρισμού κ. Όλγας Κεφαλογιάννη για την επιτυχή διεξαγωγή του συνεδρίου, που πραγματοποιείται στην ιδιαίτερη πατρίδα της, το Ρέθυμνο.

Στην ομιλία της, η Υφυπουργός τόνισε μεταξύ άλλων πως το ζήτημα «αφορά κάθε ξενοδοχείο, κάθε επιχείρηση εστίασης και κάθε τουριστικό προορισμό», υπογραμμίζοντας τη σημασία του γεγονότος ότι η συζήτηση γίνεται στην Κρήτη, «έναν τόπο με πλούσια γαστρονομική παράδοση». Όπως σημείωσε, η κρητική κουζίνα, που στηρίζεται στα προϊόντα της γης, στην εποχικότητα και στη συνετή αξιοποίηση των υλικών, μπορεί σήμερα να αποτελέσει οδηγό για σύγχρονες πρακτικές στον τουρισμό και την εστίαση, σε συνδυασμό με καλύτερη οργάνωση, κατάλληλη εκπαίδευση και τεχνολογικά εργαλεία.

«Όταν πετάμε ένα τρόφιμο, χάνουμε μαζί του το νερό και την ενέργεια που χρειάστηκαν για να παραχθεί, να μεταφερθεί και να συντηρηθεί. Χάνουμε και την εργασία των ανθρώπων που συνέβαλαν για να φτάσει στο τραπέζι μας», ανέφερε. «Για μια τουριστική επιχείρηση, ο περιορισμός αυτής της σπατάλης σημαίνει μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα και καλύτερο έλεγχο του κόστους• για έναν προορισμό, σημαίνει λιγότερη πίεση στους πόρους και στις υποδομές του». Η Υφυπουργός αναφέρθηκε, τέλος, στη σημασία της μέτρησης της σπατάλης, του σωστού διαχωρισμού στην πηγή και του συντονισμού των επιχειρήσεων με την Αυτοδιοίκηση.

Στον χαιρετισμό του, ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων, κ. Μανώλης Γραφάκος, ανέφερε ότι στην Κρήτη λειτουργούν δύο μονάδες διαχείρισης, η ΜΕΑ Αμαρίου και η μονάδα ανακύκλωσης της ΔΕΔΙΣΑ Χανίων, ενώ κατασκευάζονται μονάδες σε Ηράκλειο, Σητεία και Χερσόνησο. Όπως σημείωσε, οι μονάδες αυτές θα χρηματοδοτηθούν ώστε να μετατραπούν από μονάδες επεξεργασίας σε μονάδες ανάκτησης και ανακύκλωσης που θα παράγουν δευτερογενές καύσιμο αντί να οδηγούν τα απόβλητα σε ταφή, τοποθετώντας την Κρήτη ένα βήμα μπροστά σε σχέση με άλλες περιοχές.

Ο Δήμαρχος Ρεθύμνης και Πρόεδρος της ΠΕΔ Κρήτης, κ. Γιώργης Μαρινάκης, αναφέρθηκε στην αξία του συνεδρίου: «Αυτή η διημερίδα ανοίγει μια πολύ σημαντική συζήτηση για τα απορρίμματα, αφού είναι όλοι οι εμπλεκόμενοι παρόντες: η κυβέρνηση, η Υφυπουργός Τουρισμού, οι επιστήμονες που καλούνται να δώσουν λύσεις, η αυτοδιοίκηση που διαχειρίζεται αυτό το άχαρο κομμάτι της δουλειάς, αλλά και οι πολίτες. Βρισκόμαστε σε ένα οριακό σημείο. Ενώ υπάρχουν χρονοδιαγράμματα με αδήριτη λογική, δεν τα έχουμε τηρήσει και υστερούμε. Αυτό απαιτεί εντατικοποίηση των προσπαθειών από την πολιτεία, τους ΦΟΔΣΑ, όλους τους φορείς και φυσικά τους πολίτες».

Ο Αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος του Δήμου Ρεθύμνης, κ. Στέλιος Σπανουδάκης, καλωσόρισε τους καλεσμένους και τους ομιλητές: «Τα οργανικά απόβλητα είναι πάνω από το 50% του συνολικού όγκου των αποβλήτων που παράγει η χώρα μας. Πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα για όλους τους δήμους και για το επιτελικό κράτος. Πήραμε την πρωτοβουλία ως Δήμος Ρεθύμνης, ως ένας τουριστικός δήμος όπου το καλοκαίρι ο πληθυσμός πολλαπλασιάζεται, με μεγάλη δραστηριότητα στη φιλοξενία και την εστίαση, να καλέσουμε όλη την Ελλάδα, τους φορείς, το κράτος, τους ΦΟΔΣΑ, την πανεπιστημιακή κοινότητα και τους φορείς κοινωνικής αλληλεγγύης, για να συζητήσουμε αυτό το σημαντικό θέμα. Η ανταπόκριση είναι πολύ μεγάλη. Κάνουμε την αρχή• ο δρόμος είναι δύσκολος, όμως η αρχή είναι το ήμισυ του παντός».

Στον ρόλο των Περιφερειών και των Δήμων αναφέρθηκε στον χαιρετισμό της η Αντιπεριφερειάρχης Ρεθύμνης, κ. Μαίρη Λιονή: «Η κυκλική οικονομία δεν αποτελεί απλώς μια περιβαλλοντική επιλογή, αλλά μια αναγκαία στρατηγική για το μέλλον των τοπικών κοινωνιών μας. Για την Κρήτη και ιδιαίτερα για το Ρέθυμνο, με τον ισχυρό πρωτογενή τομέα, την πλούσια γαστρονομική παράδοση και τον τουριστικό κλάδο που συνδέεται άμεσα με την ποιότητα του τοπικού προϊόντος, οι αρχές αυτές έχουν ξεχωριστή σημασία. Κυρίως, απαιτείται να περάσουμε από τον σχεδιασμό στην πράξη, με συγκεκριμένους στόχους και μετρήσιμα αποτελέσματα».

1η Θεματική: Πολιτεία & Θεσμικό Πλαίσιο

Η πρώτη θεματική ενότητα, με τίτλο «Εθνική Στρατηγική & Τοπική Αυτοδιοίκηση: Ο Οδικός Χάρτης για τη Διαχείριση Οργανικών», είχε συντονιστή τον Δήμαρχο Ρεθύμνης και Πρόεδρο της ΠΕΔ Κρήτης, Γιώργη Μαρινάκη. Στο πάνελ συμμετείχαν ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Περιβάλλοντος Μανώλης Γραφάκος, ο Πρόεδρος του Πράσινου Ταμείου Ιωάννης Ανδρουλάκης, ο Δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης και Α΄ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, ο Δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός, ο Δήμαρχος Χανίων και Πρόεδρος του Δικτύου ΦΟΔΣΑ Παναγιώτης Σημανδηράκης, καθώς και ο Δημήτρης Κονταξής, Γενικός Διευθυντής Κυκλικής Οικονομίας του Ομίλου Motor Oil και Αντιπρόεδρος των εταιρειών THALIS και HELECTOR.

Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην εναρμόνιση της τοπικής στρατηγικής με τις ευρωπαϊκές οδηγίες, στα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία για τους Δήμους (ΕΣΠΑ, Πράσινο Ταμείο), στην εφαρμογή του συστήματος «Πληρώνω όσο Πετάω» (ΠοΠ) και στην επάρκεια των υποδομών επεξεργασίας (ΜΕΑ/ΜΕΒΑ) για την παραγωγή κομπόστ υψηλής ποιότητας και βιοαερίου.

Αλέξης Καλοκαιρινός: Η διαχείριση απορριμμάτων απαιτεί τη συνεργασία όλων

Ο Δήμαρχος Ηρακλείου και Πρόεδρος του ΕΣΔΑΚ υπογράμμισε την ανάγκη καθιέρωσης του συνεδρίου ως ετήσιου σημείου αναφοράς: «Εύχομαι η συνάντηση αυτή να αποτελέσει θεσμό. Οι προκλήσεις είναι πολύ μεγάλες, ιδιαίτερα σε σχέση με τους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν. Το ζήτημα αφορά το σύνολο της κοινωνίας, τους δημότες, τους δήμους, τις ενώσεις των δήμων, αλλά και τους operators που αναλαμβάνουν έργα από την αποκομιδή έως την τελική διαχείριση. Είναι σημαντικό όλοι να συμμετέχουν στην προσπάθεια».

Παναγιώτης Σημανδηράκης: Ανάγκη άμεσης επιτάχυνσης των έργων

Ο Δήμαρχος Χανίων και Πρόεδρος του Δικτύου ΦΟΔΣΑ εστίασε στην απόσταση μεταξύ σχεδιασμού και υλοποίησης: «Έχουν γίνει σημαντικά βήματα στον σχεδιασμό, ωστόσο δεν έχει σημειωθεί αντίστοιχη πρόοδος στην υλοποίηση. Το ζήτημα των οργανικών και των βιοαποβλήτων είναι ιδιαίτερα κρίσιμο και πρέπει να δούμε άμεσα αποτελέσματα, ιδιαίτερα στις νέες Μονάδες Ανάκτησης και Ανακύκλωσης. Ο στόχος με ορίζοντα το 2030 δεν μπορεί να υλοποιηθεί με τους σημερινούς ρυθμούς• χρειάζεται να επιταχύνουμε σημαντικά τις διαδικασίες, ώστε να ξεφύγουμε από τη θέση του ουραγού στη διαχείριση των απορριμμάτων».

Γρηγόρης Κωνσταντέλλος: Το τέλος ταφής επιβαρύνει τους δήμους και τους πολίτες

Ο Δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης και Α΄ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ ανέδειξε τις επιπτώσεις του τέλους ταφής: «Όταν το κράτος επιβάλλει οριζόντια το τέλος ταφής, εφαρμόζει ένα κακέκτυπο μιας ευρωπαϊκής πρακτικής. Επιβάλλεται ένα τέλος με στόχο να συγκεντρωθούν χρήματα, όμως στην πράξη η επιβάρυνση μεταφέρεται στους δήμους και, τελικά, στους κατοίκους. Μια κεντρική απόφαση του κράτους δημιουργεί αδιέξοδα όταν δεν λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές δυνατότητες των δήμων».

Γιάννης Ανδρουλάκης: Το Πράσινο Ταμείο σχεδιάζει συνεργασία με τα πανεπιστήμια

Ο Πρόεδρος του Πράσινου Ταμείου γνωστοποίησε ότι, στο πλαίσιο της επόμενης πρόσκλησης «Έρευνα και Εφαρμογή», το Ταμείο σχεδιάζει να απευθυνθεί σε πανεπιστημιακά ιδρύματα για την ανάπτυξη εργαλείων που θα ενισχύσουν την κυκλική οικονομία και τη διαχείριση των αποβλήτων.

Δημήτρης Κονταξής: Προτεραιότητα οι υποδομές και η διαλογή στην πηγή

Ο Γενικός Διευθυντής Κυκλικής Οικονομίας του Ομίλου Motor Oil εστίασε στην ενίσχυση των υποδομών και της διαλογής στην πηγή, επισημαίνοντας ότι οι βασικές δυσκολίες εντοπίζονται στο κανονιστικό πλαίσιο και όχι στην έλλειψη τεχνολογίας: «Η τεχνολογία για τη διαχείριση των απορριμμάτων στην Ελλάδα υπάρχει. Το πρώτο που πρέπει να δημιουργήσουμε είναι οι υποδομές. Η μονάδα στο Αμάρι είναι μία από τις πιο σύγχρονες σε όλη την Ελλάδα• ωστόσο, το υπόλειμμα κυμαίνεται στο 30% με 35%, κυρίως επειδή δεν γίνεται σωστή διαλογή σε προηγούμενο στάδιο. Είναι σημαντικό να ενισχυθεί η διαλογή στην πηγή, ώστε να μειωθεί το υπόλειμμα και το κόστος διαχείρισης».

Οι εναρκτήριες ομιλίες

Τον συντονισμό των ομιλιών ανέλαβε ο Καθηγητής του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου Θρασύβουλος Μανιός. Η πρώτη εισήγηση, «Ανθεκτικότητα ή Κατάρρευση: Food Waste management στην εποχή των πολλαπλών κρίσεων», παρουσιάστηκε από τον Δρ. Αντώνη Μαυρόπουλο, Ιδρυτή και Διευθύνοντα Σύμβουλο της D-Waste και πρώην Πρόεδρο της Διεθνούς Ένωσης Στερεών Αποβλήτων (ISWA), ο οποίος ανέλυσε τα δεδομένα του ΟΗΕ και του FAO, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και την άμεση σύνδεση της κλιματικής κρίσης με τα απορρίμματα.

Ακολούθησε η Κάτια Λαζαρίδη, Καθηγήτρια του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου και πρώην Πρόεδρος του ΕΟΑΝ, με το θέμα «Η Ελλάδα στον Οδικό Χάρτη του 2030: Προκλήσεις και Στρατηγική», χαρτογραφώντας την υφιστάμενη κατάσταση της χώρας, τις στρατηγικές για τον ευρωπαϊκό στόχο μείωσης κατά 30% έως το 2030 και τις αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο για την ταφή.
Τον κύκλο ολοκλήρωσε η Αντωνία Τριχοπούλου, Ομότιμη Καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Υγείας και πρώην Πρόεδρος της FENS, με την ομιλία «Το ήθος της Τροφής: Το κυκλικό διατροφικό σύστημα ως παγκόσμιο πρότυπο βιώσιμης ανάπτυξης», εστιάζοντας στην ηθική αφύπνιση, στην αλλαγή της καταναλωτικής κουλτούρας και στη σύνδεση της κρητικής διατροφής με τις σύγχρονες αρχές βιωσιμότητας. Οι ομιλίες ολοκληρώθηκαν με την κοινή συζήτηση επί σκηνής «Ενώνοντας τις Δυνάμεις μας: Από τη Θεωρία στην Καθημερινή Πράξη».

2η Θεματική: Επιστήμη & Περιβάλλον

Η δεύτερη ενότητα, «Η Επιστήμη της Μείωσης: Μετρώντας το Περιβαλλοντικό Αποτύπωμα και την Αξία των Δεδομένων», συντονίστηκε από τον Ιωάννη Μαυρογιάννη, Πρόεδρο και Διευθύνοντα Σύμβουλο της ΑΝΕΛΙΞΙΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΕ. Στο τραπέζι τοποθετήθηκαν ο Καθηγητής του ΕΛΜΕΠΑ Θρασύβουλος Μανιός, ο Αναπληρωτής Καθηγητής του Πολυτεχνείου Κρήτης Μιχάλης Φουντουλάκης, η Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης Κέλλυ Βελώνια, ο Μηχανικός Περιβάλλοντος και Διευθύνων Σύμβουλος της Robenso Νικήτας Μαυράκης, καθώς και η Χρυσή Δασκαλάκη, Προϊσταμένη της Γενικής Διεύθυνσης Αναπτυξιακού Προγραμματισμού της Περιφέρειας Κρήτης.

Οι εισηγητές ανέλυσαν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της τουριστικής βιομηχανίας, την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη και οι έξυπνοι αισθητήρες, τη βελτίωση της ποιότητας του παραγόμενου κομπόστ, καθώς και τα επιστημονικά δεδομένα που τεκμηριώνουν την υπεροχή της διαλογής στην πηγή έναντι της μηχανικής διαλογής.

3η Θεματική: Κοινωνία & περιορισμός της σπατάλης

Το συνέδριο έκλεισε τις εργασίες της πρώτης ημέρας με την τρίτη θεματική ενότητα «Κυκλική Αλληλεγγύη & Δίκτυα Δωρεάς: Θεσμικά Εμπόδια, Νομοθεσία και Πρακτικές Λύσεις στο Πεδίο», υπό τον συντονισμό της Καθηγήτριας Κάτιας Λαζαρίδη. Στο πάνελ τοποθετήθηκαν ο Συνιδρυτής και Διαχειριστής της ΜΚΟ «ΜΠΟΡΟΥΜΕ» Αλέξανδρος Θεοδωρίδης, ο Γενικός Διευθυντής της Τράπεζας Τροφίμων και μέλος του ΔΣ της FEBA Δημήτρης Νέντας, η Υπεύθυνη της Τράπεζας Τροφίμων Κρήτης Πολυξένη Σμαριανάκη, η Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής Δήμου Ρεθύμνης Δρ. Άννα Ελευθεριάδου-Γκίκα, ο Διευθυντής Επικοινωνίας και Marketing της Χαλκιαδάκης Α.Ε. Μιχάλης Τζαγκαράκης, καθώς και ο Διευθυντής του Κέντρου «ΘΕΟΜΗΤΩΡ» της Ιεράς Μητρόπολης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Γαλεράκης.

Η θεματική εστίασε στην άρση των νομικών και γραφειοκρατικών εμποδίων που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις κατά τη δωρεά τροφίμων, στην οργάνωση ασφαλών δικτύων διανομής πλεονάζουσας τροφής, στα φορολογικά κίνητρα, καθώς και στον συντονιστικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για τη διασύνδεση των τοπικών φορέων, των ΜΚΟ και της Εκκλησίας.

Το πρόγραμμα της δεύτερης ημέρας

Οι εργασίες συνεχίζονται την Τρίτη 14 Οκτωβρίου με την 4η Θεματική «Sustainable Hospitality: Από τη Βιώσιμη Προμήθεια στο Zero-Waste Μενού», με συντονιστή τον Πρόεδρο του Συλλόγου Εστίασης Ν. Ρεθύμνου και ιδιοκτήτη-chef του HASIKA, Μιχάλη Χάσικο. Στο πάνελ συμμετέχουν ο βραβευμένος σεφ Λευτέρης Λαζάρου (Varoulko Seaside), ο Director of Operations της Grecotel Hotels & Resorts Δημήτρης Καλαϊτζιδάκης, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Ξενοδόχων Ν. Ρεθύμνου Νίκος Κουμνάς, ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος του Ομίλου Γευσήνους Κωνσταντίνος Αντωνίου και ο Πρόεδρος ΔΣ των ΒΙΟΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ Α.Ε. Αλέξανδρος Ε. Στεφανάκης.

Το πρόγραμμα ολοκληρώνεται με δύο εκπαιδευτικές επισκέψεις (study visits): στη ΜΕΑ Αμαρίου, με μονάδα κομποστοποίησης και παραγωγής βιοαερίου και στάση στην Ιερά Μονή Αρκαδίου, και σε κουζίνα ξενοδοχείου, με επίδειξη διαχωρισμού των οργανικών στην πηγή και ένα ελαφρύ γεύμα βασισμένο στις αρχές του circular cooking.