Καύσιμα: Νευρικότητα στην αγορά από τα διαδοχικά «σκαμπανεβάσματα»-Φόβοι για ακρίβεια το καλοκαίρι

Οι τιμές στα καύσιμα μπορεί να εμφανίζουν σημάδια συγκράτησης τις τελευταίες ημέρες, όμως η αγορά παραμένει σε κατάσταση νευρικότητας, με διαδοχικά «σκαμπανεβάσματα» που ακολουθούν κάθε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή.

Στην ελληνική αγορά, καταγράφεται μια εικόνα με αντίρροπες τάσεις: από τη μία πλευρά η ζήτηση για μετακινήσεις και ταξίδια παραμένει ανθεκτική, από την άλλη όμως το κόστος διατηρείται σε επίπεδα που αρχίζουν να πιέζουν όλο και περισσότερο τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Μεγάλος είναι ο προβληματισμός εξάλλου σε τουριστικές περιοχές όπως η Κρήτη, όπου οι αποστάσεις είναι μεγάλες και το κόστος πλέον υπολογίσιμο και με συνέπειες  στα έσοδα που μπορούν να έχουν καθαρά τουριστικές περιοχές. Ακόμα είναι και η διαθεσιμότητα αεροπορικών καυσίμων που προβληματίζει γιατί χωρίς αυτά δεν γίνονται πτήσεις και χωρίς πτήσεις δεν υπάρχει εξωτερικός τουρισμός.

Το πετρέλαιο κινείται κοντά σε ένα εύρος 96-98 δολαρίων το βαρέλι, αντανακλώντας τις προσδοκίες ότι η ένταση θα μπορούσε να αποκλιμακωθεί μέσω διπλωματικών κινήσεων, χωρίς ωστόσο να έχει απομακρυνθεί το ρίσκο μιας νέας έντασης. Αυτό σημαίνει ότι η αγορά λειτουργεί ουσιαστικά με όρους «αναμονής», με τις τιμές να αντιδρούν άμεσα σε κάθε είδηση και να μεταφέρουν αυτή τη μεταβλητότητα και στα Platts και κατόπιν στη χονδρική και την λιανική.

Την ίδια στιγμή, πηγές της ελληνικής αγοράς αναμένουν περαιτέρω αποκλιμάκωση των τιμών χονδρικής για βενζίνη και πετρέλαιο κίνησης έως το τέλος της εβδομάδας, εξέλιξη που – υπό κανονικές συνθήκες – θα μπορούσε να περάσει σταδιακά και στην αντλία.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι καταναλωτές συνεχίζουν να κινούνται και να ταξιδεύουν, παρά το γεγονός ότι οι τιμές καυσίμων παραμένουν πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο. Το ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι τι συμβαίνει τώρα, αλλά αν αυτή η ανθεκτικότητα μπορεί να διατηρηθεί και τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν η ζήτηση κορυφώνεται και το ενεργειακό κόστος ενδέχεται να πάρει ξανά την ανιούσα.

Οι απαντήσεις δεν είναι μονοδιάστατες. Οι διεθνείς οργανισμοί και οι μεγάλοι επενδυτικοί οίκοι δίνουν ένα ευρύ φάσμα εκτιμήσεων για την πορεία του πετρελαίου και της ενέργειας συνολικά, επιβεβαιώνοντας ότι το καλοκαίρι του 2026 θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από τις γεωπολιτικές εξελίξεις και την αντοχή της αγοράς.

Ανθεκτική ζήτηση, αλλά με όριο

Παρά τις αυξήσεις, η μέχρι τώρα συμπεριφορά των καταναλωτών δείχνει ανθεκτικότητα. Οι μετακινήσεις συνεχίζονται και τα ταξίδια δεν μπαίνουν εύκολα στο περιθώριο. Αυτό δημιουργεί προσδοκίες για ισχυρή τουριστική περίοδο, τόσο για τον εισερχόμενο όσο και για τον εσωτερικό τουρισμό. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνεται και από τα πιο πρόσφατα στοιχεία της αγοράς.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις πηγών της ελληνικής αγοράς καυσίμων, τον Μάρτιο η ζήτηση για βενζίνη κινήθηκε ανοδικά κατά περίπου +4%, ενώ για το πετρέλαιο κίνησης κατέγραψε ακόμη ισχυρότερη αύξηση, της τάξης του +6%. Η ενίσχυση αυτή αποδίδεται αφενός στην αυξημένη κινητικότητα λόγω των αργιών, αφετέρου και στη συμπεριφορά των καταναλωτών, οι οποίοι, βλέποντας τον κίνδυνο ανόδου των τιμών λόγω της έντασης στη Μέση Ανατολή, προχώρησαν σε προληπτικό ανεφοδιασμό.

Η ίδια τάση εκτιμάται ότι διατηρήθηκε και κατά το πρώτο δεκαπενθήμερο του Απριλίου, με την ζήτηση να παραμένει σε θετικό έδαφος. Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δεν αποκλείεται να εμφανιστούν σημάδια κόπωσης στο δεύτερο μισό του μήνα, καθώς το υψηλό επίπεδο τιμών αρχίζει σταδιακά να επηρεάζει τη συμπεριφορά των καταναλωτών.

Ειδικά για τον Απρίλιο, στην εικόνα της αγοράς συνέβαλαν και τα μέτρα στήριξης, όπως η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης (περίπου 0,20 ευρώ/λίτρο με τον ΦΠΑ) και το Fuel Pass, τα οποία λειτούργησαν εν μέρει απορροφητικά. Ωστόσο, με τις τιμές να παραμένουν σε αρκετές περιπτώσεις πάνω από τα 2 ευρώ/λίτρο, η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα γίνεται όλο και πιο αισθητή.

Πιέσεις στις πτήσεις – Το «κρυφό» ρίσκο του jet fuel

Ξεχωριστό βάρος αποκτά η πορεία των αεροπορικών καυσίμων, καθώς το jet fuel επηρεάζεται άμεσα από τις διεθνείς τιμές πετρελαίου αλλά και από τις συνθήκες διύλισης. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι οι τιμές του jet fuel κινούνται σε ιδιαίτερα αυξημένα επίπεδα, προσεγγίζοντας τα 180–200 δολάρια/βαρέλι σε ορισμένες αγορές.

Οι εκτιμήσεις της αγοράς προειδοποιούν ότι, σε περίπτωση περαιτέρω ανόδου του πετρελαίου ή περιορισμών στην προσφορά διυλισμένων προϊόντων, το jet fuel μπορεί να παραμείνει ακριβό ή και να κινηθεί υψηλότερα μέσα στο καλοκαίρι. Αυτό μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος για τις αεροπορικές εταιρείες, το οποίο σε μεγάλο βαθμό περνά στα εισιτήρια.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι πτήσεις – και κατ’ επέκταση ο τουρισμός – βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα «διπλό» ρίσκο: από τη μία πλευρά τη διατήρηση της ζήτησης και από την άλλη το αυξημένο λειτουργικό κόστος.

Από τα 82 στα 115 δολάρια – και έως 150: Τι βλέπουν οι διεθνείς οίκοι

Οι τελευταίες εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών και τραπεζών αποτυπώνουν ένα περιβάλλον υψηλής αβεβαιότητας. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (IMF) τοποθετεί τη μέση τιμή του πετρελαίου για το 2026 κοντά στα 82 δολάρια το βαρέλι, ενώ η Goldman Sachs διατηρεί το βασικό της σενάριο στο επίπεδο των 80-85 δολαρίων, αλλά με σαφές «ρίσκο δύο κατευθύνσεων» λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων. Από την πλευρά της, η Bank of America βλέπει τιμές κοντά στα 100 δολάρια για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, σε ένα σενάριο ήπιας στασιμοπληθωριστικής πίεσης.

Την ίδια στιγμή, ενεργειακοί φορείς των ΗΠΑ δεν αποκλείουν βραχυπρόθεσμα επίπεδα ακόμη και πάνω από τα 110 –115 δολάρια, εφόσον συνεχιστούν οι διαταραχές στις ροές μέσω Ορμούζ. Σε πιο ακραία σενάρια, που κυκλοφορούν ήδη στην αγορά, γίνεται λόγος ακόμη και για επίπεδα έως 130 ή και 150 δολάρια, εάν υπάρξει παρατεταμένη κρίση.

Η ουσία είναι ότι η αγορά δεν λειτουργεί πλέον με όρους προσφοράς και ζήτησης, αλλά ενσωματώνει καθημερινά ένα γεωπολιτικό «premium», το οποίο μεταφέρεται ταχύτατα και στις τιμές των καυσίμων στη λιανική.

Πού μπορεί να φτάσουν οι τιμές – Τα 3 σενάρια για καύσιμα και ενέργεια

Η αγορά κινείται σε ένα ευρύ φάσμα σεναρίων, με τις προβλέψεις να αποτυπώνουν όχι μία, αλλά πολλές πιθανές διαδρομές για τις τιμές καυσίμων και ενέργειας τους επόμενους μήνες. Από ένα διαχειρίσιμο περιβάλλον έως και ακραίες διακυμάνσεις, η πορεία θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις ροές μέσω Ορμούζ.

Οι περισσότερες εκτιμήσεις (IMF, Goldman Sachs) συγκλίνουν σε ένα εύρος περίπου 80–90 δολαρίων/βαρέλι για το 2026. Σε αυτό το περιβάλλον, οι τιμές καυσίμων παραμένουν αυξημένες αλλά διαχειρίσιμες, με περιορισμένες επιπτώσεις στις μετακινήσεις και τον τουρισμό.

Σε περίπτωση παρατεταμένων διαταραχών στα Στενά του Ορμούζ, το πετρέλαιο μπορεί να κινηθεί στην περιοχή των 100 –115 δολαρίων/βαρέλι, όπως εκτιμούν ενεργειακοί φορείς και επενδυτικοί οίκοι (μεταξύ αυτών και η Bank of America). Σε αυτό το σενάριο, η πίεση στα καύσιμα εντείνεται, επηρεάζοντας κυρίως τις οδικές μετακινήσεις και το κόστος των διακοπών.

Από την άλλη, σε περίπτωση σοβαρής κλιμάκωσης ή παρατεταμένου μπλοκαρίσματος ροών, δεν αποκλείονται επίπεδα ακόμη και 130 –150 δολαρίων/βαρέλι, όπως ήδη αποτυπώνεται σε εκτιμήσεις της διεθνούς αγοράς. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, το κόστος καυσίμων και μεταφορών αυξάνεται σημαντικά, με άμεσες επιπτώσεις σε τουρισμό, αεροπορικά εισιτήρια και συνολικά στην κατανάλωση.

Τι σημαίνει για το jet fuel και τις πτήσεις

Οι τιμές των αεροπορικών καυσίμων κινούνται ήδη σε υψηλά επίπεδα, κοντά στα 180 – 200 δολάρια/βαρέλι, και παραμένουν ιδιαίτερα ευαίσθητες στις εξελίξεις. Σε περίπτωση ανόδου του πετρελαίου, η πίεση μεταφέρεται άμεσα στο κόστος των πτήσεων, ενισχύοντας τον κίνδυνο ακριβότερων εισιτηρίων μέσα στο καλοκαίρι.

Το στοίχημα του καλοκαιριού είναι οι τιμές

Η εικόνα για το καλοκαίρι παραμένει μικτή. Από τη μία πλευρά, η ζήτηση για ταξίδια δείχνει ισχυρή και ανθεκτική. Από την άλλη, το ενεργειακό κόστος παραμένει ευμετάβλητο και εξαρτάται από παράγοντες που δεν μπορούν να προβλεφθούν με ακρίβεια.

Το βασικό σενάριο δείχνει ένα διαχειρίσιμο περιβάλλον τιμών, αλλά τα ανοδικά ρίσκα είναι υπαρκτά και, σε περίπτωση κλιμάκωσης, μπορούν να επηρεάσουν τόσο τα καύσιμα όσο και το συνολικό κόστος των διακοπών.

Ακόμη και σε περίπτωση άμεσης αποκλιμάκωσης της κρίσης, διεθνείς εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι θα απαιτηθούν τουλάχιστον 2 έως 3 μήνες για να απορροφηθεί το γεωπολιτικό premium και να αρχίσουν να αποκλιμακώνονται ουσιαστικά οι τιμές σε καύσιμα και ενέργεια, καθώς η αγορά λειτουργεί με καθυστερήσεις, αποθέματα και συμβόλαια που δεν προσαρμόζονται άμεσα.

Με άλλα λόγια, οι Έλληνες συνεχίζουν να ταξιδεύουν, αλλά το πόσο θα κοστίσει τελικά το καλοκαίρι τους, θα το καθορίσουν οι τιμές των καυσίμων και του πετρελαίου.