Οι κυβερνήσεις δεν έχουν ξεμπερδέψει με τον υψηλό πληθωρισμό

Η Wall Street "βυθίστηκε" την Τρίτη μετά την ανακοίνωση των στοιχείων για τον πληθωρισμό του Αυγούστου στις ΗΠΑ. H Ιστορία επαναλαμβάνεται. Σε γενικές γραμμές, ο κόσμος πιστεύει ότι ο πληθωρισμός είναι κακός και ότι οι κυβερνήσεις παλεύουν να τον κρατήσουν μακριά τους. Ότι ο πληθωρισμός απλώς... εμφανίζεται αιφνίδια σαν αρχαία μάστιγα. Και μπορεί οι κυβερνήσεις να προσπαθούν να τον τιθασεύσουν, όμως ο πληθωρισμός θα "εξουδετερωθεί" είτε ως εκ θαύματος είτε από την παρέμβαση ενός ήρωα που θα τον "σκοτώσει". Αυτό ήταν το αφήγημα της δεκαετίας του 1970.

Στην πραγματικότητα οι ίδιες οι κυβερνήσεις δημιουργούν πληθωρισμό για να αθετήσουν τα δάνειά τους, όταν τα χρέη και οι δεσμεύσεις τους έχουν διογκωθεί υπερβολικά για να συνεχίσουν να τα εξυπηρετούν.

Εάν ξεσπάσει πόλεμος και τα χρέη γίνουν ανεξέλεγκτα, τότε έρχεται ο πληθωρισμός. Πληθωρισμός έως τη δεκαετία του 1980 σήμαινε ότι οι κυβερνήσεις "έσβηναν" τα τρομερά επίπεδα χρέους από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Σήμερα παραδέχονται ότι αυτό γινόταν, καθώς ο χρόνος που έχει παρέλθει από εκείνα τα γεγονότα προστατεύει τους "ενόχους".

Η πανδημία δημιούργησε παρόμοιες οικονομικές παρενέργειες και χορηγείται το ίδιο φάρμακο.

Μια από τις παρενέργειες είναι ότι οι κυβερνήσεις εθίζονται στο τύπωμα χρήματος, αφού έχουν διαπιστώσει πως η διαδικασία αυτή σώζει την κατάσταση σε περιόδους έκτακτης ανάγκης, και κάθε φορά που αντιμετωπίζουν πρόβλημα καταφεύγουν στο ίδιο φάρμακο. Το "σφυρί της τόνωσης" κάνει κάθε πρόβλημα να μοιάζει πως λύνεται με "ένα πληθωριστικό καρφί".

Ας δούμε τις τιμές της ενέργειας. Είναι πρόβλημα. Ας δούμε τον πληθωρισμό. Και αυτός είναι πρόβλημα. Ωστόσο, το ένα πρόβλημα "διορθώνει" το άλλο. Με τις τιμές ενέργειας στα ύψη, ο πληθωρισμός εξαφανίζεται σε μια στιγμή ύφεσης. Αν δεν τυπώσετε 500 δισ. ευρώ -όπως θα κάνει η Ευρώπη για να εξομαλύνει την κατάσταση-, θα διατηρήσετε υψηλές τις τιμές ενέργειας και θα έχετε πληθωρισμό με αυξημένες τις τιμές όλων των υπολοίπων αγαθών. Το τύπωμα χρήματος, όμως, είναι ακαταμάχητο.

Αν αυξήσεις την προσφορά χρήματος χωρίς να αυξήσεις τα αγαθά που μπορεί να αγοράσει κάποιος με το φρέσκο χρήμα, θα έχεις πληθωρισμό. Αν σταματήσεις να τυπώνεις νέο χρήμα, ο πληθωρισμός σταματά. Έτσι, αν πάρεις τις τεράστιες ποσότητες χρήματος που τυπώθηκαν κατά την πανδημία και απλώς σταματήσεις να τυπώνεις νέο χρήμα, ο πληθωρισμός θα αυξήσει τις τιμές για κάποιο χρονικό διάστημα και μετά θα υποχωρήσει. Δεν χρειάζεται να αυξήσεις τα επιτόκια ή να κάνεις κάτι άλλο εντυπωσιακό - απλώς πρέπει να σταματήσεις να "γεννάς" περισσότερο χρήμα.

Πόσο δύσκολο είναι αυτό; Πολύ. Αφού ορισμένες χώρες έχουν τεράστια ελλείμματα και τα "δημοσιονομικά κενά" γεμίζουν με τυπωμένο χρήμα. Δεν υπάρχει εύκολη διέξοδος. Μόνο η οικονομική ανάπτυξη και ο πληθωρισμός μπορούν να εξισορροπήσουν τους αριθμούς.... Ή μια καταστροφική επανεκκίνηση. Δεν χρησιμοποιώ τον μοντέρνο όρο "επαναφορά", επειδή δεν υπάρχει επιστροφή. Επανεκκίνηση δεν θα υπάρξει, οπότε ο πληθωρισμός είναι ο δρόμος που ανοίγεται μπροστά μας.

Για πόσο καιρό; Αυτό εξαρτάται από το πόσο μπορούν να κρατηθούν οι πολιτικοί μακριά από τα πιεστήρια και κάτι τέτοιο δεν φαίνεται πολύ πιθανό, αφού ΗΠΑ, Ευρώπη και Ηνωμένο Βασίλειο μπορούν να έχουν πρόσβαση στις παλέτες με το χαρτί. Αν κρατηθουν μακριά, τότε ο πληθωρισμός θα τρέξει για ακόμη 2-3 χρόνια. Αν συνεχίσουν να διασώζουν τους ψηφοφόρους τους για... ψηφοθηρικούς λόγους, τότε ο πληθωρισμός θα τρέξει για πολύ καιρό.

Η τιμή-στόχος για τον πληθωρισμό κυμαίνεται στο 2%-3%, αλλά αν οι πολιτικοί κυριευθούν από πανικό, τότε ο πληθωρισμός θα συνεχίσει να κινείται στα τρέχοντα επίπεδα μέχρι νεωτέρας.

Θυμηθείτε πως τα υψηλά επιτόκια δεν επιλύουν το πρόβλημα του πληθωρισμού - δείτε τι γίνεται στην Τουρκία. Αυτό που "σκοτώνει" τον πληθωρισμό είναι η μείωση στη διαθέσιμη ποσότητα χρήματος.

Τώρα πρέπει να διανύουμε την περίοδο όπου ο πληθωρισμός βρίσκεται στο αποκορύφωμά του για να ακολουθήσει μια περίοδος με τον πληθωρισμό στο 2% ή με τον λόγο δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ να κυμαίνεται στο 90% και το έλλειμμα σε ετήσια βάση να είναι στο 3%. Αν οι κυβερνήσεις έχουν εθιστεί στο να κόβουν μετρητά για να αγοράζουν ψήφους, τότε ο υψηλός πληθωρισμός θα επιμείνει για πολύ περισσότερο.

Και μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργήσει ένα σκληρό και δυσμενές περιβάλλον για τους επενδυτές και ένα ακόμη χειρότερο για αυτούς που αποταμιεύουν.

Forbes