Τουρισμός: Χρονιά-ρεκόρ για τα ελληνικά αεροδρόμια

Τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα από το 2023 και μετά οι επιδόσεις των ελληνικών αεροδρομίων σε επίπεδο επιβατικής κίνησης συνοδεύονται σχεδόν αυτονόητα από τη λέξη «ρεκόρ». Ρεκόρ που δεν κρατούν πολύ, καθώς το ένα διαδέχεται το άλλο, ανεβάζοντας κάθε φορά τον πήχη ακόμη υψηλότερα. Η διαρκής αυτή υπέρβαση δεν αποτυπώνει απλώς τη δυναμική του ελληνικού τουρισμού, αλλά γεννά εύλογα και ένα κρίσιμο ερώτημα: μέχρι πού μπορεί να φτάσει αυτή η ανοδική πορεία και τι απαιτείται ώστε να διατηρηθεί στον χρόνο.

Όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής, η υψηλή ζήτηση για την Ελλάδα παραμένει δεδομένη, όμως αυτό σε καμία περίπτωση δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Αντιθέτως, καθιστά επιτακτική την ανάγκη για συνεχή επενδυτική και επιχειρησιακή εγρήγορση, ιδιαίτερα σε επίπεδο υποδομών και υπηρεσιών. Πολύ περισσότερο αν ληφθεί υπόψη ότι ο ανταγωνισμός στην ευρύτερη περιοχή είναι έντονος και υψηλών προδιαγραφών, με χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία αλλά και η Τουρκία να διεκδικούν με αξιώσεις το ίδιο τουριστικό κοινό. Σε αυτό το περιβάλλον η διατήρηση της δυναμικής δεν είναι αυτονόητη. Είναι αποτέλεσμα στρατηγικών επιλογών και συνεχούς αναβάθμισης.

Καθοριστικής σημασίας ρόλο σ’ αυτή την ανάπτυξη διαδραματίζει το μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας, το «Ελευθέριος Βενιζέλος», για το οποίο το 2025 έκλεισε με ένα ακόμη ιστορικό υψηλό στον αριθμό των διακινηθέντων επιβατών, που ξεπέρασε τα 30 εκατομμύρια. Η ισχυρή άνοδος της επιβατικής κίνησης, με κύριο μοχλό το δίκτυο εξωτερικού, από το οποίο προέρχεται το 85%, οδήγησε τη διοίκηση του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών να υιοθετήσει μια πιο επιθετική στρατηγική όσον αφορά τους χρόνους υλοποίησης του επενδυτικού πλάνου για την επέκταση της δυναμικότητάς του. Στο πλαίσιο αυτό, το «Ελ. Βενιζέλος» θα μπορεί να εξυπηρετεί 40 εκατ. επιβάτες έως το 2032, δηλαδή τρία χρόνια νωρίτερα από το αρχικά προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα, καθώς αποφασίστηκε η ενοποίηση της πρώτης και της δεύτερης φάσης της επένδυσης. Εκτός από χρόνο, αναμένεται να περιοριστεί και το κόστος μέσα από τη συνένωση των δύο φάσεων, οι οποίες προβλέπεται να απαιτήσουν κεφάλαια ύψους 1,3 δισ. ευρώ. Η επιτάχυνση του πλάνου περιλαμβάνει ταυτόχρονα και τη γρηγορότερη επέκταση των χώρων που σχετίζονται με τις μη αεροπορικές δραστηριότητες (όπως εμπορικά καταστήματα και χώροι εστίασης) από 13.500 τ.μ. σήμερα σε 34.000 τ.μ. Επιπλέον, από τα μέσα του περασμένου Ιουλίου ξεκίνησαν εργασίες για την ανέγερση νέου πολυώροφου χώρου στάθμευσης, που θα έχει επτά ορόφους με περίπου 3.365 θέσεις και συνολική επιφάνεια περίπου 98.500 τ.μ., ενώ προβλέπεται να έχει ολοκληρωθεί μέχρι το 2027.

Η ανοδική τροχιά που διαγράφει η επιβατική κίνηση μεταφράζεται και σε έναν σημαντικό αριθμό ξένων αεροπορικών εταιρειών οι οποίες δραστηριοποιούνται στο αεροδρόμιο της Αθήνας. Συνολικά, συνεργάζεται με περισσότερες από 70 αεροπορικές εταιρείες, ενώ το 2025 προστέθηκαν πέντε νέες που επέλεξαν να «προσγειωθούν» στο «Ελευθέριος Βενιζέλος», εξυπηρετώντας τόσο καινούργιους όσο και υφιστάμενους προορισμούς. Πρόκειται για τις World2Fly, Air Haifa, Air Albania, Sky Up και Sichuan Air.

Για το 2026 ήδη έχει ανακοινωθεί μια καινούργια είσοδος, αυτή της IndiGo, η οποία θα καταστεί η πρώτη ινδική, που προβλέπεται να συνδέσει την Ελλάδα με την Ινδία με απευθείας πτήσεις για πρώτη φορά στην ιστορία των δύο χωρών. Το στοίχημα της ενίσχυσης της συνδεσιμότητας με τις ΗΠΑ φαίνεται να κερδίζει η χώρα μας. Σε αυτή την κατεύθυνση η American Airlines προγραμματίζει από τον Μάιο του 2026 να συνδέσει απευθείας την Αθήνα με το αεροδρόμιο Φορτ Γουόρθ του Ντάλας, το οποίο αποτελεί τη μεγαλύτερη βάση της εταιρείας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο νέος προορισμός έρχεται να προστεθεί στο δρομολόγιο που εγκαινίασε το καλοκαίρι, ενώνοντας την Αθήνα με τη Σάρλοτ. Το συγκεκριμένο θα επανέλθει κανονικά φέτος, όπως και οι πτήσεις προς Σικάγο, Νέα Υόρκη και Φιλαδέλφεια.

Το άνοιγμα στην αγορά της Ινδίας θα σηματοδοτήσει η νέα χρονιά, με Aegean και IndiGo να είναι οι πρώτες που θα ενώσουν με απευθείας πτήσεις την Ελλάδα με τη χώρα της Ασίας. Ειδικότερα, η ελληνική αεροπορική από τον Μάρτιο του 2026 θα πετάει προς Νέο Δελχί και Βομβάη. Η κίνηση αυτή, που σχεδιαζόταν εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο, κατέστη εφικτή μετά την παραγγελία των δύο νέων Airbus A321neo XLR (Extra Long Range), τα οποία θα παραληφθούν το επόμενο διάστημα. Το A321neo XLR αποτελεί έναν νέο τύπο αεροσκάφους, το οποίο προσφέρει αυξημένη αυτονομία πτήσης έως και 10,5 ώρες και είναι ειδικά σχεδιασμένο για να εξυπηρετεί προορισμούς εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης. Εξάλλου μέσα στον Ιανουάριο η IndiGo θα εγκαινιάσει τη συγκεκριμένη γραμμή με έξι εβδομαδιαίες πτήσεις από το Δελχί και τη Βομβάη προς την Αθήνα, κάτι που θα την καταστήσει τη μοναδική ινδική αεροπορική που θα εξυπηρετεί αυτό το δρομολόγιο χωρίς ενδιάμεσο σταθμό.

Η easyJet ενισχύει περαιτέρω την παρουσία της στη Θεσσαλονίκη, προσθέτοντας από τα τέλη Μαρτίου πτήσεις προς Αμστερνταμ και από τις 27 Ιουνίου προς Μπρίστολ, με δύο δρομολόγια την εβδομάδα για κάθε προορισμό. Με τις νέες αυτές συνδέσεις το δίκτυό της από τη Θεσσαλονίκη θα αριθμεί πλέον επτά προορισμούς σε πέντε χώρες – Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία, Ελβετία, Γερμανία και Ολλανδία. Παράλληλα, η Jet2 εγκαινιάζει από τις 26 Μαΐου νέα γραμμή από τη Μεγάλη Βρετανία προς τα Χανιά της Κρήτης, με μια πτήση κάθε Τρίτη. Επίσης, τα Χανιά και τη Ρόδο με την αγγλική πόλη Μπόρνμουθ σχεδιάζει να συνδέσει η ιρλανδική Ryanair.

Τα μερίδια των εταιρειών στο «Ελευθέριος Βενιζέλος»

Τα μερίδια των αεροπορικών εταιρειών στο μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας παρέχουν με σαφήνεια τον τρόπο με τον οποίο δομείται η ελληνική αεροπορική αγορά. Στην πρώτη θέση, χωρίς καμία έκπληξη, βρίσκεται η Aegean Airlines. Με μερίδιο 44,4%, η εταιρεία, που έχει εδραιώσει την κύρια βάση της στο «Ελευθέριος Βενιζέλος», διατηρεί με άνεση τον ρόλο του εθνικού αερομεταφορέα, όχι μόνον ως κύρια δύναμη στις συνδέσεις εντός Ευρώπης, αλλά και ως κομβικός κρίκος για τη διεθνή κινητικότητα της Ελλάδας.

Ακολουθεί η Sky Express, η οποία με ένα 20% έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε υπολογίσιμο παίκτη. Η παρουσία της αντανακλά μια στρατηγική επέκτασης που στηρίζεται τόσο στον εκσυγχρονισμό του στόλου όσο και στη διεύρυνση των δρομολογίων της, κυρίως εντός Ελλάδος, αλλά και σε επιλεγμένες ευρωπαϊκές αγορές.

Σημαντική είναι και η παρουσία των ξένων χαμηλού κόστους εταιρειών, που διαμορφώνουν ένα διαφορετικό ταξιδιωτικό οικοσύστημα. Η Ryanair, με μερίδιο 4,5%, παραμένει συνδεδεμένη με την εξωστρέφεια της ελληνικής αγοράς, προσελκύοντας ταξιδιώτες που αναζητούν χαμηλότερους ναύλους και απευθείας συνδέσεις. Η easyJet, με 2,7%, έχει το δικό της αποτύπωμα, λειτουργώντας ως γέφυρα ανάμεσα στην Αθήνα και σε μερικούς από τους πιο δημοφιλείς ευρωπαϊκούς προορισμούς.

Στο ανώτερο τμήμα της αγοράς, οι παραδοσιακές ευρωπαϊκές αεροπορικές συνεχίζουν να επιβεβαιώνουν τον διεθνή χαρακτήρα του αθηναϊκού αεροδρομίου. Η Lufthansa με 1,9%, η Swiss με 1,4% και η British Airways επίσης με 1,4% εντάσσουν την Αθήνα στο δίκτυο των μεγάλων ευρωπαϊκών hubs. Παράλληλα, η Turkish Airlines, με 1,1%, ενισχύει τον ρόλο της Κωνσταντινούπολης ως υπερ-κόμβου της περιοχής, ενώ η ITA Airways με 1% διαθέτει τη δική της, έστω περιορισμένη, αλλά σταθερή παρουσία.

Οι δέκα κορυφαίες χώρες προέλευσης ταξιδιωτών αντιπροσώπευσαν τη μερίδα του λέοντος, αφού από αυτές προήλθε περίπου το 85% των συνολικών ξένων ταξιδιωτών που διακινήθηκαν μέσω του «Ελευθέριος Βενιζέλος». Οι ευρωπαϊκές αγορές κυριάρχησαν στην κατάταξη, με την Ιταλία να βρίσκεται στην πρώτη θέση το 2025. Στη δεύτερη θέση ακολούθησε η Γερμανία, ενώ την κορυφαία τριάδα συμπλήρωσε το Ηνωμένο Βασίλειο. Στην τέταρτη θέση εμφανίστηκαν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Την πεντάδα ολοκλήρωσε η Γαλλία, στην έκτη θέση κατετάγη η Κύπρος, ενώ ακολούθησαν η Τουρκία και η Ισπανία στην όγδοη θέση. Την πρώτη δεκάδα συμπλήρωσαν το Ισραήλ και η Ελβετία.

Υψηλές πτήσεις και για τη Fraport Greece

Το 2025 αποτέλεσε μια χρονιά με την επιβατική κίνηση να κλείνει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα και για τα 14 αεροδρόμια που διαχειρίζεται η Fraport Greece, φθάνοντας στα 37 εκατ. ταξιδιώτες.

Από τους 14 προορισμούς του δικτύου, οι 12 εμφάνισαν θετικό πρόσημο, με μοναδικές εξαιρέσεις τη Σαντορίνη και τη Μύκονο. Στη Σαντορίνη, η επιβατική κίνηση βρέθηκε το 2025 υπό πίεση λόγω της έντονης σεισμικής δραστηριότητας του περασμένου Φεβρουαρίου, με τη μείωση να εκτιμάται κοντά στο 15% σε ετήσια βάση. Πτώση καταγράφηκε και στο αεροδρόμιο της Μυκόνου για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, με τη μείωση να διαμορφώνεται περίπου στο 2% ετησίως και αθροιστικά στο 6%. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι την περίοδο 2019-2022 είχε προηγηθεί εντυπωσιακή άνοδος, της τάξεως του 45%.

Από τις αρχές του 2026, στο δίκτυο της Fraport αναμένεται να ενταχθεί και το αεροδρόμιο της Καλαμάτας, το οποίο το 2025 κατέγραψε αύξηση άνω του 8%, με τους ταξιδιώτες να αγγίζουν τις 480.000. Από τον Απρίλιο του 2017, οπότε και ανέλαβε τη διαχείριση των 14 περιφερειακών αεροδρομίων, η συνολική χωρητικότητά τους έχει αυξηθεί κατά 45%, ποσοστό αντίστοιχο με την αύξηση του αριθμού των επιβατών που εξυπηρετούν σήμερα.

Η συνολική επιφάνεια των τερματικών σταθμών, η οποία αρχικά ανερχόταν σε περίπου 200.000 τ.μ., έχει αυξηθεί σε 320.000 τ.μ. μετά την υλοποίηση του επενδυτικού προγράμματος, γεγονός που κρίθηκε αναγκαίο προκειμένου τα αεροδρόμια να μπορέσουν να ανταποκριθούν στην αυξημένη ζήτηση. Ο εισερχόμενος τουρισμός αποτελεί τον βασικό μοχλό ανάπτυξης, καθώς το 81% της συνολικής κίνησης προέρχεται από το εξωτερικό. Η Fraport έχει επιλέξει ένα ισορροπημένο μείγμα αεροπορικών εταιρειών, με τους αερομεταφορείς χαμηλού κόστους να αντιπροσωπεύουν το 39%, τις εταιρείες πλήρους εξυπηρέτησης το 31% και τους tour operators το 30%. Το μερίδιο της Ryanair δεν υπερβαίνει το 17%, ενώ ακολουθούν η Aegean με 16%, η easyJet με 9%, η TUI με 8% και η Jet2.com με 6%.

Στην πρώτη θέση των σημαντικότερων αγορών βρίσκεται το Ηνωμένο Βασίλειο, ακολουθεί η Γερμανία, ενώ την πρώτη τριάδα συμπληρώνουν οι χώρες της Σκανδιναβίας. Παρότι στα 14 περιφερειακά αεροδρόμια δεν πραγματοποιούνται απευθείας πτήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι Αμερικανοί ταξιδιώτες καταγράφουν υψηλή παρουσία στις διεθνείς αφίξεις, μέσω ενδιάμεσων συνδέσεων, με προτίμηση σε προορισμούς όπως η Μύκονος, η Σαντορίνη και τα τελευταία χρόνια τα Χανιά. Λαμβάνοντας υπόψη την υψηλή ζήτηση που παρατηρείται σε ορισμένους προορισμούς, υλοποιείται επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 200 εκατ. ευρώ έως το 2030, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της δυναμικότητας σε αεροδρόμια όπως αυτά της Κέρκυρας, της Κω και της Ζακύνθου.

Παράλληλα, δεδομένης της έντονης εποχικότητας που χαρακτηρίζει τα περισσότερα από τα 14 αεροδρόμια, πλην της Θεσσαλονίκης, εφαρμόζονται κίνητρα για τους χειμερινούς μήνες Μάρτιο και Νοέμβριο, με έκπτωση δέκα ευρώ ανά επιβάτη για τις αεροπορικές εταιρείες που εντάσσουν δρομολόγια στο χειμερινό τους πρόγραμμα, με στόχο την ενίσχυση της κίνησης.