Υφυπουργός Οικονομικών: Από ταμείο διάσωσης σε επενδυτή μετατρέπεται το ΤΧΣ

Μέσα στο καλοκαίρι αναμένεται να έχει στα χέρια του το υπ. Οικονομικών και ο αρμόδιος υφυπουργός για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, κ. Γιώργος Ζαββός, το προσχέδιο για τον νέο νόμο του ΤΧΣ.

Ύστερα από τις πρόσφατες αλλαγές προκειμένου να μπορεί το Ταμείο να συμμετέχει σε αυξήσεις κεφαλαίου ως ιδιώτης επενδυτής, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης ετοιμάζεται για την αλλαγή του ρόλου του ΤΧΣ με βάση τα νέα δεδομένα.

Ο νέος νόμος θα επαναπροσδιορίζει το mandate του ΤΧΣ με αλλαγές στον ιδρυτικό του νόμου με τους εξής στόχους:

Πρώτον, δημιουργία αξιόπιστου στρατηγικού πλάνου αποεπένδυσης (exit plan).

Δεύτερον, υποστήριξη των τραπεζών από πλευράς Ταμείου για τη δημιουργία, ανάδειξης και κεφαλαιοποίησης αξιών, προς όφελος του τραπεζικού συστήματος, των μετόχων και των Ελλήνων φορολογουμένων.

Τρίτον, παροχή τεχνογνωσίας προς το τραπεζικό σύστημα.

Τέταρτον, ευελιξία του Ταμείου, διατηρώντας την ανεξαρτησία του, αλλά με αυστηρή τήρηση της εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας περί κρατικών ενισχύσεων, των ευρωπαϊκών οδηγιών, και των κανόνων εταιρικής διακυβέρνησης, διαφάνειας και λογοδοσίας. Ένα ακόμη παράδειγμα για την ευελιξία σχετίζεται με την αλλαγή των κριτηρίων για την επιλογή με εκτελεστικών μελών στα δ.σ. των τραπεζών. Το αρχικό πλαίσιο δημιουργήθηκε σε μια άλλη εποχή καχυποψίας και είχαν τεθεί αυστηρά κριτήρια ειδικά για μη εκτελεστικά μέλη δ.σ.

Η διαβούλευση

Πρόκειται για μία συζήτηση, η οποία είχε ξεκινήσει αρκετούς μήνες πριν, με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, με στόχο να επαναπροσδιοριστεί ο ρόλος του Ταμείου και το μέλλον του, εν όψει μάλιστα της λήξης του στα τέλη του 2022. Όπως σημειώνουν από το υπουργείο Οικονομικών, το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας είχε συσταθεί, ύστερα από απαίτηση της τότε τρόικας, σε μία εποχή που επικρατούσαν άλλα δεδομένα. Κυριαρχούσε η δυσπιστία για την ελληνική οικονομία και αβεβαιότητα για το τραπεζικό σύστημα, το οποίο χρειάστηκε τελικά τρεις ανακεφαλαιοποιήσεις 45 δισ. ευρώ. Τότε, ένα ανεξάρτητο όργανο που θα έπαιζε το ρόλο του διασώστη κρίθηκε αναγκαίο για τη συστημική ευστάθεια του συστήματος. Μάλιστα, η τρόικα, σε αυτό το κλίμα γενικότερης καχυποψίας είχε θέσει αυστηρά κριτήρια λειτουργίας, στελέχωσης του Ταμείου και συμμετοχής εκπροσώπων του στα διοικητικά συμβούλια των τραπεζών.

Σήμερα, η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική. Όπως έχουν δηλώσει κατ’ επανάληψη από τα πιο επίσημα βήματα και δημοσίως οι αρμόδιες αρχές (Τράπεζα της Ελλάδος, ΕΚΤ/SSM, Κομισιόν, υπουργείο Οικονομικών), εταίροι (Ελληνική Ένωση Τραπεζών, Ευρωπαϊκή Τραπεζική Αρχή), αλλά και διεθνείς οίκοι και οργανισμοί, σήμερα το ελληνικό τραπεζικό σύστημα είναι εντελώς διαφορετικό.

Δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος συστημικής ευστάθειας, είναι επαρκώς κεφαλαιοποιημένο, η εμπιστοσύνη καταναλωτών, επενδυτών και αγορών έχει αποκατασταθεί, εδώ δεν υπάρχει καμία εξάρτηση από έκτακτους μηχανισμούς ρευστότητας ή διάσωσης. Σήμερα, οι ελληνικές τράπεζες, ύστερα από την επιτυχή μείωση των κόκκινων δανείων μέσω του Ηρακλή και με τη "γνωριμία” που έγινε με τα διεθνή fund και την πόρτα που άνοιξε στις διεθνείς αγορές το ελληνικό Δημόσιο, έχουν γίνει πάλι "επενδυτικά επιλέξιμες” μολονότι έχουν τυπικά μικρότερο βαθμό αξιολόγησης. Οι ελληνικές τράπεζες, όπως έδειξαν οι τιτλοποιήσεις 32 δισ. ευρώ, η αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Πειραιώς κατά 1,4 δισ. ευρώ, οι επιτυχείς αντλήσεις κεφαλαίων από Εθνική, Alpha, Eurobank μέσω ομολόγων αρκετών δισ. ευρώ με χαμηλό επιτόκιο, έχουν πλήρη πρόσβαση στις διεθνείς αγορές χρήματος και κεφαλαίου.

Δύο πυλώνες του νόμου

Επομένως, ο νέος ρόλος και το μέλλον του ΤΧΣ θα πρέπει να προσαρμοστεί στις νέες ανάγκες. Δηλαδή, θα πρέπει να μετατραπεί σε ιδιωτικό επενδυτικό ταμείο με δύο στόχους:

Ο πρώτος είναι η εξασφάλιση του Δημόσιου συμφέροντας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, ώστε να περιορίσει τις απώλειες που είχε από τις διασώσεις των τραπεζών. Αυτό προϋποθέτει στρατηγική αποεπένδυση από τις τράπεζες με τους καλύτερους δυνατούς όρους και υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες.

Ο δεύτερος σχετίζεται με το ρόλο του ΤΧΣ, δηλαδή στη συμβολή του για ανάπτυξη του τραπεζικού συστήματος προκειμένου να αναμένει υψηλότερα κέρδη από την αποεπένδυση. Προς αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να στελεχωθεί και να δημιουργήσει στρατηγικό σχέδιο συμβουλευτικής και στήριξης των τραπεζών σε θέματα μετασχηματισμού, ψηφιοποίησης, συνεργασιών και γενικότερα δημιουργίας υπεραξιών.

Με λίγα λόγια το νέο ΤΧΣ θα πρέπει να λειτουργεί ως ιδιώτης επενδυτής-μέτοχος, ο οποίος έχει κάθε λόγο να βοηθήσει τις διοικήσεις των τραπεζών να αυξήσουν τις υπεραξίες προς τους μετόχους τους προκειμένου οι μέτοχοι (και το ΤΧΣ) να βγει όσο το δυνατόν πιο κερδισμένο.