ΟΠΕΚ: Τι σημαίνει η ηχηρή αποχώρηση των ΗΑΕ

«Πλήγμα για το πετρελαϊκό καρτέλ» και «αρχή του τέλους του ΟΠΕΚ» είναι ορισμένοι από τους πηγαίους τίτλους με τους οποίους διεθνή μέσα ενημέρωσης περιγράφουν την απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ) να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ και τον ΟΠΕΚ+ μετά από σχεδόν 60 χρόνια συμμετοχής στο κλαμπ των μεγαλύτερων πετρελαιοπαραγωγών χωρών.

Ας σημειωθεί ότι τα ΗΑΕ έγιναν μέλος του ΟΠΕΚ το 1967, 7 χρόνια αφότου ιδρύθηκε ο οργανισμός από πέντε χώρες: το Ιράν, το Ιράκ, το Κουβέιτ, τη Σαουδική Αραβία και τη Βενεζουέλα με στόχο τον συντονισμό της παραγωγής για την παροχή σταθερών εσόδων στα μέλη του.

Ο αριθμός των χωρών στο καρτέλ έχει παρουσιάσει διακυμάνσεις με την πάροδο των ετών και πλέον εκτός από τα πέντε ιδρυτικά μέλη συμμετέχουν επίσης η Αλγερία, η Ισημερινή Γουινέα, η Γκαμπόν, η Λιβύη, η Νιγηρία και η Δημοκρατία του Κονγκό.

Τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν ότι η απόφαση αντανακλά το μακροπρόθεσμο στρατηγικό και οικονομικό τους όραμα, με τον υπουργό Ενέργειας του εμιράτου να δηλώνει ότι αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή για τη λήψη της συγκεκριμένης απόφασης, καθώς δεν θα έχει μεγάλο αντίκτυπο στην αγορά λόγω της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ. 

Ορισμένοι αναλυτές πάντως αναφέρουν ότι η απόφαση θεωρείται πλήγμα για το καρτέλ αποτελώντας την αρχή του τέλους του ΟΠΕΚ. Η αποχώρηση των ΗΑΕ αφήνει τον ΟΠΕΚ με 11 μέλη, με μειωμένη δυναμικότητα κατά περίπου 15% και με ένα από τα αξιόπιστα μέλη του εκτός.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΟΠΕΚ, τα ΗΑΕ παράγουν 2,9 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως με την Σαουδική Αραβία, ηγέτη του ΟΠΕΚ, να παράγει 9 εκατομμύρια βαρέλια. Αναλυτές αναφέρουν ότι η Σαουδική Αραβία θα δυσκολευτεί να διατηρήσει ενωμένη την υπόλοιπη ομάδα του ΟΠΕΚ και ουσιαστικά θα πρέπει να αναλάβει μόνη της το μεγαλύτερο μέρος της δύσκολης δουλειάς ελέγχου της αγοράς. 

Εξάλλου, δεν λείπουν και οι φωνές που προβλέπουν αποχώρηση και άλλων μελών του κλαμπ.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το πετρελαϊκό σοκ έχει οδηγήσει σε δυσμενή θέση όλες τις χώρες του Κόλπου και όχι μόνο το Ιράν.

Η εκτιμώμενη απώλεια στην παραγωγή αργού πετρελαίου του Κόλπου υπολογίζεται σε σχεδόν 60% αυτό το μήνα σε σχέση με τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Goldman Sachs μέχρι πριν λίγες ημέρες οι ζημιές σε ενεργειακές υποδομές λόγω του πολέμου στο Ιράν είχαν οδηγήσει σε μείωση της παραγωγής από τις χώρες του Κόλπου κατά 14,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Αυτό προκύπτει από τη μείωση της παραγωγής ανά χώρα ως εξής:

• Σαουδική Αραβία κατά 4 Mbd
• Ιράκ κατά 3 Mbd
• Ιράν 2,5 κατά Mbd
• HAE 2,7 Mbd
• Kουβέϊτ κατά 1,2 Mbd και
• Κατάρ κατά 1,2 Mbd

Υπενθυμίζεται ότι τα ΗΑΕ, ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός στον ΟΠΕΚ μετά τη Σαουδική Αραβία και το Ιράκ, αποτέλεσe στόχο επιθέσεων με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη από το Ιράν. 

Πέρα όμως από τις επιθέσεις της Τεχεράνης είναι και η διακοπή της ναυσιπλοϊας από τα Στενά του Ορμούζ που έχει επίσης περιορίσει σοβαρά την ικανότητα των ΗΑΕ να εξάγουν πετρέλαιο. Πρόκειται για μια σοβαρή απειλή σε συνδυασμό με τις άλλες παρενέργειες του πολέμου που πλήττουν την άλλοτε ακμάζουσα οικονομία, που προσέλκυε διεθνείς επιχειρήσεις και επενδυτές. Μετά την έναρξη του πολέμου τα πράγματα έχουν αλλάξει άρδην με ενδεικτική την κατάρρευση του τουρισμού.

Τα ΗΑΕ έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις αποφάσεις του ΟΠΕΚ για σχεδόν έξι δεκαετίες και δεν εξήγησαν πώς κατέληξαν στην απόφαση αποχώρησης από τον ΟΠΕΚ τη δεδομένη χρονική στιγμή. Έκαναν σαφές όμως ότι πρόκειται για απόφαση που εξυπηρετεί το εθνικό τους συμφέρον μετά την αναθεώρηση της πολιτικής ως προς την παραγωγή και την παραγωγική ικανότητα της χώρας. Η αποχώρησή τους από τον ΟΠΕΚ θα δώσει στα ΗΑΕ μεγαλύτερη ευελιξία για να διαχειριστούν τις προκλήσεις εν μέσω ενεργειακού σοκ που έχει χαρακτηριστεί το σοβαρότερο όλων των εποχών.

Η «υπαρξιακή κρίση» στον ΟΠΕΚ και οι ΗΠΑ

Άλλες πηγές αναφέρουν ότι οι μακροχρόνιες εντάσεις με τη Σαουδική Αραβία οδήγησαν τα ΗΑΕ να μιλήσουν και στο παρελθόν για την αποχώρησή τους από τον οργανισμό. Αλλά τώρα, ο υπουργός Ενέργειας Σουχαίλ Αλ Μαζρουέι είπε ότι ο ανατρεπτικός αντίκτυπος του πολέμου σημαίνει ότι είναι μια καλή στιγμή να χαράξουν τη δική τους πορεία στις αγορές ενέργειας.

Η απόφαση των ΗΑΕ να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ πιθανότατα θα έχει περιορισμένο αντίκτυπο βραχυπρόθεσμα, καθώς ο πόλεμος πνίγει τις προμήθειες αργού πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ. Οι τιμές του πετρελαίου εξακολουθούν να είναι υψηλές, πάνω από 110 δολάρια το βαρέλι. Αλλά ο Χόρχε Λεόν, επικεφαλής γεωπολιτικής ανάλυσης στην Rystad Energy, δήλωσε ότι «θα μπορούσε να επηρεάσει τον ρόλο της Σαουδικής Αραβίας ως κεντρικού σταθεροποιητή της αγοράς». Ο αρθρογράφος του Bloomberg Χαβιέ Μπλας την αποκαλεί «τη μεγαλύτερη υπαρξιακή κρίση» που έχει αντιμετωπίσει ποτέ ο ΟΠΕΚ.

Επίσης, άλλοι αναλυτές θεωρούν ότι η αποχώρηση των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ αποτελεί νίκη για τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει κατηγορήσει τον οργανισμό ότι εκμεταλλεύεται τον υπόλοιπο κόσμο διογκώνοντας τις τιμές του πετρελαίου. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει επίσης συνδέσει τη στρατιωτική στήριξη των ΗΠΑ προς τις χώρες του Κόλπου με τις τιμές του πετρελαίου θεωρώντας ότι ενώ προσφέρει στήριξη στα μέλη του ΟΠΕΚ αυτά επιβάλλουν υψηλές τιμές.