H Κρήτη ως Πνευματικό Κέντρο στο εγγύς και στο απώτερο μέλλον. Προϋποθέσεις και σχεδιασμός (Β μέρος)

Η σημασία της στρατηγικής θέσης της Κρήτης, όπως είναι πολύ γνωστό, έχει υποστεί σοβαρότατο κλονισμό, ύστερα από τις κοσμοϊστορικές εξελίξεις των ετών. Η στρατηγική θέση όλης της χώρα μας έχει υποστεί σοβαρό κλονισμό. Μεταβαλλόμαστε ραγδαία, χωρίς να το συναισθανόμαστε καλά – καλά, σε μια περιθωριακή χώρα, συχνά ενοχλητική, παρ’ ότι ακίνδυνη, σε ανομολόγητα και ομολογημένα γεωπολιτικά συμφέροντα εχθρών και φίλων. Και αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε μια θέση, θα την έλεγα, μειονεξίας και ανυποληψίας, που οφείλεται βέβαια ως ένα βαθμό και στα δικά μας λάθη, κυρίως όμως οφείλεται σε μια πολύπλευρη ενορχήστρωση.

Από το εξωτερικό όπου βρίσκομαι, παρακολουθώ με πικρία και οργή την κατάσταση αυτή. Να υποσκάπτεται τόσο συστηματικά η αξιοπιστία, η σοβαρότητα και η αξιοπρέπεια μας, ως λαού. Η γωνιά της ανατολικής Μεσογείου όπου βρισκόμαστε, είναι τώρα χώρος ηρεμίας. Ηρεμίας και ασφάλειας. Ως πότε όμως; Πόσο θα κρατήσει η ηρεμία αυτή, που είναι βέβαια απαραίτητη προϋπόθεση πνευματικής ανάπτυξης και πολιτισμικής ακμής;

Υποψιάζομαι και μακάρι να βγω ψεύτης, ότι ο 21^ος αιώνας θα είναι αιώνας μεγάλων αναταραχών και σύγκρουσης, παρά τα φαινόμενα, θα παραμείνει ανοιχτή. Και η εξάντληση των πετρελαϊκών αποθεμάτων στην εγγύς Ανατολή, θα οδηγεί σε διαρκώς οξυνόμενη σχέση Δύσης και αραβικών κρατών, πράγμα που θα προκαλέσει επιτάχυνση της επικράτησης του ήδη γιγαντωμένου ισλαμικού ριζοσπαστισμού. Ο ισλαμικός ριζοσπαστισμός, αναπόφευκτα θα είναι δύναμη κρίσιμης γεωπολιτικής σημασίας τον επόμενο αιώνα. Και ισλαμικός ριζοσπαστισμός αγαπητοί φίλοι, σημαίνει και ισλαμικός επεκτατισμός.. Σημαίνει και ίσως ισλαμικός ρεβανσισμός.

Η Κρήτη θα βρεθεί στο επίκεντρο, μακάρι να βγω ψεύτης, το λέω για άλλη μια φορά, θυελλωδών ανταγωνισμών και συγκρούσεων που οπωσδήποτε θα την επηρεάσουν από πολλές απόψεις. Η απαισιόδοξη αυτή  προοπτική, επιδεινώνεται εάν ληφθεί υπόψη και ο τουρκικός παράγοντας. Η Τουρκία, στη διαδρομή των επόμενων δεκαετιών, θα μεγεθύνεται ολοένα και περισσότερο, πολιτικά και οικονομικά και θα γίνεται πιο επικίνδυνη. Αν μάλιστα, πράγμα διόλου απίθανο, που ισλαμικός ριζοσπαστισμός επεκταθεί και εκεί.

Αν και οι συντεταγμένες της ιστορίας είναι ευθύγραμμες και ακολουθούν κάποια λογική, ευτυχώς όμως δεν την ακολουθούν πάντα, η Κρήτη είναι ενδεχόμενο, όπως είπαμε, να βρεθεί τον 21^ο αιώνα στο μάτι ενός ιστορικού κυκλώνα. Επαναλαμβάνω άλλη μια φορά, μακάρι να βγω ψεύτης, αλλά ο αιώνας αυτός, θα είναι αιώνας αταξίας και αναταραχής, ώσπου να αναδειχθούν νέες παγκόσμιες δυνάμεις. Αιώνας, όχι πια παγκόσμιων πολέμων, αλλά πολέμων τοπικών και εθνικών συγκρούσεων με τη χρήση ενδεχομένως και αυτό είναι το φοβερό, και πυρηνικών όπλων.

Η αναταραχή αυτή που μπορεί να ανασχεθεί ή και να αποφευχθεί, μόνο αν γίνει πεποίθηση, ότι η επιβίωση των λαών και των εθνοτήτων, έστω και η προσωρινή, γιατί όπως ξέρουμε όλους ο κόσμος, τελικά κατευθύνεται σε μια υπερεθνική χοάνη.

Η επιβίωση λοιπόν των λαών, εξασφαλίζεται με την ομοσπονδοποίηση τους. Με τη συμφωνημένη δηλαδή, συνύπαρξη τους. Που σημαίνει, απεμπόδιση ενός σημαντικού μέρους της ενικής ανεξαρτησίας τους.

Θα είναι όμως δυνατόν, σε μια περίοδο παρατεταμένων αντιπαλοτήτων να λάβουν σάρκα και οστά πολιτικά μορφώματα,  όπως μια πραγματικά ενωμένη Ευρώπη. Τα παραδείγματα της Σοβιετικής Ένωσης και τη Γιουγκοσλαβίας έδειξαν ότι η ανθρωπότητα ίσως δεν είναι ακόμη έτοιμη για τέτοιου είδους λύσεις.

Αλλά οι λύσεις αυτές είναι πράγματι εφικτές και επιθυμητές για μικρούς και αδύναμους λαούς όπως οι Έλληνες ή μήπως ενέχουν τον κίνδυνο της βαθμιαίας εξαφάνισης των λαών αυτών από τη συνυπαγωγή τους σε λαούς δημογραφικά και πολιτισμικά ισχυρότερους;

Μερικοί υπερδιεθνιστές, πιστεύουν ότι αξίζει τον κόπο να θυσιάσουμε την εθνική μας ιδιαιτερότητα, δηλαδή την ίδια την υπόσταση μας, εισδύοντας στην προστατευτική μήτρα, υπερεθνικών ενοτήτων, που θα μας σώσουν ίσως από τους καραδοκούντες εχθρούς, συνάμα όμως, θα μας αφανίσουν ως λαό.

Σε τέτοιου είδους μορφώματα, αν κάποτε πραγματοποιηθούν, οι Έλληνες θα βρισκόμαστε σε εξαιρετικά μειονεκτική θέση. Είμαστε λαός, όχι μόνο ανάδελφος, αλλά και λαός που φθείρεται και αφομοιώνεται εύκολα. Και δεν νομίζω ότι θα μπορούσαμε να κρατήσουμε για πάρα πολύ.

Η Κρήτη λχ για να μην ξεχνάμε το θέμα μας, θα πάψει στη διαδικασία αυτή να είναι γλωσσικά και πολιτισμικά ελληνική.

Θα γίνει αγγλική, γαλλική, γερμανική ακριβώς για να μη γίνει αραβική ή τουρκική. Με τις μακροπρόθεσμες προοπτικές αυτές, η Κρήτη ως διεθνές κέντρο γραμμάτων και τεχνών, σε ένα μακρινό βέβαια οπωσδήποτε μέλλον, φωτίζεται και χρωματίζεται εντελώς διαφορετικά απ’ ότι φανταζόμαστε εμείς.

Ας εγκαταλείψουμε όμως τις απαισιόδοξες σκέψεις και ας μείνουμε στην πραγματικότητα. Οι οργανωτές της διημερίδας αυτής, μιλώντας για την Κρήτη ως διεθνές κέντρο Γραμμάτων και Τεχνών υποθέτω, κέντρο ευρωπαϊκού Πολιτισμού…

*O Νίκος Παναγιωτάκης ηταν καθηγητής Βυζαντινολογίας, διευθυντής Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας και ένας από τους πιο πνευματικούς ανθρώπους της χώρας

Διαβάστε το πρώτο μέρος πατώντας ΕΔΩ