Η Ελλάδα σε θανάσιμο κίνδυνο

Πριν λίγες μέρες, στις 2 Μαρτίου, σε ανακοίνωσή του για το δυστύχημα των Τεμπών ο κύριος πρωθυπουργός, αναφερόμενος στην κατάσταση των σιδηροδρόμων, είπε επί λέξει πως θα υπάρξει «μία άρτια και ασφαλής γραμμή Αθήνα-Θεσσαλονίκη έως το 2027». Πρόκειται για μία αδιανόητη δήλωση πρωθυπουργού οποιασδήποτε χώρας, αναπτυγμένης ή αναπτυσσόμενης, πλούσιας ή φτωχής, προηγμένης ή όχι.  Είναι δυνατόν ένας πρωθυπουργός ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία από το 2019, επί της πρωθυπουργίας του οποίου το 2023 συνέβη ένα τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα που έχει συνταράξει τη χώρα, για το οποίο τις ευθύνες προσπάθησαν επί δύο χρόνια με τον πλέον ανήθικο και χυδαίο τρόπο τα μέλη της κυβέρνησης και του κόμματός του να αποσείσουν, είναι λοιπόν ποτέ δυνατόν αυτός ο πρωθυπουργός να δηλώνει το 2025 ότι η γραμμή Αθηνών-Θεσσαλονίκης θα είναι ασφαλής το 2027; Δηλαδή από τώρα μέχρι τότε αυτοί οι οποίοι θα ταξιδεύουν με τον σιδηρόδρομο από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη θα είναι υποψήφιοι αυτόχειρες; Όμως, η έμμεση αυτή ομολογία πως η κυβέρνηση δεν είναι σε θέση να πράξει τα δέοντα σήμερα, όχι αύριο, ώστε οι πολίτες να ταξιδεύουν ασφαλείς με τον ελληνικό σιδηρόδρομο, είναι ταυτοχρόνως και έμμεση ομολογία ότι αδυνατεί παντελώς, και σήμερα και αύριο, να ανταπεξέλθει στις αναγκαιότητες διακυβέρνησης της χώρας.

Βεβαίως, μέσω αυτής της «υπόσχεσής» του για το 2027 ο πρωθυπουργός αποδέχεται σαφώς την ευθύνη για την τραγική απώλεια των 57 ψυχών. Μόνο που αυτό δεν γίνεται με τον άμεσο και ειλικρινή τρόπο που θα έπρεπε, ώστε να επέλθει η απαιτούμενη κάθαρση –όποια μορφή και αν αυτή έπαιρνε. Μάλιστα, οι διατεταγμένοι προπαγανδιστές αλλά και οι αμετανόητοι οπαδοί τής κυβέρνησης συνεχίζουν να υποστηρίζουν τη θεωρία του «ανθρώπινου λάθους» (που, βεβαίως, υποτίθεται πως μετά το 2027 δεν θα είναι δυνατόν να συμβεί). Αλλά, δυστυχώς για όλους μας, δεν ήταν το «ανθρώπινο λάθος» που στα Τέμπη είχε την κύρια σημασία. Πρωταρχική σημασία είχε το «συστημικό σφάλμα» και η κυβερνητική εγκληματική αμέλεια και ανικανότητα. Στα στοιχειωδώς οργανωμένα συστήματα ασφαλείας, το όποιο «ανθρώπινο λάθος» αποσβένεται από τους υπάρχοντες ελέγχους. Ένας επιβατικός συρμός δεν θα έπρεπε να εισέρχεται ποτέ σε γραμμή αντίθετης κίνησης αν δεν είχε, σωρευτικά, την έγκριση τόσο από το σταθμαρχείο εκκίνησης όσο και από το επόμενο σταθμαρχείο, αλλά και από μία κεντρική αρχή εποπτείας της κίνησης σε όλο το δίκτυο. Διότι κάπου, σε όλο το σύστημα, μπορεί να συμβεί το «ανθρώπινο λάθος» που θα πρέπει να διορθωθεί με τους διασταυρούμενους ελέγχους. Αίφνης, στο σταθμαρχείο εκκίνησης θα μπορούσε να συμβεί κάτι σαν αυτό που συνέβη στα Τέμπη. Ή να το είχαν καταλάβει τρομοκράτες-δολιοφθορείς. Ή οτιδήποτε άλλο. Για τον λόγο αυτόν, λοιπόν, η διασταύρωση των ελέγχων μίας οποιασδήποτε λειτουργίας (πόσω μάλλον κάποιας που αφορά τη ζωή εκατοντάδων ανθρώπων) είναι βασική, στοιχειώδης έννοια που όχι μόνο διδάσκεται σε όλα τα συστήματα οργάνωσης και ασφάλειας, αλλά την αναγκαιότητά της αντιλαμβάνεται και ο κοινός νους. (Συστήματα ασφαλείας που, σε έναν μεγάλο βαθμό, λειτουργούσαν με επάρκεια παλαιότερα στον ΟΣΕ αλλά ατόνησαν ή/και καταργήθηκαν την τελευταία δεκαετία, χωρίς ποτέ κανένας να ενδιαφερθεί να τα επαναφέρει και να τα αναβαθμίσει στο σωστό επίπεδο).

Δυστυχώς, το θέμα στην ολότητά του είναι τόσο σοβαρό που ξεπερνάει ακόμη και την τραγωδία των Τεμπών. Διότι, αναπόδραστα, η βασική σκέψη που έρχεται στο μυαλό όλων είναι η εξής: μπορεί να υπάρχει ένας πρωθυπουργός και μία κυβέρνηση που, ενώ αποδείχτηκαν ανεπαρκείς έως δολοφονικά ανίκανοι στους σιδηροδρόμους, να είναι επαρκείς και ικανοί σε όλα τα άλλα καθήκοντά τους; Όταν έχεις αυτά τα καταστροφικά πεπραγμένα σε κάτι που ήταν επικίνδυνο μεν απλό δε, είναι δυνατόν να είσαι επαρκής σε σύνθετα θέματα που έχουν σχέση με την εθνική άμυνα, τη δημόσια ασφάλεια, την εξωτερική πολιτική, τη δημόσια υγεία, την οικονομική πολιτική, την ανάπτυξη, την εκπαίδευση και ό,τι άλλο;

Και ποια εμπιστοσύνη μπορεί να υπάρχει στην ευθυκρισία σου και στη λογική σου όταν δηλώνεις ότι, κατ’ ουσίαν, οι Έλληνες έως το 2027 θα κινδυνεύουν εάν ταξιδεύουν με τον ελληνικό σιδηρόδρομο και μετά χρειάζεται να έλθει ο εκπρόσωπός σου και να εξηγεί ότι δεν εννοούσες αυτό, αλλά κάτι άλλο, δηλαδή ότι το 2027 ο ελληνικός σιδηρόδρομος «θα είναι τέλειος»; (Που όλοι ξέρουμε ότι δεν θα είναι…). Εάν ο πρωθυπουργός και το επιτελείο του δεν είναι σε θέση να αντιληφθούν σωστά τι ακριβώς σημαίνουν και τι επιπτώσεις μπορεί να έχουν αυτά που γράφουν, που δηλώνουν και που αναρτούν στο διαδίκτυο, τότε ποιος μπορεί να μας διαβεβαιώσει ότι έχουν ορθή αντίληψη και πλήρη κατανόηση τι ακριβώς σημαίνουν και συνεπάγονται και ποιες ακριβώς μπορεί να είναι οι επιπτώσεις, για παράδειγμα, από ένα κείμενο όπως η «Διακήρυξη στον Αθηνών» που συνέταξαν από κοινού με τον κύριο Ερντογκάν, ή από δηλώσεις του τύπου «η Ελλάδα βρίσκεται σε πόλεμο με την Ρωσία»;

Σήμερα, οι αμετανόητοι οπαδοί και οι προπαγανδιστές της κυβέρνησης, έχουν όλοι μεταβληθεί σε διδάκτορες των φυσικών επιστημών και μας εξηγούν λεπτομερώς με ποιον τρόπο η ισχυρή κινητική ενέργεια και το υψηλό θερμικό φορτίο αντιδρούν και δημιουργούν πυρόσφαιρες κλπ. Δυστυχώς όμως, υπάρχουν για την Ελλάδα και άλλα θέματα στα οποία το κακό δεν συμβαίνει με μετωπική σύγκρουση και μετατροπή κινητικής σε θερμική ενέργεια, αλλά έρχεται αργά και σταδιακά επιφέροντας μακροχρόνιες καταστροφές. Καταστροφές που, εν τούτοις, έχουν την ίδια αιτία: εκείνους που ούτε μπορούν, ούτε γνωρίζουν, ούτε ενδιαφέρονται να πράξουν το ορθό. Για τον λόγο αυτό, η Ελλάδα διατρέχει θανάσιμο κίνδυνο.   

Ο Κωνσταντίνος Γάτσιος είναι ομότιμος καθηγητής, πρώην πρύτανης στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, και ο Δημήτρης Α. Ιωάννου είναι οικονομολόγος.