Η προσαρμογή των εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται

Η Περίπτωση του τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων και Τουρισμού – Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο

Είναι πλέον φανερό ότι η επίδραση της πανδημίας έχει επηρεάσει σχεδόν κάθε πτυχή της καθημερινότητας μας, από την ευρωστία και δυναμική της οικονομίας μας, μέχρι τα επίπεδα πνευματικής, και σωματικής ευεξίας των συμπολιτών και συνανθρώπων μας. Εκτός όμως από τις άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις της πανδημίας σε οικονομία και κοινωνία αντίστοιχα, η πανδημία έχει επηρεάσει σε πρωτοφανή βαθμό και την ομαλή λειτουργία των εκπαιδευτικών οργανισμών σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης. Ήδη, έννοιες όπως τηλεργασία, τηλεκπαίδευση, ψηφιακή ευελιξία και κανοτομία έχουν αρχίσει να απασχολούν τη δημόσια σφαίρα συζήτησης. Το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛΜΕΠΑ) δεν έμεινε ανεπηρέαστο από την κρίση της πανδημίας. Μέσα σε αυτό το διάστημα της πανδημίας πολλά πράγματα εντός του πανεπιστημίου άλλαξαν, πολλές πρακτικές χρόνων επαναπροσδιορίστηκαν. Όλες οι εκπαιδευτικές μονάδες (τμήματα) του πανεπιστημίου μας έμαθαν να λειτουργούν σε αυτές τις νέες συνθήκες και όλα τα τμήματα ανταποκρίθηκαν, το καθένα ανάλογα με το ρόλο και την εξειδίκευση του, στις αλλαγές που προέκυψαν.

Το τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Τουρισμού του ΕΛΜΕΠΑ είναι ένα από τα πολυπληθέστερα σε αριθμό φοιτητών, τμήματα του Πανεπιστημίου. Με έδρα το Ηράκλειο, θεραπεύει αντικείμενα που άπτονται της διοίκησης (management) των επιχειρήσεων, της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας. Παράλληλα, είναι το μοναδικό τμήμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Κρήτη που προσφέρει πανεπιστημιακές σπουδές στον τουρισμό, σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο, ενώ πρόσφατα δέχτηκε και τους πρώτους υποψήφιους διδάκτορες, ολοκληρώνοντας με αυτό τον τρόπο την παρουσία του σε όλα τα επίπεδα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Μέσα από τη συνεχή προσπάθεια του εκπαιδευτικού και διοικητικού προσωπικού, το τμήμα συνεχίζει να υπηρετεί το ρόλο του απέναντι στους φοιτητές του, απέναντι στους κρατικούς και ιδιωτικούς φορείς και επιχειρήσεις, την τοπική κοινωνία, καθώς και άλλα εκπαιδευτικά – ερευνητικά τμήματα της Ελλάδας και της αλλοδαπής, με τα οποία συνεργάζεται σε εκπαιδευτικό και ερευνητικό επίπεδο . 

Ανταποκρινόμενο στις παραπάνω προκλήσεις και αλλαγές που έφερε η κρίση της πανδημίας, το τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Τουρισμού έχει να επιδείξει μια σειρά από πρωτοβουλίες και δράσεις που καταδεικνύουν τη δυναμική του και το ρόλο που καλείται να διαδραματίσει στην οικονομία της Κρήτης. 

Αρχής γενομένης από το αναπτυξιακό συνέδριο στον τουρισμό με τίτλο «Τουρισμός. Θεωρία και Πράξη» (www.ubc2021.org) που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα με μεγάλη επιτυχία, καθώε το παρακολούθησαν περισσότεροι απο 700 συμμετέχοντες. Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά την Πέμπτη 22 και Παρασκευή 23 Απριλίου 2021 και συνδιοργανώθηκε από το τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Τουρισμού και την Περιφέρεια Κρήτης, με σκοπό την επαναπροσέγγιση του παραδοσιακού παραγωγικού μοντέλου που διέπει την τουριστική βιομηχανία στη Κρήτη. Ένα μοντέλο που δοκιμάστηκε έντονα σε περιόδους αστάθειας (βλέπε κλείσιμο Thomas Cook, κρίση πανδημίας) και είναι ευάλωτο σε μελλοντικές κρίσεις (π.χ., τυχόν περιβαλλοντικές αλλαγές και ακραία καιρικά φαινόμενα).

Τόσο σε επίπεδο πανεπιστημίου, όσο και σε επίπεδο τμήματος είναι ενεργός ο θεσμός της πρακτικής άσκησης των φοιτητών του ΕΛΜΕΠΑ, ένας θεσμός που εστιάζει στην εξοικείωση των φοιτητών και την πρακτική εφαρμογή των θεωρητικών γνώσεων που αποκτούν κατά τη διάρκεια των σπουδών τους. Επιπλέον, ο θεσμός της πρακτικής άσκησης τονώνει το πνεύμα επιχειρηματικότητας των φοιτητών. Ιδιαίτερα στις παρούσες συνθήκες με τις δραματικές αλλαγές που βιώνουμε σε όλους τους οικονομικούς κλάδους αλλά και εν γένει στην καθημερινότητα μας, η τόνωση της απασχολησιμότητας και του επιχειρηματικού πνεύματος των φοιτητών αποτελεί μονόδρομο. Μέσα από διάφορες δράσεις, όπως για παράδειγμα τη δραστηριότητα του Γραφείου Διασύνδεσης του ΕΛΜΕΠΑ, του θεσμού της Ημέρας Καριέρας, και εξειδικευμένων ομιλιών που πραγματοποιούνται από καταξιωμένους επιχειρηματίες γίνεται προσπάθεια ενίσχυσης της επαφής των φοιτητών με τις επιχειρήσεις και την οικονομία. Παράλληλα, το τμήμα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην καλλιέργεια soft skills όπως αυτά της συνεργατικότητας και ομαδικότητας, που θεωρούνται απαραίτητα χαρακτηριστικά ενός επιτυχημένου επαγγελματία σήμερα. Σε αυτά τα πλαίσια, οι φοιτητές εμπλέκονται σε εκπαιδευτικές και εξωστρεφείς δράσεις του τμήματος.

Η ολοένα και αυξανόμενη διασύνδεση του τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων και Τουρισμού με τον επιχειρηματικό κόσμο και την οικονομία, αποτελεί ένδειξη της σημασίας που αποδίδεται στην επιχειρηματικότητα, την καινοτομία και την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού. Δράσεις όπως η υπογραφή μνημονίων συνεργασίας με εμπορικά επιμελητήρια της Περιφέρειας Κρήτης, συμβάσεις συνεργασίας και πραγματοποίηση κοινών έργων με τους μεγαλύτερους δήμους του νησιού, συνεργασίες με φορείς του τουρισμού σε επίπεδο Κρήτης, καθώς και η συμμετοχή των καθηγητών του τμήματος σε επιτροπές με διεθνή χαρακτήρα αποτελούν πρακτικά παραδείγματα του πνεύματος εξωστρέφειας, επιχειρηματικότητας και καινοτομίας που διέπουν το τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Τουρισμού.

Αξίζει να αναφερθούν δύο πρόσφατες εμβληματικές δράσεις που έχει αναλάβει το τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Τουρισμού με έντονο το στοιχείο της εξωστρέφειας και της επιχειρηματικότητας. Πρόσφατα, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης, το Τμήμα ανέλαβε το σχεδιασμό, υλοποίηση και διαχείριση του Παρατηρητηρίου Τουρισμού της Περιφέρειας, το οποίο θα αποτελέσει ένα στρατηγικό εργαλείο στην προσπάθεια της να παρέχει εξειδικευμένη γνώση και πληροφορία στους επιχειρηματίες και φορείς του τουρισμού. Πρόκειται για μια στρατηγικής σημασίας συνεργασία που σκοπό έχει να λειτουργήσει ως ένα εργαλείο που θα βοηθήσει τους επαγγελματίες του χώρου να αποκτήσουν επιπλέον ενημέρωση και στοιχεία για τη λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων. Επίσης, μέλος ΔΕΠ του τμήματος συμμετέχει στη Διοικούσα Επιτροπή του νεοσύστατου Παραρτήματος του Επιμελητηρίου Ελληνοκινεζικής Οικονομικής Συνεργασίας στην Κρήτη, ένα φορέα που συστήθηκε με σκοπό την ενίσχυση, εμβάθυνση και ανάπτυξη της συνεργασίας και της επικοινωνίας μεταξύ των Ελληνικών και Κινεζικών αρχών και θεσμών, καθώς και μεταξύ Ελληνικών και Κινεζικών ιδιωτικών και κρατικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων.

Ταυτόχρονα, οι καθηγητές του τμήματος δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στο εκπαιδευτικό τους έργο, στα πλαίσια του οποίου εντάσσεται και η διδασκαλία σε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών. Το ένα αφορά στην αυτόνομη υποστήριξη του μεταπτυχιακού προγράμματος «Διοίκηση Επιχειρήσεων Φιλοξενίας και Τουρισμού». Πρόκειται για το πρώτο και μοναδικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα στο τουρισμό στην Κρήτη, το οποίο είναι επίσημα αναγνωρισμένο από την Ελληνική κυβέρνηση. Βρίσκεται ήδη στον 3^ο χρόνο λειτουργίας του και έχει προσελκύσει ενδιαφέρον απο επαγγελματίες και στελέχη του τουρισμού απ΄ όλο το φάσμα της τουριστικής οικονομίας της Κρήτης . Το δεύτερο αφορά στη συμμετοχή του τμήματος στο δια-τμηματικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών «Οργάνωση και Διοίκηση (ΜΒΑ) για Μηχανικούς». Το συγκεκριμένο μεταπτυχιακό πρόγραμμα φέτος διανύει τον έκτο κύκλο λειτουργίας του, και έχει αποδειχθεί ως ένα από τα πλέον καινοτόμα και επιτυχημένα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών του ιδρύματος καθώς συγκεντρώνει ιδιαίτερα υψηλό ενδιαφέρον κάθε χρόνο από υποψηφίους απ’ όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Μέσα από τη περιγραφή όλων των παραπάνω, γίνεται σαφές ότι οι δράσεις και οι πρωτοβουλίες που έχουν αναπτυχθεί από το ΕΛΜΕΠΑ και το τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Τουρισμού συνάδουν με τις γενικές αναπτυξιακές κατευθύνσεις της χώρας και της Περιφέρειας Κρήτης. Υπηρετεί το όραμα της Περιφέρειας Κρήτης, στηρίζοντας την εξωστρέφεια, τονώνοντας το κλίμα επιχειρηματικότητας και καινοτομίας, συνεχίζοντας ταυτόχρονα να καλύπτει τον εκπαιδευτικό του ρόλο με βάση διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα και αξιολογήσεις.  

*Ο Αλέξανδρος Αποστολάκης είναι Αναπληρωτής καθηγητής (Τουριστικό Μάρκετινγκ) Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Τουρισμού Σχολή Επιστημών Διοίκησης και Οικονομιάς