Κλιματισμός και Λεγεωνέλλα στην εποχή COVID-19.

..και έχει ξημερώσει μια καινούργια πραγματικότητα που πρέπει  να αντιμετωπίσουμε και να πάρουμε πρωτίστως ο καθένας την ατομική ευθύνη που του αναλογεί.

Το τρίπτυχο της ατομικής ευθύνης είναι:

ΠΛΥΣΙΜΟ ΧΕΡΙΩΝ - SOCIAL DISTANCING – ΑΤΟΜΙΚΑ ΜΕΣΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΜΑΣΚΑ – ΓΑΝΤΙΑ – ΓΥΑΛΙΑ κτλ.)

Αυτά είναι πολύ σημαντικά και πρέπει να τα τηρούμε όλοι. Δεν θα μιλήσω για την επιδημιολογία, τα μαθηματικά μοντέλα και τα πρωτόκολλα. Υπάρχουν αρκετοί ειδικότεροι, καταρτισμένοι και επιστήμονες που έχουν ασχοληθεί και εισηγούνται για αυτά.

Δύο επιπλέον θέματα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε και αποτελούν αντικείμενο της ιδιότητας μου ως Μηχανολόγος Μηχανικός και Τεχνικός Ασφαλείας, στην νέα αυτή πραγματικότητα,  είναι ο Κλιματισμός – Εξαερισμός εσωτερικών χώρων και το θέμα της Λεγεωνέλλας που δεν σχετίζεται με τον Κωρονοιό αλλά έρχεται να συμπληρώσει το παζλ με αυξημένη επικινδυνότητα λόγω των συνθηκών της μη λειτουργίας των εγκαταστάσεων.

Κλιματισμός – Εξαερισμός.

Για τον κλιματισμό και εξαερισμό έχουν δοθεί σαφής οδηγίες από τον ΕΟΔΥ , την REHVA (Federation of European Heating, Ventilation & Air Conditioning Associations, και την ASHRAE (American Society Of Heating, Refrigerating And A-C Engineers Fdn).

Τι γίνεται όμως στην τοπική πραγματικότητα και τις υφιστάμενες  εγκαταστάσεις και κυρίως στους χώρους συνάθροισης κοινού;  Χώροι συνάθροισης κοινού μπορεί να είναι ένας χώρος στον οποίο μπορούν να συνευρεθούν άνθρωποι. Τέτοιοί χώροι είναι Super Market, Πολυκαταστήματα, Συνεδριακές Αίθουσές, Εστιατόρια, Γραφεία, Δημόσιες Υπηρεσίες, Σχολεία κτλ.

Η οδηγία είναι σαφής. Μεταξύ άλλων βασικό είναι η 100% εισαγωγή νωπού αέρα. Αυτό μπορεί να γίνει είτε με φυσικό τρόπο (ανοίγματα – παράθυρα και πόρτες στον εν λόγω χώρο και την δημιουργία ρεύματος αέρα), είτε με τεχνητό τρόπο.  Όχι ανακυκλοφορία στα συστήματα κλιματισμού.  Όμως αρκετές είναι περιπτώσεις εσωτερικών χώρων, οι οποίοι κλιματίζονται βασιζόμενοι στην ανακυκλοφορία και δεν έχουν εισαγωγή νωπού αέρα ή έχουν κατά ένα ποσοστό 30%.

Οι εγκαταστάσεις κλιματισμού που υπάρχουν χωρίζονται κατά κύριο λόγο  

α. Σε εγκαταστάσεις με κεντρικό κλιματισμό με χρήση κλιματιστικών μονάδων όπου η διαχείριση του αέρα γίνεται κεντρικά

β. είτε είναι βασισμένες στον κλιματισμό με τοπικά κλιματιστικά που βασίζονται 100% στην ανακυκλοφορία αέρα.(Split, VRV – VRF, Fan Coil Units, κρυφά-εντός ψευδοροφής ή φανερά).

Για την 1^η περίπτωση πιθανότατα μπορούν και πρέπει να γίνουν οι απαραίτητες  μετατροπές ή ρυθμίσεις στις κλιματιστικές μονάδες και να εξασφαλίζουν το ποσοστό 100% εισαγωγής νωπού αέρα. Προσαρμογές κατάλληλων φίλτρων ή διατάξεων απολύμανσης  που μπορούν να κρατήσουν ή να σκοτώσουν τον κορωνοιό. Τόσο στην εισαγωγή του αέρα από το περιβάλλον όσο και στην εξαγωγή του αέρα στο περιβάλλον. Αν θεωρήσουμε τον εσωτερικό αέρα «μολυσμένο» πρέπει να διασφαλίσουμε ότι υπάρχει η απαραίτητη απόσταση μεταξύ του σημείου εξαγωγής του αέρα με αυτό της εισαγωγής ώστε να μην γίνει επιστροφή του «επιμολυσμένου» αέρα πίσω.

Στην 2η περίπτωση στις εγκαταστάσεις που έχουν κατασκευαστεί ή ανακαινισθεί  τα τελευταία 5-6 χρόνια και όπου τελικά έχουν εγκατασταθεί  τα VAM (εναλλάκτες αέρα που προκλιματίζουν τον εισερχόμενο αέρα με την θερμοκρασία του εξερχόμενου) πρέπει να ρυθμιστούν στο «bypass» ώστε να σταματήσουν την εναλλαγή θερμοκρασίας και να κάνουν εισαγωγή 100% φρέσκου αέρα χωρίς προκλιματσμό.

Ως εδώ τα πράγματα είναι αντιμετωπίσιμα είτε ως έχουν ή με τις κατάλληλες αναπροσαρμογές και φυσικά το αντίστοιχο κόστος (είτε μηχανημάτων –μηχανολογικών διατάξεων είτε ενεργειακό).

Στις περισσότερες περιπτώσεις ευτυχώς ο μόνιμος φυσικός αερισμός είναι εφικτός από τα ανοίγματα του κάθε κτηρίου και την δημιουργία ρεύματος αέρα. Τι γίνεται όμως για παράδειγμα  όταν ένα γραφείο ή μια αίθουσα βρίσκεται σε μια περιοχή με αρκετό θόρυβο, πιθανών ρύπους της ατμόσφαιρας – καυσαέριο , σκόνη κτλ, και ο κλιματισμός του βασίζεται σε ανακυκλοφορία? Τι γίνεται τις ημέρες που φυσάει νοτιάς που κουβαλάει σκόνη και μικρο- σωματίδια πάνω από τα επιτρεπτά όρια και η θερμοκρασία περιβάλλοντος είναι γύρω στους 40^οC? Αφήνουμε ανοικτά ή κλειστά τα παράθυρα?  Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις οι λύσεις είναι τεχνικές και θα πρέπει είτε να εγκατασταθεί μόνιμο σύστημα εξαερισμού που να εξασφαλίζει την φίλτρανση-απολύμανση του αέρα είτε η τοποθέτηση φορητών συσκευών φίλτρανσης-απολύμανσης που έχουν το ίδιο αποτέλεσμα. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να εξασφαλίζεται ο ελάχιστος αριθμός εναλλαγών  του συνολικού όγκου αέρα ανά ώρα. Αν δεν υπάρχει τίποτα από τα τεχνικά αυτά μέσα θα πρέπει  να σταματήσει να λειτουργεί ο χώρος, κατά τις περιόδους όπου οι εξωτερικές συνθήκες και ο εξωτερικός αέρας είναι επιβαρυμένος,  χειρότερος και εξίσου επικίνδυνος με τον εσωτερικό.

Η επιλογή αυτών των μηχανημάτων πρέπει να γίνει προσεκτικά και μετά από μελέτη του χώρου και να διασφαλιστεί ότι τα φίλτρα και η τεχνολογία που χρησιμοποιείται έχει τις κατάλληλες πιστοποιήσεις. Υπάρχουν διαθέσιμες πολλές διαφορετικές τεχνολογίες όπου η επιλογή της κατάλληλης  εξαρτάτε από το κτήριο, την θέση και την χρήση του.

Λεγεωνέλλα

Όσον αφορά το θέμα του βακτηρίου της Λεγεωνέλλας αφορά τόσο τα μεγάλα κτήρια και κυρίως τα ξενοδοχεία αλλά και τον γενικό πληθυσμό.

Τα ξενοδοχεία έχουν μείνει κλειστά σε μια εποχή όπου ευνοείται η ταχεία ανάπτυξη της Λεγεωνέλλας λόγω της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος το καλοκαίρι (το συντριπτικό  ποσοστό θα ανοίξει μετά την πρώτη Ιουλίου) σε συνδυασμό με την παρατεταμένη  στασιμότητα του νερού. Στασιμότητα του νερού έχουμε σε δεξαμενές, ντεπόζιτα, δοχεία, υδραυλικές εγκαταστάσεις, υδραυλικά δίκτυα και σε εγκαταστάσεις κλιματισμού.

Η στασιμότητα του νερού και η θερμοκρασία του περιβάλλοντος όμως είναι μια κατάσταση που επηρεάζει και τον αστικό πληθυσμό.  Υπάρχουν πολλά σπίτια (ένα παράδειγμα είναι τα εξοχικά σπίτια ) που παραμένουν ή παρέμειναν κλειστά για αρκετό καιρό.

Για τον σκοπό αυτό ειδικά έχει εκδοθεί οδηγία από το υπουργείο υγείας στις 27-5-2020 με ΑΔΑ: Ω0ΓΔ465ΦΥΟ-Μ6Η όπου περιγράφονται τα μέτρα και οι διαδικασίες που πρέπει να ακολουθηθούν για την αντιμετώπιση της.

Όπως αναφέρεται και στην οδηγία πρέπει να διενεργείται εκτίμηση κινδύνου για τα συστήματα που πιθανώς εγκυμονούν τον κίνδυνο ανάπτυξης εστιών της Legionella και να προηγηθεί πλήρης απολύμανση αυτών των συστημάτων νερού πριν την επαναλειτουργία τους.

Συμπέρασμα.

Σε κάθε περίπτωση είτε σε συστήματα κλιματισμού – εξαερισμού είτε για την αντιμετώπιση της Legionella πρέπει να γίνεται μια εκτίμηση του κινδύνου και να αξιολογούνται οι διαθέσιμες λύσεις και στρατηγικές για την αντιμετώπιση τους.

*Ο Ευάγγελος Μπικάκης είναι Διπλωματούχος Μηχανολόγος Μηχανικός Ε.Μ.Π μέλος της αντιπροσωπείας του ΤΕΕ-ΤΑΚ και γραμματέας του ΠΣΔΜΗ – ΤΑΚ.