Δημήτρης Ψαρράς: Μετατρέπει ένα «νεκρό τοπίο» στα Αγριανά σε γη υψηλής παραγωγικότητας  

Σπιθαμή προς σπιθαμή με έναν κασμά στο χέρι, ο 62 χρονος σήμερα Δημήτρης Ψαρράς, παλεύει με αγάπη και μεράκι στη βραχώδη περιοχή των Αγριανών του δήμου Χερσονήσου  - πάνω από τον Αποοσελέμη - να δημιουργήσει καλλιεργήσιμη έκταση, βιώνοντας όλες τις δυσκολίες που βίωναν οι παππούδες μας για μπορέσουν να αποκτήσουν την αυτάρκεια των νοικοκυριών τους. Σκάβει, βγάζει τις πέτρες και αναζητά χώμα, το οποίο στη συνέχεια αγωνίζεται να το μετατρέψει σε παραγωγικό, αλλάζοντας του το PH προκειμένου στο επόμενο στάδιο να το φυτέψει με είδη μόνο από ντόπιες παραδοσιακές ποικιλίες!

Ο Δημήτρης Ψαρράς, που είναι Γενικός Συντονιστής Οικοτεχνίας της Περιφέρειας Κρήτης, τα τελευταία χρόνια με την Ιταλίδα σύζυγο του, έχουν εγκατασταθεί σε αυτή την ημιορεινή περιοχή και ζουν στα πρότυπα των προγόνων μας. Συνειδητά ο ίδιος έχει αναπτύξει όλη αυτή τη δύσκολη αλλά όμορφη δραστηριότητα, χωρίς καμία χρησιμοποίηση μηχανικών μέσων.

Μιλώντας στο newshub.gr ο Δημήτρης Ψαρράς λέει χαρακτηριστικά: «Δεν είμαι οικολόγος ή κάτι τέτοιο. Είμαι φυσιολάτρης Κρητικός. Δε διέκοψα ποτέ μου τη σχέση με τις μυρωδιές, με τις γεύσεις, με τις δυσκολίες της γης. Μπορούσα να ζούσα και στην Ιταλία, αλλά και εκεί που ζούσα και δούλευα, πάλι με τον πρωτογενή τομέα ασχολιόμουνα. Και δούλευα όχι εγώ ως αγρότης, αλλά με τους φορείς που συνεργαζόμουνα, που δούλευα με την οικοτεχνία, με την ανάπτυξη της υπαίθρου, πάλι εκεί έδινα βάρος.

Αυτό που είδα στην Ιταλία όπως και σε πάρα πολλές άλλες περιφέρειες της Ευρώπης,  είναι ότι το κομμάτι αυτό της φύσης και τη καλλιέργειας με φυσικούς τρόπους, το έχουν αναγάγει σε ένα τεράστιο μάρκετιγκ, σε έναν τρόπο ζωής, που τους αποδίδει και για να ζουν.

Το επόμενο βήμα ήταν ότι έμαθα ότι αυτό γίνεται μέσω μιας κατεύθυνσης που από το 1996 έχει δώσει η Ε.Ε. αυτής της Πολυλειτουργικής Γεωργίας. Δηλαδή δεν είμαι μόνο «κατά τύχη αγρότης» μη γνωρίζοντας την πρώτη ύλη. Αλλά εκεί από την πρώτη ύλη έως τον καταναλωτή, όλη αυτή τη γραμμή, οι μικροί και οι μικρομεσαίοι αγρότες την έχουν χτίσει. Και να φανταστείς ότι βάζουν ένα ευρώ και παίρνουν πίσω από 11 έως 13 ευρώ άμα χτίσουν αυτή τη γραμμή. Δεν υπάρχει άλλος τομέας στην Οικονομία να τους δίνει τέτοιο αποτέλεσμα, αλλά θέλει κάποιες προδιαγραφές. Και συνέχισα σε αυτό».

Όπως ξεκαθαρίζει ο Δημήτρης Ψαρράς, «όλο αυτό είναι ένα μοντέλο ανάπτυξης όπου δεν μπορείς να κάνεις κεφαλιού σου».

Ο ίδιος σήμερα ξεκαθαρίζει: «Μη με παρουσιάσετε ως αγρότη. Δεν έχω γνώση. Ασχολούμαι με τη γη. Τη γνώση για να καλλιεργήσω σε πολλά πράγματα ακόμη δεν την έχω αποκτήσει, γιατί δεν έχω έδαφος εκεί που είμαι. Τα Αγριανά είναι ένα πολύ δύσκολο μέρος, όπου δεν μεγαλώνει τίποτα. Ακόμα και τα θυμάρια και οι αστιβίδες που βγαίνουν στα δύο χρόνια έχουν πεθάνει».

Στο ερώτημα μας πόσο δύσκολο είναι αυτό που κάνει, ο Δημήτρης Ψαρράς μας λέει: «Δε ζω από αυτό. Εγώ είχα εργασίες και στο εξωτερικό. Και εδώ είμαι συντονιστής Οικοτεχνίας στο νησί. Σε λίγο βγαίνω στη σύνταξη. Τώρα σε ό,τι αφορά το έδαφος: Να φανταστείτε ότι αν βγάλω ένα κυβικό ύλη από το χώμα όταν θα σκάψω, προσπαθώντας να φτιάξω νησίδες βιοποικιλότητας ώστε να αναπτυχθούν αυτές οι νησίδες και να καταλάβουν το χώμα το νεκρό γύρω γύρω, το 70% που θα βγάλω είναι πέτρα. Και στα 50 με 60 εκατοστά, θα συναντήσω και πλάκες από άλατα! Το νερό εδώ έχει αγωγιμότητα 4.500. Βρέχει περίπου 150 χιλιοστά το χρόνο. Οι άνθρωποι που ήρθαν εδώ βρήκαν δάση από χαρουπιές. Τις έκοψαν, έβαλαν ελιές και δε μαζεύουν τίποτα. Ούτε καν έρχονται να τις δουν και μάλιστα οι πιο πολλές είναι και καφέ. Οι αστιβίδες και τα θυμάρια στα δύο χρόνια ή στα τρία το πολύ έχουν πάει στο μισό μέτρο και ξεραίνονται. Δηλαδή είναι ένα μέρος και ίσως το όνομα Αγριανά βγήκε από αυτό»…

Πώς προσπαθεί να αλλάξει το έδαφος

«Προσπαθώ να αλλάξω το PH του εδάφους», διευκρινίζει. «Σκάβω μόνος μου και σκαπέτι. Τις πέτρες αυτές που βγάζω, συν τις πέτρες που έχω μαζέψει από τα γύρω χωράφια και μαζεύω, είναι η ύλη που χρησιμοποιώ για να φτιάξω πεζούλες. Όταν θα φτιάξω τις πεζούλες βρίσκω χώμα καλύτερο έως καλό. Το ανακατεύω με ατταπουλγίτη και με γεωσκώληκες. Ο κάθε γεωσκώληκας κάθε χρόνο περίπου τρώει ένα κιλό χώμα και το βγάζει κομπόστ. Παίρνω κάποια πράγματα που μου δίνει ο φίλος μου ο Κωστής ο Καράτζης που είναι πλέον αυτάρκης στα φυσικά λιπάσματα και τα κομπόστ. Τα ανακατεύω. Και προσπαθώ. Η εδαφοβελτίωση είναι το ένα κομμάτι. Το δεύτερο είναι ότι με τον Κώστα έχουμε αγοράσει έναν θρυμματιστή και με αυτόν, αντί να καίμε τα κλαδιά ή να αφήνουμε τα κλαδιά πεταμένα σε γωνιές, θρυμματίζουμε τα κλαδιά και βγάζουμε απίστευτη ζωοτροφή και εγώ εδώ καλύπτω το έδαφος. Όπου είναι γυμνό το έδαφος και το βλέπει ο ήλιος ξεκίνησα φέτος να το καλύπτω.

Έτσι μετά από μερικά χρόνια, θα έχω δημιουργήσει μισό μέτρο και παραπάνω φυτική ύλη σε κάθε σπιθαμή στο χωράφι το οποίο θα αρχίσει να επιδρά από κάτω. Θα αλλάξει το χώμα το οποίο τώρα έχει πρόβλημα. Και θα αρχίζει να αλλάζει η συμπεριφορά του εδάφους. Συν τις νησίδες που έχω φτιάξει για τη βιοποικιλότητα που είναι γύρω στα 50 με 60 εκατοστά με τον ατταπουλγίτη που μαζεύει την υγρασία. Βάζω και μικρά δεντράκια που μεγαλώνουν σιγά σιγά και θα αρχίσουν να σπάνε κάπως το έδαφος… Ξεκινάει ένας φαύλος κύκλος. Είναι αυτό που λέμε ότι εδώ στην Κρήτη η βιοποικιλότητα της είναι αγροτική».

«Θέλω να βιώσω όλη την κούραση των προγόνων μας»

Ο Δημήτρης Ψαρράς σε κάποιο χρονικός διάστημα από τώρα θα αρχίσει να φυτεύει με στόχο την αυτάρκεια. Και θα το κάνει μόνο με σπόρους παραδοσιακών ποικιλιών που θα τους αναζητήσει από φίλους και από οργανώσεις στο νησί μας, ενώ σκέφτεται κάτι ανάλογο να κάνει και σε ζώα.

«Αν έρθετε στα 200 τ.μ. που έχω καταφέρει να δουλέψω μόνος μου που είναι ανηφορικό, θα δείτε τις δυσκολίες. Με καρότσια, κουβάδες, πέτρες, χώματα, κατασκοτώματα και όλα αυτά. Θα γύρω τριγύρω να μην υπάρχει ούτε ένα χόρτο. Και αν έρθετε στο δικό μου, θα βαρεθείτε να μαζεύετε χόρτα.

Εγώ για αυτάρκεια δική μου μπορώ να αρχίσω και φέτος. Να φυτέψω σε αυτές τις πεζούλες ό,τι θέλω και όχι μόνο για δική μου αυτάρκεια, αλλά και για άλλα πέντε σπίτια. Παλιά οι άνθρωποι κατέβαιναν από τα χωριά στην πόλη και είχαν ντενεκέδες και έβγαζαν λαγούς και έβγαζαν χρήματα για να ζήσουν. Δεν θέλει πολύ. Εγώ θα σπόρους που θα επιλέξουν μόνοι τους ποιος θα επιβιώσει και ποιος θα μεγαλώσει. Αυτή τη στιγμή εγώ φυτεύω δέντρα που τα έφτιαξα από σπόρους που μάζεψα από τα δέντρα. Δεν έχω αρχίσει ακόμα να βάζω οπωροκηπευτικά».

Για την επιλογή του να μην χρησιμοποιεί μηχανικά μέσα, μας λέει: «Ακόμα και τις πεζούλες που φτιάχνω δεν τις έχω μελετήσει. Μόνος μου φτιάχνω, κάνω λάθος, ξαναφτιάχνω. Θέλω ακριβώς να ζήσω όλη την πίεση αλλά με πάρα πολύ ηρεμία που ζούσαν οι παλιοί. Που ενώ τους έβλεπες λυγισμένους από τη ζωή και τα χωράφια και με τα χέρια αλλοιωμένα, συνέχισαν να το κάνουν ήρεμα, ωραία. Και να έρχομαι πίσω στις 4 το απόγευμα και να λέω της γυναίκας μου «πώς τα κατάφερναν Θεέ μου. Τίποτα δεν είχαν. Παπούτσια που γλιστρούσανε… Και όμως γέμισαν την Κρήτη πεζούλες. Και ήμασταν αυτάρκεις σε όσπριπα και σιτηρά. Είχαμε 20 κάπου τόσες ποικιλίες στα σιτηρά. Και σήμερα δεν έχουμε τίποτα»…