Πόσο αξιόπιστη Πολιτική Προστασία έχουμε;

Δύο εισαγωγικές παρατηρήσεις πριν απαντήσουμε στο ερώτημα του τίτλου:
1.    Η Πολιτική Προστασία (ΠΠ) στην Ελλάδα, ήταν, μέχρι προ τινος, μια δημόσια πολιτική η οποία γινόταν αντικείμενο συζήτησης τους θερινούς μήνες με τις δασικές πυρκαγιές. Η κλιματική αλλαγή επέφερε τη δραματική αύξηση των πυρκαγιών και των πλημμυρών και στη χώρα μας, χωρίς, ωστόσο, να υπάρξουν σημαντικές αλλαγές την οργάνωση και λειτουργία της ΠΠ. Αυτή παρέμενε απηρχαιωμένη, με το Πυροσβεστικό Σώμα (ΠΣ) ως επιχειρησιακό βραχίονα να δοκιμάζεται από άγριες κομματικές παρεμβάσεις που οδήγησαν, εν τέλει, στην τραγωδία του Ματιού και την ηθική έκπτωση της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ.

2.    Η κυβέρνηση της ΝΔ δήλωνε ως αντιπολίτευση ότι θα αναβαθμίσει την ΠΠ αλλά το πρώτο πράγμα που έκανε ήταν να ορίσει 13 κομματικούς εγκάθετους ως τοποτηρητές-συντονιστές σε κάθε Περιφέρεια (ν.4623/2019, άρθρ. 91-94) με σκοπό να ελέγξει το πεδίο πολιτικής, υπό τον φόβο ότι η αυτοδιοίκηση θα διεκδικούσε την ευθύνη του σχεδιασμού και της άσκησής της (κάτι, όμως, απολύτως φυσικό). Ακολούθησε ένας νόμος (ν. 3662/20) με τον οποίο η ΠΠ (υποτίθεται ότι) μετασχηματίστηκε σε πολιτική εθνικής ασφάλειας- τουτέστιν, επιχειρήθηκε η στρατιωτικοποίησή της. Μυστικά κονδύλια, υπερ-συγκέντρωση αρμοδιοτήτων σ’ ένα πρόσωπο, τον ΓΓ (ο οποίος, σήμερα, έχει αναβαθμιστεί σε υφυπουργό) και μηδενικός επιχειρησιακός σχεδιασμός ήταν τα χαρακτηριστικά του, τα οποία αναδείξαμε στη Βουλή, κατά την σχετική συζήτηση. 

3.    Ήταν αυτή, ακριβώς, η ΠΠ η οποία μεταμορφώθηκε από ασχημόπαππο σε κύκνο με την εμφάνιση της πανδημίας. Ένα (1), ξανά το ίδιο, πρόσωπο, εμφανιζόταν καθημερινά στις οθόνες με ποικίλες στολές που παρέπεμπαν σε επιχειρησιακό αξιωματικό, προκειμένου να μας πείσει ότι, στην πρώτη φάση του εγκλεισμού, υπήρχε μια αξιόπιστη ΠΠ. Ενθαρρυμένοι από το ευνοϊκό κλίμα υπέρ των πρωτοβουλιών της Κυβέρνησης, κομματικά και κυβερνητικά στελέχη όταν θεώρησαν ότι είναι ευκαιρία να ξεμπερδεύουν με την αναβάθμιση της ΠΠ (στο ίδιο μοτίβο που τελείωσαν και με την πολιτική δημόσιας υγείας…) οργάνωσαν μια από τις συνήθεις φιέστες τους «στο πεδίο», δηλαδή, στον Υμηττό, όπου πληροφορηθήκαμε από τον ίδιο τον πρωθυπουργό ότι: «Έχουμε περισσότερο προσωπικό φέτος, καλύτερα μέσα ατομικής προστασίας για τους πυροσβέστες μας, καλύτερη οργάνωση των μέσων αεροπυρόσβεσης και καλύτερη συνολική οργάνωση του Σώματος αλλά και της Πολιτικής Προστασίας, ώστε να μπορούμε να ανταποκρινόμαστε με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα σε κάθε πρόκληση».
Πρόκειται για ισχυρισμό ψευδή και ανυπόστατο. 

Η πολιτική προστασία εντός της αντιπυρικής περιόδου, η οποία, σημειωτέον, ξεκίνησε από την 1η Μαΐου (κι όχι μια εβδομάδα μετά που δίνεται η συνέντευξη), βρίσκεται σε σημείο μηδέν, αφού οι βασικές πρόνοιες του ν. 4662/2020, του νόμου που ψήφισε η κυβέρνηση και που υποτίθεται ότι θα αναβάθμιζε την πολιτική προστασία, δεν έχουν εφαρμοστεί.
Μάλιστα, με την υπ’ αριθμ. 8778/14-03-2020 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας που γνωστοποιήθηκε στους Δήμους και τις Περιφέρειες, μόλις μια εβδομάδα πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου, δηλώνεται ευθαρσώς ότι η εφαρμογή του νόμου αναστέλλεται και στη θέση του θα λειτουργήσουν οι προηγούμενες διατάξεις.

Συγκεκριμένα:
    Ο εθνικός μηχανισμός διαχείρισης κρίσεων που αποτελούσε την κεντρική επιλογή του νομου δεν έχει συσταθεί ακόμη.
    Ο εθνικός συντονιστής δεν υπάρχει ούτε και οι περιφερειακοί συντονιστές.
    Τα περιφερειακά επιχειρησιακά κέντρα πολιτικής προστασίας (ΠΕ.ΚΕ.Π.Π.), όπως και τα περιφερειακά συντονιστικά όργανα (ΠΕΣΟΠΠ) και τα τοπικά συντονιστικά όργανα(ΤΕΣΟΠΠ) δεν έχουν συσταθεί.
     Οι αυτοτελείς διευθύνσεις πολιτικής προστασίας στις Περιφέρειες και τα αυτοτελή τμήματα στους Δήμους που προβλέπει ο νόμος. δεν λειτουργούν. 
    Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας δεν έχει κάνει την κατανομή πιστώσεων για έργα πρόληψης πυρκαγιών και δασοπροστασίας στους ΟΤΑ  Α΄και Β΄ βαθμού, με αποτέλεσμα να μην έχει ξεκινήσει κανένα έργο.
    Οι δαπάνες που αφορούν τη συντήρηση, τις επισκευές και τα καύσιμα του στόλου των 3.250 οχημάτων παντός τύπου του Πυροσβεστικού Σώματος, είναι μειωμένες κατά 1.839.851 ευρώ. Περισσότερα, δε, τα μισά οχήματα  (55% του στόλου) είναι παλαιότερα της εικοσαετίας.
    Η αντιπυρική περίοδος ξεκινά με μόλις 6 πυροσβεστικά αεροσκάφη διαθέσιμα, ενώ, πέρυσι, είχαμε διαθέσιμα 7 CL-215 και 5 CL-415.
    Υπάρχει ένταση στο προσωπικό του Π.Σ. λόγω της εφαρμογής του κανονισμού μεταθέσεων ο οποίος δημιουργεί αδικίες ως προς την ισότιμη μεταχείριση του προσωπικού.
    Ουδεμία μέριμνα έχει ληφθεί για την συστηματική υγειονομική κάλυψη των πυροσβεστών και, μάλιστα, όσοι διατύπωσαν εγγράφως την αναγκαιότητά της, αντιμετωπίζουν πειθαρχικές διώξεις. 
Αντί να γίνει μια προσπάθεια εξορθολογισμού της οργάνωσης και λειτουργίας του ΠΣ κι αντί να υπάρξει μια στοιχειώδης, έστω, βελτίωση της ΠΠ στην Περιφέρεια και, ειδικότερα, στις ευαίσθητες περιοχές, έχουμε ένταση του κομματισμού και του αυταρχισμού. Μάλιστα, η σημαντική αύξηση των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων μέσω του προγράμματος RescEU,  στον βαθμό που δεν συνοδεύεται από διαφάνεια και ανοιχτότητα στην διάθεσή τους, δημιουργεί πρόσθετα ερωτηματικά για το που το πάει η ηγεσία του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη (κι όχι, βεβαίως του «υφυπουργείου» όπως αρέσκεται ο Υφυπουργός να αναφέρει. Υφυπουργείο στην ελληνική διοικητική τάξη δεν υπάρχει και ο Υφυπουργός λειτουργεί εντός των ορίων της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας). 

Επείγει, συνεπώς, η αναμόρφωση μιας πολιτικής για την ΠΠ που θα απαντά στα πραγματικά προβλήματα και θα προβλέπει την, κατά το δυνατόν, μείωση των διακινδυνεύσεων. 
Η πολιτική προστασία είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να γίνεται εργαλείο εξυπηρέτησης των επικοινωνιακών χειρισμών της κυβέρνησης.

*O Δρ. Παναγιώτης Καρκατσούλης είναι Τομεάρχης Πολιτικής Προστασίας στο Κίνημα Αλλαγής