Το ΠΑΣΟΚ και η μεγάλη πρόκληση: Μια νέα συνάντηση με την ιστορία του

Η συγκυρία καλεί σήμερα το ΠΑΣΟΚ σε μια νέα συνάντηση με την ιστορία του. Καλείται η μεγάλη δημοκρατική, προοδευτική και πατριωτική παράταξη να αποδείξει κυβερνητική προοπτική, ως πεμπτουσία του ρόλου της.

Στέκει στο προσκήνιο, ως εποικοδομητική πολιτική οντότητα, που έρχεται από παλιά. Ως πολιτική δύναμη υπεύθυνης διακυβέρνησης με προοδευτικό πρόσημο.

Το ΠΑΣΟΚ καλείται να υπερβεί τον τρέχοντα ρόλο του, ως άξονας επαρκούς ετερότητας. Να σχεδιάσει και να δράσει, σε αντίστιξη με την συντηρητική ανισομέρεια. Σε αντιπαραβολή με την αποδομητική ή στείρα διαμαρτυρική εκκεντρικότητα.

Καλείται να γίνει σημείο προοδευτικής σύγκλισης για τις κερματισμένες αντιπολιτευόμενες δυνάμεις.

Καλείται να παράξει πολιτική σε περιβάλλον δημοσκοπικής επισφάλειας. Με αποτυπώσεις κλυδωνισμένης λαϊκής απήχησης, μοχλευμένες ή μη, που εν τέλει,  δεν είναι λαϊκή ψήφος.

Καλείται να ισχυροποιηθεί ως  άξονας ελπίδας για τον λαό, με θεσμική σοβαρότητα. Καλείται να μεταφέρει την συζήτηση στην ουσία της πολιτικής.

Κρίση και αποτυχία.  

Απέτυχε η επταετής συντηρητική πολιτική της ανισομέρειας. Απέτυχε, όπως δείχνουν όλοι σχεδόν οι ευρωπαϊκοί και διεθνείς δείκτες. Απογοητευτική η σύγκριση για την απόδοση της οικονομίας, της παιδείας, της δικαιοσύνης και της κοινωνικής ανάπτυξης. Διολισθαίνουμε ως ουραγοί στην Ευρώπη, με επιδεινούμενους όρους.

Η κυβέρνηση, παρέλαβε λευκή επιταγή το 2019. Επτά χρόνια μετά, συρόμαστε. Γιατί; Διότι δεν έκανε τίποτα στην βασική μηχανή της οικονομίας. Μόνο άθροιση φόρων, ιδίως των έμμεσων άδικων φόρων, που βαραίνουν τον λαό.

Δεν έκανε τίποτα για την παραγωγικότητα. Αδράνησε στην ανάγκη μετάλλαξης της μεταπρατικής οικονομίας της χώρας, σε καινοτόμα και εξαγωγική κατεύθυνση. Η έλλειψη αυτή, είναι ιστορική παθολογία. Πληρώσαμε ακριβά το καταναλωτικό μοντέλο οικονομίας, στην τελευταία κρίση.

Αυτήν, που διέσυρε την χώρα μας και έστειλε στο εξωτερικό μισό εκατομμύριο κυρίως νέους επιστήμονες της μικρομεσαίας τάξης. Η κρίση έδιωξε, το πιο δυναμικό λαϊκό στρώμα. Αυτό,  που παλεύοντας για κοινωνική ανέλιξη θα αιμοδοτούσε τις πολιτικές εκδοχές του ιδεολογικού μας χώρου. Η απουσία, του κρίσιμου αυτού λαϊκού ερείσματος, κρατά χαμηλά την δημοσκοπική απόδοση του ΠΑΣΟΚ. Συνοπτικά,  η κεντροαριστερά  του 21^ου αιώνα, απώλεσε την δική της «γενιά του 114» και της «Αλλαγής» στο εξωτερικό.

Παραγωγική οικονομία.  

Το ΠΑΣΟΚ  πρέπει να προτάξει την αλλαγή του  παραγωγικού μοντέλου της χώρας, στην κατεύθυνση της εξαγωγικής οικονομίας. Είναι η πιο ορθολογική και ουσιαστικά προοδευτική επιλογή. Είναι στον πυρήνα της, μια  κοινωνικά ανατάσουσα πολιτική. Το μέλλον του τόπου, σχετίζεται με την εξωστρεφή παραγωγικότητα και την διανεμητική δικαιοσύνη που στηρίζεται σε αυτήν.

Η νέα υπόσχεση του προοδευτικού χώρου στον λαό , πρέπει να είναι μια παραγωγική οικονομία που τον στηρίζει με διαρκή επάρκεια, χωρίς δανεικά. Το ΠΑΣΟΚ, οφείλει να δεσμευτεί για την μακροχρόνια προσήλωση σε αυτό τον δύσκολο στόχο.

Η διανομή επιδομάτων με «διεθνή ζητεία», δεν μπορεί να αποτελέσει λύση προοδευτικής προοπτικής. Δέσμευση του ΠΑΣΟΚ πρέπει να είναι μια δυνατή οικονομία που θα περιδινήσει στην ισχύ της, την κοινωνική ανάπτυξη και  τους θεσμούς της Δημοκρατίας.

Σύνδεση πρωτογενούς τομέα με τουρισμό.

 Στο μεταξύ, στην  υπερτροφία του τριτογενούς τομέα, ιδίως του τουρισμού, αντιστοιχεί η κατάρρευση του πρωτογενούς τομέα.

Η καθημαγή της αγροτιάς, επηρεάζει ζωτικά την δημογραφία της περιφέρειας. Κλονίζει την διατροφική επάρκεια της χώρας, σε δυσμενή παγκόσμια συγκυρία.

Μια γνήσια σοσιαλδημοκρατική πολιτική παρέμβαση από το ΠΑΣΟΚ, προτείνω να κάνει την εξής τομή.  Να συνδέσει την χρηματοδότηση των υποδομών του τουρισμού από εθνικούς πόρους με την απορρόφηση τοπικών αγροτικών προϊόντων, ανταποδοτικά. Βεβαίως, να προηγηθεί  διάλογος φορέων. Να νομοθετηθεί η υποχρεωτική κατανάλωση ενός ελάχιστου ποσοστού από τοπικά πιστοποιημένα  προϊόντα διατροφής στα πολυτελή καταλύματα και ξενοδοχεία. Τούτο,  ως όρος κρατικής χρηματοδότησης. Η χρόνια  επιδιωκόμενη ενοποίηση πρωτογενούς και τριτογενούς τομέα, υλοποιείται λειτουργικά με αυτόν τον  απλό τρόπο. Τούτο, θα δημιουργήσει πλατιά αγορά ελληνικών προϊόντων και προοπτική σταθερής ευμάρειας στην αγροτιά. Θα δώσει τις τοπικές γεύσεις στους πιο απαιτητικούς από τα εκατομμύρια των επισκεπτών της χώρας.

Η δημιουργία εσωτερικής αγοράς πιστοποιημένων προϊόντων, δίνει διέξοδο στην πραγματική πρωτογενή παραγωγή. Δίνει στον τουρισμό   ελληνική ταυτότητα γεύσεων που αιμοδοτεί, οικονομία και δημογραφία της επαρχίας.  

Δημογραφικό.  

Το δημογραφικό, το υπ’ αριθμόν ένα εθνικό θέμα, ζητά προοδευτική λύση. Να εντάξουμε στο Ε.Σ.Υ. και στην κρατική αρωγή το κόστος των προγεννητικών εξετάσεων. Επίσης, το κόστος της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής για τους οικονομικά ασθενείς συμπολίτες μας, για τα νέα ζευγάρια.

Η προβολή του εθνικού ενδιαφέροντος προς την Μέση Ανατολή πρέπει να έχει κοινωνική στόχευση. Δεν είναι μόνο θέμα στρατηγικής, είναι και θέμα ανθρώπων.  Υποχρεούμαστε να διευκολύνουμε τον συσχετισμό   και την υποδοχή προς χώρα μας, των κληρονόμων του ελληνικού, του βυζαντινού πολιτισμού, που διαβιούν με επισφάλεια στις ζώνες σύγκρουσης.  Να επαναλάβουμε ρυθμισμένα το μεταναστευτικό εγχείρημα  που μας δυνάμωσε την δεκαετία του 1990.

Θαλάσσια πολιτική.  

Η πεμπτουσία των ανοικτών οριζόντων της χώρας, είναι η στροφή στην  θάλασσα. Η θαλάσσια  και νησιωτική πολιτική,  η ολοκλήρωση της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών, με τις γειτονικές χώρες. Η αξιοποίηση των υδάτινων και ορυκτών πόρων της χώρας πρέπει να είναι προτάγματα για το ΠΑΣΟΚ. Και είναι το ΠΑΣΟΚ που θεμελίωσε αυτή την πολιτική με τον «νόμο Μανιάτη» και ανάλογες δράσεις της τελευταίας θητείας του. 

Αντί επιλόγου.

Δεν υπάρχει η πολυτέλεια της μικρόνοης διαχείρισης. Ο διαχειριστικός  καθησυχασμός, θα φέρει το ΠΑΣΟΚ ως κυβερνητική παρένθεση ή ως κυβερνητικό συμπλήρωμα. Δεν μας αξίζει μια θνησιγενής  προσπάθεια, όμοια με αυτές που δοκιμάστηκαν, χωρίς μακρά πνοή  στην Ευρώπη.

Η ευθύνη της προοδευτικής έκφρασης του λαού μας, ανήκει πρώτιστα στο ΠΑΣΟΚ. Οι μετά την κρίση κυβερνήσεις, δεν άγγιξαν την έλλειψη παραγωγικότητας, δεν πέτυχαν την θεσμική και κοινωνική ολοκλήρωση. Δεν ακούμπησαν την υπαρξιακή δημογραφική κάμψη.

Καλούμαστε να δομήσουμε ένα μέλλον, που εγγυάται την ισότητα και την κοινωνική προστασία, με βάση την παραγωγική αυτοπεποίθηση. Ένα μέλλον θεσμικού ορθολογισμού που αποκεντρώνει αρμοδιότητες, ιδίως στην τοπική αυτοδιοίκηση, και απελευθερώνει κοινωνικές δυνάμεις.

Το ΠΑΣΟΚ διαθέτει πρόγραμμα και  στελεχική επάρκεια. Έχει ενότητα και διαφανείς δημοκρατικές διαδικασίες. Έχει ανανεωμένη ηγεσία στο πρόσωπο του Προέδρου του Ν. Ανδρουλάκη. Διαθέτει την στήριξη και την σύμπνοια όλων μας για τον κοινό αγώνα απέναντι στην συντήρηση.

Στο ΠΑΣΟΚ, ήμασταν και θα είμαστε κοντά στον λαό. Είμαστε φορέας της αλλαγής και της προόδου και φέρουμε την ευθύνη διεκπεραίωσής τους.

Σημείωση: Το κείμενο αποτέλεσε βάση ομιλίας του συντάκτη του, στο πρόσφατο Συνέδριο του ΠΑ.ΣΟ.Κ. στην Αθήνα.

Ηράκλειο, 31 Μαρτίου 2026

ΝΙΚΟΣ Κ. ΣΚΟΥΛΑΣ

Δικηγόρος Ηρακλείου - Αντιπεριφερειάρχης.