Αιγαίο: Ποιες παγίδες προετοιμάζει η Τουρκία με τον νόμο της «Γαλάζιας Πατρίδας»

Το υπό κατάρτιση νομοσχέδιο της τουρκικής κυβέρνησης για τις θαλάσσιες ζώνες αναδεικνύεται σε μείζον μέσο αναταραχής στις διμερείς σχέσεις Αθήνας και Άγκυρας. Το περιεχόμενό του δεν είναι γνωστό ακόμα επίσημα και μόνο αποσπασματικές και ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες βλέπουν το φως της δημοσιοότητας μέσα από διαρροές σε φιλοερντογανικά μέσα ενημέρωσης. Όσα όμως έχουν γίνει γνωστά, αποτελούν σαφέστατα παράγοντα ανησυχίας για την ελληνική πλευρά.

Ακόμα και αν σε κάποιο βαθμό οι πληροφορίες που διαρρέουν οι υπεύθυνοι για την σύνταξη του νομοσχεδίου είναι υπερβολικές, και πάλι δεν παύουν να δείχνουν τις κατευθύνσεις στις οποίες κινείται η κυβέρνηση Ερντογάν. Από αυτές προκύπτει όχι μόνο η συμπερίληψη όλων των κατά καιρούς ζητημάτων και διεκδικήσεων που έχει θέσει η Τουρκία, αλλά και η ενοποίησή τους υπό τον μανδύα μιας ολιστικής εθνικής στρατηγικής (λέγε με "Γαλάζια Πατρίδα") και η κλιμάκωση της προβολής αυτών των διεκδικήσεων σε πεδία που ως τώρα η Άγκυρα δεν ήθελε να εμπλέξει ιδιαίτερα, όπως το νομικό/θεσμικό και το διοικητικό. 

3+1 παγίδες για την ελληνική κυριαρχία

Το νομοσχέδιο, που με βεβαιότητα θα γίνει νόμος όταν εισαχθεί προς ψήφιση στην τουρκική Εθνοσυνέλευση, δημιουργεί ή ανασυγκροτεί μια σειρά από "παγίδες" για την ελληνική εξωτερική πολιτική και για την άσκηση της εθνικής κυριαρχίας. Οι σημαντικότερες από αυτές είναι: (α) η θεσμοποίηση των γκρίζων ζωνών, (β) η αναβάθμιση του casus belli, (γ) η εξουσιοδότηση στον εκάστοτε πρόεδρο να ανακηρύσσει μονομερώς ΑΟΖ και (δ) η υποχρεωτικότητα της μη αναγνώρισης της ελληνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων από όσους δραστηριοποιούνται υπό το τουρκικό δίκαιο.

Οι "γκρίζες ζώνες", δηλαδή η αντίληψη ότι πολλές εκατοντάδες (πιθανότατα έως και 156) ελληνικά νησιά, νησίδες και βραχονησίδες είναι "ακαθόριστης" κυριαρχίας διότι δεν αναφέρονται ρητά στις συνθήκες, δεν είναι καινούργια ασφαλώς, έχει 30 χρόνια πίσω της και γεννήθηκε μετά την κρίση των Ιμίων. Τώρα, για πρώτη φορά αυτή η άποψη που έχει εκφραστεί μέχρι τώρα σε διπλωματικά έγγραφα, θα καταγραφεί σε νόμο του τουρκικού κράτους. Με έναν ή και περισσότερους τρόπους η ελληνική κυριαρχία σε ένα σημαντικό τμήμα του Αιγαίου για αμφισβητείται πλέον με θεσμικό τρόπο και το "γκριζάρισμα" του Αιγαίου δεν θα είναι ένα διαπραγματευτικό χαρτί απλά στα χέρια της Άγκυρας, θα είναι μια γραμμή διαπραγμάτευσης κατοχυρωμένη στην τουρκική νομοθεσία. Η ελληνική πλευρά οφείλει εφεξής και εφόσον ψηφιστεί κάτι τέτοιο, να απέχει από διαπραγμάτευση που έστω και έμμεσα μπορεί να σημάνει την αποδοχή αυτής της ρύθμισης.

Ως γνωστόν, το casus belli τέθηκε από την τουρκική εθνοσυνέλευση αυστηρά και μόνο για την μονομερή επέκταση από την Ελλάδα των εθνικών χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ., σύμφωνα με τις διατάξεις του Δικαίου των Θαλασσών (UNCLOS 1982). Η νομοθέτηση των απόψεων της Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες θα φέρει σε ίση μοίρα με την επέκταση των χωρικών υδάτων και μια σειρά από άλλα ανοιχτά για την Τουρκία ζητήματα, όπως η συνορεύουσα ζώνη, η ΑΟΖ, κλπ. Συνεπώς η φαρέτρα με τα μέσα ψυχλολογικής πίεσης της Άγκυρας, καθώς και τα σημεία ευθείας απόρριψης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων αυξάνονται σημαντικά.

Σε αντίθεση με ό,τι ίσχυε μέχρι σήμερα, όλες οι εξουσίες και δυνατότητες μονομερούς ανακήρυξης ΑΟΖ ή οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας κλπ περιέρχονται σύμφωνα με πληροφορίες, στα χέρια του εκάστοτε Προέδρου. αντί για της εθνοσυνέλευσης. Ως εκ τούτου η σχετική διαδικασία αφενός απλοποιείται και επισπεύδεται σημαντικά, αφετέρου ενισχύει την διαπραγματευτική θέση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν που αναδεικνύεται σε κλειδοκράτορα της οποιασδήποτε εξέλιξης στα ζητήματα του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου και θα μπορεί ανά πάσα στιγμή με αιφνιδιαστικές κινήσεις να δημιουργεί τετελεσμένα -ας μην ξεχνάμε ότι η ανακήρυξη ΑΟΖ και η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας είναι τα μεγαλύτερα δυνατά τετελεσμένα που αν πραγματοποιηθούν αναιρούνται μόνο με δικαστική απόφαση μετά από συναινετική προσφυγή, είτε με πόλεμο.

Μέχρι τώρα, για όλους τους Τούρκους ναυτιλομένους, ιδιώτες και κρατικούς λειτουργούς η πραγματοποίηση ενεργειών αμφισβήτησης της ελληνικής εθνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων ήταν ζήτημα προσωπικής επιλογής ή υπόδειξης. Πλέον πάμε σε άλλη πίστα, καθώς όλα αυτά θα είναι ζήτημα απλώς τήρησης του νόμου, δηλαδή όλοι οι Τούρκοι πολίτες και δημόσιοι λειτουργοί αλλά και όλες οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Τουρκία, δεν θα έχουν άλλη επιλογή από το να αγνοούν την ελληνική κυριαρχία όπου αυτή έρχεται σε αντίθεση με τον τουρκικό νόμο, με ό, τι αυτό συνεπάγεται.

Συνολικά, λοιπόν, η προωθούμενη νομοθέτηση όλων αυτών των διατάξεων μπορεί να δώσει ένα έκρως εύφλεκτο, ένα εκρητικό μπουκέτο μέσων και δυνατοτήτων στα χέρια της τουρκικής κυβέρνησης για να εγκαταστήσουν ένα μόνιμο και όχι περιστασιακό καθεστώς άρνησης της ελληνικής κυριαρχίας. Και τότε η χώρα μας μπορεί δυστυχώς να έρθει αντιμέτωπη με πολύ περιορισμένες επιλογές αντίδρασης απέναντι σε αυτό το τείχος προκλήσεων.