«Εποικοδομητικές συνομιλίες» στην Κίνα είχε ο Αραγτσί – Ποιος ο ρόλος του Πεκίνου στον πόλεμο του Ιράν με τις ΗΠΑ

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί συναντήθηκε με τον Κινέζο ομόλογό του, Γουάνγκ Γι στο Πεκίνο σήμερα Τετάρτη (6/5), καθώς οι προσπάθειες διαμεσολάβησης μίας συμφωνίας μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον επιταχύνονται.

Η επίσκεψη συνέπεσε με την ανακοίνωση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών για παύση των προσπαθειών βίαιου ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ αλλά και περίπου 10 ημέρες πριν ο Ντόναλντ Τραμπ ταξιδέψει στο Πεκίνο για να συναντηθεί με τον Κινέζο πρόεδρο, Σι Τζινπίνγκ.

Σε ανάρτησή του στα κινέζικα ο Αμπάς Αραγτσί, εξήρε τις «εποικοδομητικές συνομιλίες» που είχε με τον Κινέζο ομόλογό του.

«Και οι δύο πλευρές επιβεβαίωσαν το δικαίωμα του Ιράν να υπερασπίζεται την εθνική κυριαρχία και την εθνική αξιοπρέπεια», ανέφερε ο Ιρανός ΥΠΕΞ σε ανάρτησή του στο Χ. «Η ιρανική πλευρά εκτίμησε την πρόταση τεσσάρων σημείων της Κίνας για τη διατήρηση και την προώθηση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή», προσέθεσε.

Ο Αραγτσί σημείωσε ότι το Ιράν «εμπιστεύεται την Κίνα και προσβλέπει στη συνέχιση του ενεργού ρόλου της στην προώθηση της ειρήνης και τον τερματισμό της σύγκρουσης στην περιοχή, καθώς και στην υποστήριξη της δημιουργίας ενός νέου μεταπολεμικού περιφερειακού πλαισίου που θα μπορεί να εξισορροπεί την ανάπτυξη και την ασφάλεια».

«Πιστεύουμε ότι μία συνολική κατάπαυση του πυρός δεν επιδέχεται καθυστέρηση, ότι η επιστροφή στις εχθροπραξίες δεν συνιστάται και ότι η συνέχιση των διαπραγματεύσεων είναι ιδιαίτερα σημαντική», δήλωσε ο Γουάνγκ στον Αραγτσί στην αρχή της συνάντησής τους, σύμφωνα με βίντεο που δημοσίευσε το τηλεοπτικό δίκτυο Phoenix TV με έδρα το Χονγκ Κονγκ.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η επίσκεψη αλλά και η χρονική της διάρκεια υπογραμμίζουν τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει το Πεκίνο επηρεάζοντας την πορεία της σύγκρουσης, προκειμένου να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά της.

Η επίσκεψη Αραγτσί πραγματοποιείται μία εβδομάδα πριν από τη συνάντηση του Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο στις 14 και 15 Μαΐου. Νωρίτερα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο προέτρεψε την Κίνα να ασκήσει πίεση στο Ιράν ώστε να χαλαρώσει τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η συνάντηση πραγματοποιείται εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον σχετικά με τη στρατηγική αυτή θαλάσσια οδό. Το Ιράν προχώρησε σε περιορισμό της ναυτιλίας μέσω των Στενών του Ορμούζ μετά την έναρξη του πολέμου, ενώ οι ΗΠΑ επέβαλαν δικό τους αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια μετά την κατάπαυση του πυρός του Απριλίου, σε μια προσπάθεια να αναγκάσουν την Τεχεράνη να αποδεχτεί τους όρους της Ουάσιγκτον στις διαπραγματεύσεις.

Η διακοπή της ναυτιλίας μέσω των Στενών, η οποία προκάλεσε σοκ στην παγκόσμια οικονομία, έχει κατά καιρούς οξύνει τις εντάσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου, με την Κίνα να επηρεάζεται ιδιαίτερα από τη διακοπή των ενεργειακών ροών από τον Κόλπο προς την ανατολική Ασία.

Ωστόσο, με τις ΗΠΑ να αντιμετωπίζουν επίσης οικονομική ύφεση, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των εγχώριων τιμών των καυσίμων εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών, οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι το κοινό συμφέρον των δύο παγκόσμιων δυνάμεων για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την επίτευξη εκεχειρίας δημιουργεί το περιθώριο για το Πεκίνο να διαδραματίσει καθοριστικό διπλωματικό ρόλο σε οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία.

Η ισορροπημένη στάση του Πεκίνου

Καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης, η Κίνα προσπάθησε να ισορροπήσει την κριτική προς τις ΗΠΑ με εκκλήσεις για περιφερειακή σταθερότητα.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης με τον Αραγτσί, ο Γουάνγκ καταδίκασε εκ νέου τις στρατιωτικές ενέργειες των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν ως «παράνομες», σύμφωνα με το ιρανικό ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim. Το Πεκίνο έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει τη σύγκρουση ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου, χωρίς όμως να υποστηρίζει πλήρως κάθε κίνηση της Τεχεράνης.

Η Κίνα έχει επίσης καταδικάσει τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ως επικίνδυνη κλιμάκωση που θα μπορούσε να επαναφέρει τη διεθνή πολιτική στον «νόμο της ζούγκλας». Μαζί με τη Ρωσία, το Πεκίνο άσκησε βέτο σε ένα ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για τα Στενά του Ορμούζ.

Παράλληλα, η Κίνα αντιστέκεται στις αυξανόμενες πιέσεις των ΗΠΑ σχετικά με τις οικονομικές της σχέσεις με την Τεχεράνη. Η Ουάσιγκτον επέβαλε κυρώσεις σε κινεζικές εταιρείες που κατηγορούνται για την αγορά ιρανικού πετρελαίου. Το Πεκίνο αντέδρασε δίνοντας οδηγίες στις κινεζικές εταιρείες να μην συμμορφωθούν με τις κυρώσεις.

Ωστόσο, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ εξακολούθησε να καλεί δημοσίως την Κίνα να ασκήσει την επιρροή της στην Τεχεράνη προκειμένου να συμβάλει στην αποκλιμάκωση της κρίσης, σημάδι της πρόσφατης βελτίωσης των σχέσεων ΗΠΑ-Κίνας μετά την επίτευξη μιας προκαταρκτικής εμπορικής συμφωνίας στα τέλη του περασμένου έτους.

Η Τζόντι Γουέν, ερευνήτρια στο Κέντρο Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής (CISS) του Πανεπιστημίου Τσινγκουά στο Πεκίνο, δήλωσε ότι το μήνυμα της Κίνας έχει επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στην αποτροπή περαιτέρω αστάθειας γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία αποτελούν ζωτικής σημασίας διαδρομή για τις εισαγωγές ενέργειας και το εμπόριο της Κίνας.

«Πιστεύω ότι η Κίνα θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να πείσει το Ιράν να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να επιτρέψει στα Στενά του Ορμούζ να λειτουργήσουν ελεύθερα όπως πριν», δήλωσε η Γουέν.

Η Τεχεράνη θέλει διπλωματική στήριξη από το Πεκίνο

Η Κίνα παραμένει ο οικονομικός σωτήρας για την Τεχεράνη, αφού τα χρόνια των αμερικανικών κυρώσεων έχουν καταστήσει το Ιράν βαθιά εξαρτημένο από το εμπόριο και τις επενδύσεις της Κίνας.

Η Κίνα αγοράζει τη συντριπτική πλειοψηφία των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, συχνά σε μειωμένες τιμές, ενώ τα έσοδα της Τεχεράνης διοχετεύονται σε μεγάλο βαθμό στην αγορά κινεζικών αγαθών και υπηρεσιών. Η εξάρτηση αυτή έχει ενταθεί από τότε που οι δύο χώρες υπέγραψαν το 2021 μια συμφωνία στρατηγικής εταιρικής σχέσης διάρκειας 25 ετών, η οποία καλύπτει τη συνεργασία στους τομείς των υποδομών, του εμπορίου και της ασφάλειας.

Στο πλαίσιο αυτό, αναλυτές υποστηρίζουν ότι η επίσκεψη του Αραγτσί αποσκοπεί επίσης στην εξασφάλιση διπλωματικής στήριξης από το Πεκίνο σε μια κρίσιμη στιγμή της σύγκρουσης.

Ο Κρις Ντόιλ, διευθυντής του Συμβουλίου για την Αραβοβρετανική Κατανόηση, δήλωσε στο Al Jazeera ότι η Τεχεράνη πιθανώς επιδιώκει να διαπιστώσει μέχρι πού μπορεί να φτάσει η υποστήριξη της Κίνας στο Ιράν, σε περίπτωση που αυτό συμφωνήσει να χαλαρώσει τις εντάσεις στα Στενά του Ορμούζ.

«Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών βρίσκεται πιθανώς στο Πεκίνο για να ζητήσει διευκρινίσεις από το Πεκίνο και διαβεβαιώσεις ότι εάν αποφασίσουν να ανοίξουν τα Στενά, η Κίνα θα συνεχίσει ίσως να υποστηρίζει τόσο διπλωματικά όσο και στα Ηνωμένα Έθνη το Ιράν», είπε ο Ντόιλ.

Η Τεχεράνη πιθανότατα θα χρειαστεί την υποστήριξη της Κίνας στον ΟΗΕ για να εμποδίσει τυχόν επιπλέον κυρώσεις που σχετίζονται με τα Στενά του Ορμούζ. Πιστεύεται επίσης ότι οι Ιρανοί αξιωματούχοι επιδιώκουν διαβεβαιώσεις σχετικά με τη θέση που θα λάβει το Πεκίνο κατά τη διάρκεια των συνομιλιών του Σι με τον Τραμπ την επόμενη εβδομάδα, καθώς και για το αν η Κίνα θα μπορούσε να κάνει παραχωρήσεις προς την Ουάσιγκτον που ενδέχεται να προκαλέσουν αναστάτωση στην Τεχεράνη.

Ο Ντόιλ δήλωσε ότι η χρονική στιγμή της επίσκεψης είναι σημαντική, καθώς η Ουάσιγκτον ασκεί όλο και μεγαλύτερη πίεση στο Πεκίνο να χρησιμοποιήσει την επιρροή του επί του Ιράν.

«Την επόμενη εβδομάδα θα έρθει ο Τραμπ και η κυβέρνησή του ασκεί τις τελευταίες ημέρες μεγαλύτερη πίεση στο Πεκίνο να χρησιμοποιήσει την επιρροή του επί της Τεχεράνης για να ασκήσει πίεση και πραγματικά να πιέσει το Ιράν να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για να τερματιστεί ο πόλεμος και σίγουρα να τερματιστεί το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ», προσέθεσε.

Τι θέλει η Κίνα από το Ιράν

Αναλυτές υποστηρίζουν επίσης ότι η άμεση προτεραιότητα της Τεχεράνης είναι πιθανώς η εξασφάλιση εγγυήσεων ότι η Κίνα θα συνεχίσει να την υποστηρίζει διπλωματικά εάν η Τεχεράνη συμφωνήσει να περιορίσει τις ενέργειές της στα Σενά.

Ένα από τα βασικά συμφέροντα της Κίνας είναι η σταθερότητα στην περιοχή και οι ευνοϊκές συνθήκες για μία οικονομία που συνεχίζει να αναπτύσσεται ταχύτερα από πολλές άλλες στη Δύση. Η ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων μέσω των Στενών του Ορμούζ είναι κεντρικής σημασίας γι’ αυτόν τον σκοπό, καθώς το παρατεταμένο κλείσιμο της θαλάσσιας οδού απειλεί τόσο την οικονομία της Κίνας όσο και τις παγκόσμιες αγορές, καθώς και την ενεργειακή ασφάλεια.

Ως εκ τούτου, αναλυτές εκτιμούν ότι το Πεκίνο θα πιέσει την Τεχεράνη να διατηρήσει ανοιχτές τις ναυτιλιακές διαδρομές και να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις. Ταυτόχρονα, η Κίνα θεωρεί το Ιράν ως σημαντικό περιφερειακό αντίβαρο στην επιρροή των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και δεν επιθυμεί να δει την ιρανική κυβέρνηση να αποδυναμώνεται σημαντικά.

Το Ιράν προσφέρει επίσης στρατηγικά οφέλη για την Κίνα πέρα από τον τομέα της ενέργειας. Η Τεχεράνη προωθεί όλο και περισσότερο τη χρήση του κινεζικού γουάν στις συναλλαγές πετρελαίου, υποστηρίζοντας τις ευρύτερες προσπάθειες του Πεκίνου να επεκτείνει τον διεθνή ρόλο του νομίσματός του εν μέσω της ηγεμονίας του δολαρίου ΗΠΑ.

Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η Κίνα ενδέχεται επίσης να θεωρήσει την κρίση ως ευκαιρία να ενισχύσει την εικόνα της ως παγκόσμιας διπλωματικής δύναμης, ικανής να μεσολαβεί για τη σύναψη συμφωνιών πέρα από την ανατολική Ασία.

Το Πακιστάν έχει ήδη καλέσει το Πεκίνο να αναλάβει μεγαλύτερο ρόλο διαμεσολάβησης στις περιφερειακές εντάσεις, ενώ αξιωματούχοι δήλωσαν στο Al Jazeera ότι η Κίνα θεωρείται αξιόπιστος παράγοντας, ικανός να συμβάλει στη σταθεροποίηση των συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Μια επιτυχημένη διπλωματική παρέμβαση θα έδινε επίσης στην Κίνα μεγαλύτερη επιρροή μεταξύ των παραγωγών ενέργειας του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ θα μείωνε την πίεση στις χώρες εισαγωγής ενέργειας σε ολόκληρη την Ασία.

Η ευκαιρία της Κίνας

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι επόμενες ημέρες ενδέχεται να αποδειχθούν κρίσιμες.

Σύμφωνα με το γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων DPA, οι ΗΠΑ και οι χώρες σύμμαχοί τους στον Κόλπο έχουν συντάξει ένα σχέδιο ψηφίσματος του ΟΗΕ με στόχο τη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με πληροφορίες, το σχέδιο καλεί το Ιράν να σταματήσει τις επιθέσεις κατά της ναυτιλίας, να απομακρύνει τις νάρκες από τη θαλάσσια οδό και να μην προχωρήσει στην επιβολή τελών διέλευσης.

Η πρόταση αναθεωρήθηκε τις τελευταίες ημέρες, σε μια προσπάθεια να εξασφαλιστεί η υποστήριξη τόσο της Ρωσίας όσο και της Κίνας.

Ο Ντόιλ δήλωσε ότι η κρίση αποτελεί μία σπάνια ευκαιρία για το Πεκίνο να αναδειχθεί σε σημαντικό διπλωματικό μεσολαβητή.

«Θα ήταν μια τεράστια ευκαιρία για την Κίνα να αναλάβει τον ρόλο του μεσολαβητή σε όλη αυτή την υπόθεση», είπε ο Ντόιλ, επισημαίνοντας τον ρόλο του Πεκίνου στην αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και του Ιράν το 2023.

«Εάν ο πρόεδρος Σι και ο πρόεδρος Τραμπ καταφέρουν να πετύχουν κάτι, μπορούν και οι δύο να εμφανιστούν ως νικητές και να βοηθήσουν προκειμένου να τραβήξουν την παγκόσμια οικονομία προκειμένου να μην πέσει στον γκρεμό», προσέθεσε.

Ωστόσο, ο Ντόιλ προειδοποίησε ότι η κατάσταση παραμένει ασταθής. «Πολλά πράγματα μπορούν να πάνε στραβά – τεράστιες εντάσεις στην περιοχή, μεγάλος στρατιωτικός εξοπλισμός και ελάχιστη εμπιστοσύνη μεταξύ όλων των μερών», είπε.

Παρ’ ολ’ αυτά, με τον Τραμπ να προετοιμάζεται να ταξιδέψει στο Πεκίνο και τόσο τις ΗΠΑ όσο και την Κίνα να επιθυμούν να αποφύγουν ένα βαθύτερο οικονομικό σοκ, οι αναλυτές παραμένουν αισιόδοξοι ότι μπορεί να υπάρχει τώρα ένα μικρό παράθυρο ευκαιρίας για διπλωματία – και μια μακροπρόθεσμη ειρηνευτική συμφωνία.

Πηγή: Al Jazeera