Ερντογάν: Η σχέση της Ελλάδας με τρίτα κράτη είναι δική της επιλογή – «Παρακολουθούμε στενά τυχόν βήματα που μπορεί να παραβιάζουν τα συμφέροντά μας»

Συνέντευξη στο αμερικανικό περιοδικό Newsweek παραχώρησε ο Τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, όπου αναφέρθηκε στις συμμαχίες της Ελλάδας, τις τουρκο-αμερικανικές σχέσεις, ενώ δεν έλειψαν οι αιχμές κατά του Ισραήλ.

Ο Ερντογάν δήλωσε η Τουρκία κατέχει ισχυρή θέση εντός του ΝΑΤΟ, σημειώνοντας, ωστόσο, ότι οι σχέσεις που αναπτύσσει η Ελλάδα ή οποιαδήποτε άλλη χώρα με τρίτα κράτη είναι δική τους επιλογή.

Ειδικότερα, ανάφερε:

«Η Τουρκία δεν ερμηνεύει κάθε διμερή σχέση ως απειλή εναντίον της. Ωστόσο, παρακολουθούμε στενά τυχόν βήματα που λαμβάνονται κατά της εθνικής μας ασφάλειας, των νόμιμων δικαιωμάτων και συμφερόντων μας. Η Τουρκία έχει ισχυρή θέση και βάρος εντός του ΝΑΤΟ. Αντί να συζητάμε σήμερα ποιες συνέπειες θα είχε μια υποθετική στρατιωτική σύγκρουση για τη Συμμαχία, θα ήταν πιο σκόπιμο να επικεντρωθούμε στη διπλωματία για να αποτρέψουμε μια τέτοια πιθανότητα. Ο δρόμος προς τη διαρκή ασφάλεια στην περιοχή μας βρίσκεται σε μια αρχιτεκτονική ασφαλείας που βασίζεται σε συμμαχικές σχέσεις και περιφερειακές συνεργασίες που διαμορφώνονται με βάση μια προσέγγιση ασφάλειας 360 μοιρών που μειώνει την ένταση, ενισχύει την αποτροπή, ξεπερνά την έννοια της αμοιβαίας περικύκλωσης και βασίζεται στο διεθνές δίκαιο».

Για τις σχέσεις με ΗΠΑ και Τραμπ

Ο Πρόεδρος Ερντογάν ρωτήθηκε: «Έχει σημειωθεί ότι ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ μιλάει συχνά με τα καλύτερα λόγια για εσάς και εκτιμά τη μη παρέμβαση της Τουρκίας στη σύγκρουση με το Ιράν, ενώ επικρίνει άλλα μέλη του ΝΑΤΟ για τη μη επαρκή συμμετοχή τους. Ποιες ευκαιρίες μπορεί να προσφέρει αυτή η σχέση για την προώθηση των σχέσεων Τουρκίας-ΗΠΑ; Για παράδειγμα, έχετε ανησυχίες ότι η τρέχουσα κατάσταση μπορεί να αλλάξει εάν ο Λευκός Οίκος εφαρμόσει τις απειλές του για κυρώσεις κατά των εμπορικών εταίρων του Ιράν;»

Ο Ερντογάν δήλωσε ότι έχει άμεση και ανοιχτή σχέση με τον Τραμπ, προσθέτοντας: «Πιστεύω ότι αυτή είναι μια σημαντική ευκαιρία για τις σχέσεις Τουρκίας-Αμερικής και ακόμη και για τις εξελίξεις στην περιοχή μας».

Ο Ερντογάν δήλωσε ότι στην τελευταία τους συνάντηση ασχολήθηκαν άμεσα με μια ευρεία ατζέντα που εκτείνεται από το ιρανικό ζήτημα έως την περιφερειακή ασφάλεια, από τη Γάζα έως τις διμερείς σχέσεις, και συνέχισε ως εξής:

«Όταν υπάρχει ανοιχτή επικοινωνία μεταξύ των ηγετών, γίνεται ευκολότερο να διαχειριστούμε τις διαφορές απόψεων που μπορεί να προκύψουν κατά καιρούς και να βρούμε κοινές λύσεις. Η Τουρκία και οι ΗΠΑ έχουν μια μακροχρόνια, βαθιά ριζωμένη και πολύπλευρη συμμαχική σχέση. Έχουμε μια σοβαρή πρακτική συνεργασίας, ειδικά στην αμυντική βιομηχανία, το εμπόριο και την περιφερειακή ασφάλεια, και έχουμε τη δυνατότητα να την αναπτύξουμε περαιτέρω. Επομένως, δεν θεωρώ σκόπιμο να συζητήσουμε τις σχέσεις μας, οι οποίες έχουν τόσο ισχυρά θεμέλια, με βάση πιθανά σενάρια. Έχουμε έναν ειλικρινή διάλογο με τον κ. Τραμπ σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, και θα συζητήσουμε ανοιχτά μαζί του τυχόν πιθανές εξελίξεις όταν έρθει η ώρα. Ωστόσο, μπορώ να πω ότι η Τουρκία, ως κυρίαρχο κράτος, θα συνεχίσει να ενεργεί με τον πιο ισορροπημένο και κατάλληλο τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη τις σχέσεις της με τους γείτονές της, τις συμμαχικές της υποχρεώσεις, τις περιφερειακές της ευθύνες και τα εθνικά της συμφέροντα, όπως έκανε μέχρι τώρα».

Υπενθυμίζοντας τη στενή σχέση του Τραμπ με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και απαντώντας στην ερώτηση «Σε μια εποχή που ορισμένοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν αρχίσει να περιγράφουν την Τουρκία ως την «επόμενη απειλή» μετά το Ιράν, ανησυχείτε για την επιρροή του Ισραήλ στην κυβέρνηση των ΗΠΑ;», ο Ερντογάν απάντησε: «Δεν ορίζω τις τουρκοαμερικανικές σχέσεις μέσω μιας τρίτης χώρας. Ο ομόλογός μας στην Ουάσινγκτον είναι η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών. Όταν χρειάζεται να συζητήσουμε κάτι με τον κ. Τραμπ, το συζητάμε απευθείας μαζί του».

Ο Ερντογάν δήλωσε ότι είναι γνωστό ότι υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες με την ισραηλινή κυβέρνηση σε πολλά θέματα, προσθέτοντας: «Πρόσφατα, τροφοδοτείται στο Ισραήλ μια λανθασμένη αφήγηση για να παρουσιαστεί η Τουρκία ως νέα πηγή απειλής. Πιστεύουμε ότι αυτή η αφήγηση συνδέεται με την εσωτερική πολιτική διαδικασία και την εκλογική ατμόσφαιρα στο Ισραήλ. Δεν βλέπουμε αυτή τη γλώσσα ως μια υπεύθυνη προσέγγιση που συμβάλλει στην περιφερειακή ειρήνη. Η Τουρκία δεν έχει καμία εχθρότητα προς τον ισραηλινό λαό ή οποιαδήποτε κοινωνία. Η αντίθεσή μας είναι σε πολιτικές που θεωρούμε αντίθετες με το διεθνές δίκαιο και σε βήματα που επιδεινώνουν την αστάθεια στην περιοχή μας».

Ο Πρόεδρος Ερντογάν απάντησε επίσης στην ερώτηση: «Οι πρόσφατες επιθέσεις του Ισραήλ στη Συρία και ζητήματα όπως η αμυντική συμφωνία του Ισραήλ με την Ελλάδα έχουν αναδειχθεί ως θέματα που αυξάνουν την ένταση στην αντιπαλότητα μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας. Προβλέπετε την πιθανότητα κλιμάκωσης αυτών των εντάσεων σε στρατιωτική σύγκρουση; Τι θα σήμαινε μια τέτοια κατάσταση για το ΝΑΤΟ;»

Δηλώνοντας ότι «η Τουρκία δεν βασίζει την εξωτερική της πολιτική σε αναπόφευκτα πολεμικά σενάρια», ο Ερντογάν υπέδειξε ότι η προσέγγισή τους στη Συρία είναι σαφής.

Τονίζοντας «την ακεραιότητα της Συρίας», ο Ερντογάν δήλωσε:

«Θέλουμε να προστατεύσουμε την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και την εθνική ενότητα της Συρίας. Η ανάκαμψη της χώρας, η ενίσχυση των κρατικών θεσμών της και η αύξηση της ικανότητάς της να καταπολεμά την τρομοκρατία είναι προς το συμφέρον ολόκληρης της περιοχής μας. Αξιολογούμε τις επιθέσεις του Ισραήλ στη Συρία σε αυτό το πλαίσιο. Είναι σαφές ότι οι επιθέσεις του Ισραήλ, οι οποίες αγνοούν το διεθνές δίκαιο και τους καθιερωμένους κανόνες, βλάπτουν ανοιχτά την κυριαρχία της Συρίας και δυσχεραίνουν την εγκαθίδρυση σταθερότητας στην περιοχή. Ωστόσο, η σταθερότητα της Συρίας θα συμβάλει στην ειρήνη και την ανάπτυξη ολόκληρης της περιοχής μας, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ».

«Παρά τις εντάσεις στη Συρία, έχουμε δει μια σειρά από θετικές εξελίξεις σε αυτόν τον τομέα όσον αφορά τα συμφέροντα της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένης της διάλυσης του ΡΚΚ. Τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη για την εθνική ασφάλεια της Τουρκίας; Επίσης, ανησυχείτε για πιθανές προσπάθειες των ΗΠΑ ή του Ισραήλ να υποστηρίξουν τα κινήματα της ιρανικής κουρδικής αντιπολίτευσης στο Βόρειο Ιράκ, μερικά από τα οποία έχουν ιστορικούς δεσμούς με το ΡΚΚ;» Απαντώντας σε αυτή την ερώτηση, ο Ερντογάν τόνισε ότι μια «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία» είναι ένας στρατηγικός στόχος για τη χώρα, κάτι περισσότερο από θέμα χρόνου.

Για τη Συμφωνία της Μέκκας

Ο πρόεδρος Ερντογάν απάντησε σε ερώτηση σχετικά με τη Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας που υπογράφηκε με το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία, η οποία χαρακτηρίστηκε ως «ένα βήμα για την ενίσχυση της περιφερειακής αποτροπής τόσο κατά του Ιράν όσο και κατά του Ισραήλ, ανεξάρτητα από τις εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ», και ρώτησε: «Ποιο είναι το μήνυμα και η στρατηγική σημασία αυτής της συμφωνίας; Επιπλέον, συνεπάγεται η συμφωνία τη δυνατότητα παρέμβασης της Τουρκίας σε περίπτωση επιθέσεων κατά της Σαουδικής Αραβίας από το Ιράν ή τους συμμάχους του στο Ιράκ και την Υεμένη;»

«Θα ήταν λανθασμένο να θεωρήσουμε τη Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας ως συμμαχία κατά του Ιράν, του Ισραήλ ή οποιασδήποτε τρίτης χώρας. Αυτή η συμφωνία αποτελεί έκφραση της κοινής μας ευθύνης για την οικοδόμηση ενός πιο ασφαλούς, ειρηνικού και ευημερούντος μέλλοντος», υπογράμμισε.

Ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε ότι εδώ και καιρό υποστηρίζουν ότι τα περιφερειακά ζητήματα πρέπει να αναληφθούν από τις χώρες της περιοχής και πρόσθεσε:

«Θέλουμε να ενισχύσουμε την ασφάλειά μας, να αυξήσουμε την αποτροπή μας και να ενισχύσουμε τη διαρκή σταθερότητα στην περιοχή μας. Η συμφωνία βασίζεται στο δικαίωμα αυτοάμυνας βάσει του Άρθρου 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Η συμφωνία ορίζει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον οποιουδήποτε από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων των μερών. Η φύση της αντίδρασης μπορεί να καθοριστεί με βάση το αίτημα και τις ανάγκες της χώρας που δέχεται την επίθεση. Αυτές οι ανάγκες μπορεί να περιλαμβάνουν πληροφορίες, υλικοτεχνική υποστήριξη ή υποστήριξη πυρομαχικών. Ανάλογα με την κλίμακα της απειλής, μπορεί επίσης να εξεταστεί περαιτέρω στρατιωτική υποστήριξη. Οι σχετικοί πολιτικοί και στρατιωτικοί μηχανισμοί θα αποφασίσουν πώς θα εφαρμοστούν μέσω της συνεργασίας. Επομένως, δεν θα ήταν σωστό να γράφεται αυτόματα ένα στρατιωτικό σενάριο για κάθε περιστατικό που μπορεί να συμβεί στο Ιράκ, την Υεμένη ή αλλού».

Για τους στόχους της Τουρκίας στη ΓΣ του ΟΗΕ

Όταν ρωτήθηκε για τους κύριους στόχους του σχετικά με τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), ο Ερντογάν δήλωσε ότι ο κόσμος περνάει σοβαρές αναταραχές.

Σημείωσε ότι ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας συνεχίζεται στο βόρειο τμήμα της Τουρκίας και ότι συγκρούσεις λαμβάνουν χώρα επίσης στο νότο και την ανατολή, συνεχίζοντας ως εξής:

«Αυτές οι συγκρούσεις επηρεάζουν άμεσα την ασφάλεια, την οικονομία και τη σταθερότητα της περιοχής μας. Σε τέτοιες εποχές, είναι κοινή ευθύνη της διεθνούς κοινότητας να επεκτείνει, αντί να περιορίσει, το πεδίο εφαρμογής της διπλωματίας. Ως Τουρκία, η προτεραιότητά μας στη Γενική Συνέλευση είναι να αποτρέψουμε την εξάπλωση των συγκρούσεων σε ευρύτερες γεωγραφικές περιοχές, να διατηρήσουμε ανοιχτούς τους διπλωματικούς διαύλους και να συμβάλουμε στην εκ νέου συνάντηση των μερών σε διαπραγματευτική βάση. Η Τουρκία είναι μια χώρα που μπορεί να εδραιώσει επαφή με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη σε συγκρούσεις, από τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας έως τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή, και μπορεί να αναλάβει πρωτοβουλίες για την ειρήνη».

Δηλώνοντας ότι το κέντρο βάρους του κόσμου μετατοπίζεται, ο Ερντογάν δήλωσε: «Καθώς αναδύονται νέα κέντρα εξουσίας, περισσότερες χώρες απαιτούν τη θέση που τους αξίζει στις παγκόσμιες διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Τα Ηνωμένα Έθνη δεν πρέπει να υστερούν σε αυτήν την αλλαγή. Πιστεύουμε ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας πρέπει να γίνει μια πιο αντιπροσωπευτική, πιο αποτελεσματική και πιο υπεύθυνη δομή. Η μεταρρύθμιση για ένα διεθνές σύστημα όπου η βούληση της Γενικής Συνέλευσης αντικατοπτρίζεται πιο έντονα στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και η ευθύνη κατανέμεται πιο δίκαια δεν μπορεί πλέον να αναβληθεί».

Αναφορικά με το ερώτημα σχετικά με τη μεγάλη αβεβαιότητα που περιβάλλει τη σύγκρουση μεταξύ του Ιράν, το οποίο μοιράζεται άμεσα σύνορα με την Τουρκία, και των ΗΠΑ και του Ισραήλ, και τη σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν, ο Ερντογάν δήλωσε: «Έχετε καλέσει και τις δύο πλευρές να ακολουθήσουν την οδό της ειρήνης στη σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν. Ωστόσο, καθώς οι εντάσεις συνεχίζουν να κλιμακώνονται, ποια βήματα προβλέπετε να κάνετε για την επίλυση της τρέχουσας παγκόσμιας αστάθειας;» Ο Ερντογάν τόνισε την ανάγκη να αποφευχθούν βήματα που θα αυξήσουν την ένταση και να έρθουν τα μέρη σε διαπραγματευτική βάση.

Υποδεικνύοντας ότι μια διαρκής λύση είναι δυνατή μόνο μέσω αυτής της μεθόδου, ο Ερντογάν συνέχισε:

«Οι ΗΠΑ είναι σύμμαχός μας στο ΝΑΤΟ. Το Ιράν είναι γείτονάς μας. Στην τελευταία μου συνάντηση με τον κ. (Ντόναλντ) Τραμπ, δήλωσα ότι η διπλωματία πρέπει να αξιοποιηθεί στο μέγιστο βαθμό στην ένταση μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Τα κανάλια επικοινωνίας μας με τους Ιρανούς ομολόγους μας είναι επίσης ανοιχτά. Η Τουρκία έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: την ικανότητα να μιλάει με τα εμπλεκόμενα μέρη στη σύγκρουση. Χρησιμοποιούμε αυτό το πλεονέκτημα για να μειώσουμε την ένταση. Η επιτυχία αυτών των επαφών είναι σημαντική όχι μόνο για την ασφάλεια της περιοχής μας αλλά και για την παγκόσμια οικονομία. Η ένταση στο Στενό του Ορμούζ επηρεάζει άμεσα τον ενεργειακό εφοδιασμό και το παγκόσμιο εμπόριο. Προτεραιότητά μας είναι να αποτρέψουμε την εξάπλωση της σύγκρουσης, να προστατεύσουμε την ασφάλεια των εμπορικών οδών και να επαναφέρουμε τα μέρη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».