Σκηνικό έντασης στο Αιγαίο με φόντο την πόντιση του καλωδίου Κρήτης - Κύπρου

Τεστ αντοχής για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου. Οι έρευνες που ξεκινούν το επόμενο δεκαήμερο από δύο ιταλικά σκάφη σε διεθνή ύδατα νοτίως της Κάσου και οι ενστάσεις της Αγκυρας. Οι συζητήσεις του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν και οι επόμενες κινήσεις Αθήνας και Λευκωσίας.

Σκηνικό έντασης φαίνεται πάλι να δημιουργείται στο Αιγαίο, καθώς η Αθήνα προγραμματίζει την επανεκκίνηση των ερευνητικών εργασιών για την πόντιση του καλωδίου Κρήτης - Κύπρου και η Τουρκία εμφανίζεται αποφασισμένη να επιμείνει στην τακτική των παρενοχλήσεων και της αμφισβήτησης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Σε αυτό το πλαίσιο, η ηλεκτρική διασύνδεση της Ελλάδας με τη Μεγαλόνησο παίρνει πλέον τον χαρακτήρα ενός τεστ αντοχής για το ήρεμο κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις συμφωνα με τη Realnews.

Οι έρευνες των δύο ιταλικών πλοίων, τα οποία χαρτογραφούν τον βυθό για την πόντιση του καλωδίου που κατασκευάζει η γαλλική εταιρεία Nexans, αναμένεται να ξεκινήσουν σε διεθνή ύδατα νοτίως της Κάσου μέσα στο επόμενο δεκαήμερο. Αυτό αποκάλυψε με δηλώσεις του σε Κύπριους δημοσιογράφους ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Γιώργος Παπαναστασίου, ο οποίος βρέθηκε την περασμένη εβδομάδα στην Αθήνα και συναντήθηκε με στελέχη της Nexans αλλά και με τον Ελληνα ομόλογό του, Θόδωρο Σκυλακάκη. Τα δύο υπό ιταλική σημαία ερευνητικά σκάφη που έχουν ναυλώσει ο ΑΔΜΗΕ (ανάδοχος του έργου) και η Nexans, το «Ievoli Relume» και το «NG Worker», έχουν σχεδόν ολοκληρώσει τις εργασίες τους εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων και, εφόσον το επιτρέψουν οι καιρικές συνθήκες, πρόκειται να βγουν σε διεθνή ύδατα νότια και ανατολικά της Κάσου. Οπως δήλωσε μάλιστα ο Γ. Παναπαναστασίου, αυτό πρόκειται να συμβεί τις αμέσως επόμενες ημέρες.

Η επανάληψη, όμως, των ερευνητικών εργασιών στα ελληνικά χωρικά ύδατα, ύστερα από μια μακρά περίοδο αδράνειας, ήδη έχει προκαλέσει αντιδράσεις από πλευράς Τουρκίας. Πριν από λίγες ημέρες και ενώ τα δύο ιταλικά ερευνητικά πραγματοποιούσαν έρευνες σε απόσταση επτά ναυτικών μιλίων από τις βόρειες ακτές της Κρήτης, εμφανίστηκε τουρκική κορβέτα, σε απόσταση 10 ναυτικών μιλίων, και τα παρεμπόδισε, διαμηνύοντας ότι «η περιοχή δεν είναι ελληνικής αρμοδιότητας». Το περιστατικό συνέβη την ίδια ημέρα που ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης συναντούσε τον Τούρκο ομόλογό του, Χακάν Φιντάν, στην Ντόχα του Κατάρ. Φυσικά το περιστατικό ετέθη από την ελληνική πλευρά και υπήρξε αναφορά και στις σχετικές διαρροές. Ωστόσο, δεν φαίνεται να προέκυψε κάποιου είδους συμφωνία ανάμεσα στις δύο πλευρές. Το αντίθετο μάλλον μπορεί να συμπεράνει κανείς από τις προκλητικές διαρροές του τουρκικού υπουργείου Αμυνας, με τις οποίες όχι μόνο επιβεβαίωνε το περιστατικό, αλλά προσέθετε ότι «οι τουρκικές Ενοπλες Δυνάμεις έχουν επανειλημμένα αποδείξει ότι δεν θα επιτρέψουν καμία προσπάθεια παραβίασης των δικαιωμάτων και των συμφερόντων της χώρας μας. Στις περιοχές όπου έχουμε δικαιώματα και συμφέροντα, όπως κάναμε στο παρελθόν, έτσι και σήμερα, αλλά και στο μέλλον θα προβούμε στις απαραίτητες παρεμβάσεις στις δραστηριότητες που επιχειρεί να διεξαγάγει η Ελλάδα με τρόπο τετελεσμένο. Σε αυτό το πλαίσιο, τα ελληνικά σκάφη που διεξάγουν τέτοιου είδους δραστηριότητες προειδοποιούνται μέσω ασυρμάτου».

Μόνιμο «αγκάθι»

Το θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης - Κύπρου, των ελληνικών ερευνών και των τουρκικών οχλήσεων αποτελεί από το περασμένο καλοκαίρι ένα μόνιμο «αγκάθι» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ανάμεσα στον Γ. Γεραπετρίτη και τον Χ. Φιντάν το θέμα αυτό έχει συζητηθεί τρεις φορές: κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους στην Αθήνα, τον Νοέμβριο, πρόσφατα στην Ντόχα και, σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, ετέθη και κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας που είχαν οι δύο υπουργοί τον περασμένο Δεκέμβριο. Η Αθήνα ζήτησε να μην εκδίδονται anti Navtex και να μην εμφανίζονται τουρκικά πολεμικά πλοία κάθε φορά που οι ελληνικοί υδρογραφικοί σταθμοί εκδίδουν μια Navtex για έρευνες βυθού, χωρίς πάντως να υπάρξει κάποιο αποτέλεσμα - σύμφωνα πάντα με τις ίδιες πληροφορίες.

Η ελληνική αντίδραση στις τουρκικές παρενοχλήσεις βορείως της Κρήτης ήταν άμεση, καθώς στην περιοχή κατέπλευσε φρεγάτα του Πολεμικού Ναυτικού. Ομως, εξαιτίας της κακοκαιρίας που ξέσπασε στην περιοχή τα ερευνητικά σκάφη επέστρεψαν στα λιμάνια της Κρήτης, ενώ και η τουρκική κορβέτα αποσύρθηκε. Το περιστατικό αυτό, ωστόσο, προκάλεσε έντονο προβληματισμό στην Αθήνα. Ενδεικτική επί του θέματος είναι η δήλωση του υπουργού Αμυνας Νίκου Δένδια κατά τη διάρκεια της συνάντησης που είχε με τον Κύπριο ομόλογό του, Βασίλη Πάλμα, την περασμένη Τετάρτη στην Κύπρο. «Ενημέρωσα τον φίλο υπουργό για την κατάσταση στο Αιγαίο. Πάντοτε διατυπώνω την άποψη ότι είναι χρήσιμα τα ήρεμα νερά, όπως και οι ήρεμοι αιθέρες, αλλά η τουρκική συμπεριφορά στην Κάσο, ανατολικά της Κάσου, βόρεια της Κρήτης προχθές, αλλά και η αντίδραση στο ζήτημα των περιβαλλοντικών πάρκων στις Κυκλάδες δεν με καθιστά ιδιαίτερα αισιόδοξο», ανέφερε ο Ν. Δένδιας.

Η διασύνδεση

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, και παρά τις όποιες αναμενόμενες τουρκικές αντιδράσεις, η Αθήνα είναι αποφασισμένη να προχωρήσει το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης, το οποίο άλλωστε έχει καθυστερήσει αρκετά. Σύμφωνα με πληροφορίες της «R», τα ερευνητικά ξεκίνησαν πάλι τις εργασίες τους με απευθείας εντολή από το Μαξίμου, ενώ τις επόμενες ημέρες σειρά θα έχουν οι Navtex που θα προαναγγείλουν την επανάληψη των ερευνητικών εργασιών στα διεθνή ύδατα.

Στην Αθήνα, κρίνοντας και από τους μέχρι τώρα χειρισμούς των Τούρκων σε αυτό το ζήτημα, θεωρούν ότι θα υπάρξει τουρκική αντίδραση, τονίζουν όμως ότι το έργο θα προχωρήσει σε κάθε περίπτωση. Η τεταμένη αυτή κατάσταση αντανακλά συνολικότερα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Μάλιστα, παρά το γεγονός ότι ο Χ. Φιντάν ενημέρωσε την ελληνική πλευρά ότι η επόμενη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας θα γίνει τον Απρίλιο, στην πραγματικότητα η συνεδρίαση αυτή παραμένει στον «αέρα». Οπως τόνιζαν άλλωστε διπλωματικές πηγές μετά τις δηλώσεις Φιντάν, δεν έχει οριστεί ή προταθεί καμία ημερομηνία.