Τουρκία: Τι θα πάρει ο Ερντογάν από τον Τραμπ και τι όχι

Πολλή συζήτηση όλες τις τελευταίες ημέρες για το τι θα αποδώσει η νέα συνάντηση των προέδρων των Ηνωμένων Πολιτειών και της Τουρκίας, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ. Ιδίως ασφαλώς από χθες, την Τρίτη 7 Ιουλίου, που έφτασε στην Άγκυρα ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, όλη η σχετική φιλολογία «πήρε φωτιά». Τον πρόεδρο Τραμπ υποδέχθηκε μπροστά στο «Λευκό Παλάτι» ο Τούρκος ομόλογός του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και α λα μπρατσέτα τον οδήγησε στα ενδότερα του προεδρικού μεγάρου όπου είχαν εγκάρδια συνάντηση και συνομιλία.

Για την ατζέντα της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ και τις επιδιώσεις της Τουρκίας μάθετε περισσότερα μέσα από τα podcasts του Newshub

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ήταν φειδωλός σε καλά λόγια για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και την Τουρκία. Για τον Τούρκο ομόλογό του τόνισε ότι «είναι ένας πολύ καλός πρόεδρος», ενώ τόνισε ότι «έχουν πολύ καλή χημεία» και χαρακτήρισε την προσωπική τους σχέση «πολύ ξεχωριστή». Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Τουρκία είναι «μια πολύ δυνατή χώρα», με την οποία «έχουμε κάνει μαζί πολλή δουλειά». Δεν έμεινε όμως σε αυτό, και προχωρώντας περισσότερο έκανε σύγκριση ανάμεσα στην Τουρκία και άλλες χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ λέγοντας ότι η Τουρκία έχει αποδειχθεί πιο πιστή στη συμμαχία από άλλες χώρες, υπονοώντας προφανώς κάποιες ευρωπαϊκές χώρες που δεν βοήθησαν τις ΗΠΑ στο Ιράν, όπως η Ισπανία και η Ιταλία.

Όλα αυτά ως εδώ ήταν αναμενόμενα, κανείς δεν περίμενε κάτι ουσιαστικά διαφορετικό. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς όλες αυτές οι γενικόλογες και χαριτωμένες δηλώσεις θα μεταφραστούν στην πράξη και ιδίως στο κομμάτι που μας ενδιαφέρει περισσότερο, το αμυντικό. Αν δηλαδή και σε ποιο βαθμό η κυβέρνηση Τραμπ θα δρομολογήσει ή πολύ περισσότερο θα υλοποιήσει αποφάσεις σε σημαντικά εξοπλιστικά ζητήματα που ενδιαφέρουν πάρα πολύ την Τουρκία.

Τι «καίει» τους Τούρκους

Η τουρκική κυβέρνηση, όπως είναι γνωστό ήδη από την συνάντηση του Ερντογάν με τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο πέρυσι το φθινόπωρο, έχει σε προτεραιότητα δύο προγράμματα προμήθειας αμυντικού εξοπλισμού. Και τα δύο αφορούν προγράμματα μαχητικών αεροσκαφών τελευταίας γενιάς. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για την ενεργοποίηση της συμμετοχής της Τουρκίας στο πρόγραμμα του μαχητικού F-35 και τον εξοπλισμό με κινητήρες της πρώτης παρτίδας του τουρκικού μαχητικού 5ης γενιάς, του γνωστού πλέον ως ΚΑΑΝ.

Μάθετε περισσότερα για τα σχέδια αεροπορικού επανεξοπλισμού της Τουρκίας μέσα από τα podcasts του Newshub

Υπάρχουν και άλλα προγράμματα που έχουν επίσξς ενδιαφέρον για τους Τούρκους, όπως ο εκσυγχρονισμός και η απόκτηση επιπλέον αεροσκαφών F-16 στο επίπεδο Viper, αντίστοιχο με τα ελληνικά (θυμίζουμε ότι η ΠΑ έχει ήδη παραλάβει σχεδόν τα 3/4 από τα 83 αεροσκάφη που εκσυγχρονίζει), η απόκτηση αντιαεροπορικών και αντιβαλλιστικών συστημάτων Patriot και άλλα, που όμως δεν είναι σε πρώτη γραμμή προτεραιότητας. 

Γαι τα δύο αυτρά κρίσιμα από τουρκικής πλευράς προγράμματα μέχρι στιγμής και παρά τα όσα πολλά λέει ο πρόεδρος Τραμπ, δεν έχουμε στην πράξη καμία εξέλιξη. Παρ΄όλα αυτά, τουλάχιστον σε ένα βαθμό θεωρείται βέβαιο ότι το επόμενο διάστημα θα γίνει προσπάθεια να ικανοποιηθεί έστω και εν μέρει η Τουρκία, αυτή είναι η αίσθηση που έχουν σχηματίσει όλοι. Πώς όμως θα γίνει αυτό και σε ποιο βαθμό;

Καταρχάς τα δύο προγράμματα δεν είναι ίδιας συνθετότητας και δυσκολίας. Σε σχέση με την προμήθεια 40 κινητήρων μαχητικών αεροσκαφών δηλαδή, τα πράγματα είναι πολύ πιο απλά. Κι αυτό γιατί η Τουρκία έχει και χρησιμοποιεί ήδη αυτούς τους κινητήρες. Κι αυτό γιατί στην πραγματικότητα είναι οι ίδιοι κινητήρες που φέρουν και εκδόσεις των μαχητικών αεροσκαφών F-16 που ήδη έχει η Τουρκία. Οι Τούρκοι μάλιστα ενδέχεται να χρησιμοποιούν ως αιτιολογία για την προμήθεια των νέων κινητήρων ότι χρειάζονται ανταλλακτικούς κινητήρες για τα ήδη υφιστάμενα αεροσκάφη.

Έτσι εξηγείται ίσως και η φράση του Ντόναλντ Τραμπ ότι «αφού τους έχουμε πουλήσει τα αεροσκάφη δεν γίνεται να μη τους δίνουμε ανταλλακτικά που χρειάζονται». Ενδεχομένως δηλαδή να υπάρχει και μια γραφειοκρατική σκηνοθεσία πίσω από του τουρκικό αίτημα. Ωστόσο, όλοι γνωρίζουν ότι ακόμα κι αν οι Τούρκοι καταφέρουν να ολοκληρώσουν τον κινητήρα πάνω στο νέο μαχητικό, αυτός ο κινητήρας δεν θα δώσει πραμγατικά σύγχρονες δυνατότητες και μάλιστα staelth τεχνολογία στο ΚΑΑΝ. Αυτό το γνωρίζουν πρώτοι οι Τούρκοι ασφαλώς που το θεωρούν όμως μια ενδιάμεση λύση μέχρι να είναι έτοιμος ο κινητήρας που ήδη εξελίσσεται εγχώρια από την τουρκική αεροδιαστηιμική βιομηχανία.

Βαρόμετρο τα F-35

Στο δεύτερο ζητημα όμως της επαναφοράς της Τουρκίας στο πρόγραμμα των αμερικανικής κατασκευής μαχητικών 5ης γενιάς F-35, τα πράγματα είναι πολύ πιο σύνθετα. Γιατί εκεί δεν μπορεί να γίνει πλήρης επαναφορά χωρίς την άρση των κυρώσεων του νόμου CAATSA από το Κογκρέσο, όπου η Τουρκία όμως έχει να αντιμετωπίσει πάρα πολλές δυσκολίες. Και με την ήδη ανοιχτή αντίδραση της ισραηλινής κυβέρνησης και των παραγόντων του φιλοϊσραηλινού και του ελληνοαμερικανικού λόμπυ εντός κι εκτός του Κογκρέσου, η μάχη θα είναι σκληρή και ενόψει ειδικά των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου είναι πολύ αμφίβολο πόσο πολιτικό κεφάλαιο θα μπορεί να θυσιάσει ο Τραμπ για αυτό τον σκοπό.

Αυτό που ακόμα δεν έχει εξακριβωθεί είναι αν υπάρχει νομικά τρόπος η κυβέρνηση να παρακάμψει το Κογκρέσο για την απευθείας παράδοση στην Τουρκία των ήδη έτοιμων αεροσκαφών της παρτίδας της, όσων δηλαδή είχαν προλάβει να κατασκευαστούν πριν τον αποκλεισμό της. Πρόκειται για μάξιμουν 6 αεροσκάφη, τα οποία έκτοτε παραμένουν σε μακρά εναποθήκευση και η κατάστασή τους είναι άγνωστη. Άγνωστος είναι και ο χρόνος που θα πάρει η όλη διαδικασία μιας υποτιθέμενης παράδοσής τους αλλά και ο χρόνος αξιοποίησής τους από την τουρκική αεροπορία. Σε κάθε περίπτωση αυτός είναι ένας χρόνος που μπορεί να ξεπεράσει τα δύο χρόνια και στην φάση που βρισκόμαστε σήμερα τίποτε δεν δείχνει πώς θα προχωρήσει μια τέτοια πρωτοβουλάι, ακόμα κι αν ο Λευκός Οίκος αποφασίσει να κάνει μια τέτοια κίνηση. Σημειωτέον ότι τα ελληνικά αντίστοιχα αεροσκάφη σύμφωνα με το πρόγραμμα παραδόσεων θα αρχίσουν να παραλαμβάνονται από το 2029.

Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ στο θέμα των F-35 ήταν πολύ προσεκτικός. Έδειξε ότι ο ίδιο ςπροσωπικά έχει τη διάθεση να αρθούν οι κυρώσεις και να προχωρήσει το ξεπάγωμα της συμμετοχής της Τουρκίας, ωστόσο ειδικα΄για τα δικα΄του μέτρα πρόσεξε πάρα πολύ να μην πει κάτι που θα ξεπεράσει τα όρια μιας ευγενικής αναγνώρισης της σημασίας που έχει το θέμα για την Τουρκία. Αυτό έχει τη δική του σημασία γιατί όλοι γνωρίζουμε πόσο φαφλατάς μπορεί να είναι ο Αμερικανός πρόεδρος.

Από ελληνικής πλευράς προς το παρόν υπάρχει αυξημένη προσοχή για την εξέλιξη της υπόθεσης και τηρούνται χαμηλοί τόνοι, αλλά με σαφείς διατυπώσεις και χωρίς περιστροφές. Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έφτασε χτες βράδυ στην Άγκυρα και έγινε δεκτός με τη σύζυγό του από το από το προεδρικό ζεύγος στο επίσημο δείπνο, ενώ την Τετάρτη συμμετείχε στις εργασίες της συνόδου. Φρόντισε ωστόσο να είναι αρκετά ξεκάθαρος στις δηλώσεις του, λέγοντας ότι «μια συμμαχία πρέπει να βασίζεται στις θεμελιώδεις αρχές καλής γειτονίας. Η χώρα μου αντιμετωπίζει μια διαρκή απειλή πολέμου από την Τουρκία, θα πρέπει να συνεχίσουμε να είμαστε σε ετοιμότητα και νομίζω ότι θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η ευαισθησία όλων των συμμάχων».

Από τη μεριά της ελληνικής κυβέρνησης το ενδεχόμενο ενεργοποίησης της τουρκικής συμμετοχής στο πρόγραμμα των F-35 θεωρείται ιδιαίτερα περιορισμένο, ενώ είναι σαφές ότι στο θέμα αυτό υπάρχει ετοιμότητα να υπάρξει συντονισμός με την ισραηλινή πλευρά καθώς και τους παράγοντες της ελληνικής ομογένειας στις ΗΠΑ, αν αυτό κριθεί αναγκαίο σε επόμενη φάση.