Βρετανία: Επέλαση Φάρατζ και συντριβή των Εργατικών στις τοπικές εκλογές

Την ανησυχία όσων προέβλεπαν μια άνετη και σημαντική νίκη για το κόμμα Reform UK του λαϊκιστή πρώην ευρωβουλετή και εμπνευστή του Brexit, Νάιτζελ Φάρατζ, επιβεβαίωσαν τα αποτελέσματα των τοπικών εκλογών στο Ηνωμένο Βασίλειο που ολοκληρώθηκαν χτες, Σάββατο. Οι εκλογές αφορούσαν τόσο τα τοπικά κοινοβούλια, στη Σκωτία και την Ουαλία, όσο και 136 τοπικά συμβούλια στην Αγγλία. Πρόκειται για τη σημαντικότερη και ευρύτερη εκλογική διαδικασία στη χώρα μετά τις εθνικές εκλογές του 2024.

Πανωλεθρία Στάρμερ

Τη μεγαλύτερη ζημιά υφίστανται εκλογικά χωρίς αμφιβολία οι Εργατικοί, το κυβερνών κόμμα υπό την ηγεσία του πρωθυπουργού Σερ Κηρ Στάρμερ. Στην Ουαλία χάνουν την πλειοψηφία στη Senedd, το τοπικό κοινοβούλιο, και τη θέση του Πρώτου Υπουργού, πέφτοντας στην τρίτη θέση από την πρώτη. Η πιο οδυνηρή όμως απώλεια έρχεται στο επίπεδο των δήμαων και των τοπικών συμβουλίων. Εκεί οι Εργατικοί χάνουν συνολικά πάνω από 1460 έδρες, με απώλειες σχεδόν προς όλα τα κόμματα.

Μάθετε ό,τι χρειάζεται να ξέρετε για την πολιτική στη Βρετανία μέσα από τα podcasts του Newshub 

Το κυβερνών κόμμα χάνει ακόμα και δήμους που είχε στα χέρια του εδώ και πάνω από 50 χρόνια και οι δήμοι αυτοί καταλήγουν στο κόμμα του Φάρατζ, μολονότι ήταν προπύργια της Κεντροαριστεράς. Μόνο στην περιφέρεια του Λονδίνου κατώρθωσαν οι Εργατικοί όχι ασφαλώς να υπερισχύσουν, αλλά απλώς να ελέγξουν τις απώλειες, αποφεύγοντας τα χειρότερα, ενώ μετά βίας κατάφεραν να διατηρήσουν την πλειοψηφία στην εκλογική περιφέρεια του ίδιου του πρωθυπουργού, μολονότι και εκεί έχασαν 17 έδρες!

Ο Κηρ Στάρμερ βρίσκεται σε δεινή θέση, καθώς πέρα από όλα τα εξαιρετικά σοβαρά και πιεστικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση και την απόλυτη κατάρρευση της δημοτικότητάς του, καλείται πλέον να διαχειριστεί και την σταδιακή απώλεια του ελέγχου στο ίδιο του το κόμμα. Κλονισμένη ήδη από τα απόνερα της υπόθεσης Έπσταϊν, που έφτασαν στη Βρετανία, η ηγεσία του δείχνει πιο αδύναμη από ποτέ. Ήδη μια σειρά από βουλευτές των Εργατικών, με κορυφαίο μεταξύ τους τον Εντ Μίλιμπαντ, πρώην υπουργό και πρώην πρόεδρο του κόμματος την περίοδο 2010-'15, έχουν ζητήσει την συντεταγμένη αποχώρηση του Στάρμερ από την αρχηγία του κόμματος και την πρωθυπουργία.

Νίκες για τους λαϊκιστές και τους τοπικούς εθνικιστές

Θριαμβευτής των εκλογών ασφαλώς αναδείχθηκε ο «κακός δαίμονας», για πολλούς, της βρετανικής πολιτικής, ο διαβόητος Νάιτζελ Φάρατζ. Με τις δημοσκοπήσεις να εμφανίζουν το κόμμα του εδώ και καιρό στην πρώτη θέση, ο λαϊκιστής δεξιός και φίλος του Ντόναλντ Τραμπ (μέχρι πρότινος τουλάχιστον, γιατί τείνει να πάρει κάποις αποστάσεις) έχει κάθε λόγο να τρίβει τα χέρια του. Έχει επιτύχει να αντλήσει δυνάμεις από την παραδοσιακή μικροαστική βάση των Συντηρητικών, ενώ τώρα δείχνει να αποκτά ισχυρά ερείσματα και σε ένα μέρος της λαϊκής βάσης των Εργατικών. 

Αν οι τάσεις αυτές εμπεδωθούν ως τις επόμενες εκλογές -και τίποτα σήμερα δεν μοιάζει ικανό να τις ανατρέψει- το Reform UK θα περάσει νομοτελειακά από τον θρίαμβο στα τοπικά συμβούλια σε θρίαμβο στις βουλευτικές έδρες. Το πώς θα διαχειριστεί ο Φάρατζ την εξουσία, αν λάβουν σάρκα και οστά οι φιλοδοξίες του, είναι άγνωστο. Ο ίδιος πάντως υπόσχεται να εφαρμόσει πραγματικά το Brexit που το κόμμα του διατείνεται ότι δεν υλοποιήθηκε ποτέ και να αυστηροποιήσει δραστικά τη μεταναστευτική πολιτική.

Εκεί που η πρόταση του Brexit είχε ηττηθεί κατά κράτος όμως, στην Ουαλία και τη Σκωτία, οι εκλογές ανέδειξαν βασικούς νικητές τους τοπικούς εθνικιστές. Στη Σκωτία το Εθνικό Κόμμα της Σκωτίας κέρδισε για πέμπτη συνεχόμενη φορά τις εκλογές, χωρίς όμως και κοινοβουλευτική πλειοψηφία αυτή τη φορά, όπερ σημαίνει ότι θα αναγκαστεί να συνεργαστεί με άλλα κόμματα για τη συγκρότηση της τοπικής κυβέρνησης. Την πλειοψηφία στο τοπικό κοινοβούλιο έχασε για λίγες έδρες και το Plaid Cymru, το αυτονομιστικό κόμμα της Ουαλίας, που όμως πέτυχε να αναδειχθεί πρώτο κόμμα αλλάζοντας τους σχηματισμούς και στέλνοντας τους Εργατικούς στην τρίτη θέση.

Σημαντική παρουσία κατέγραψε για πρώτη φορά το Πράσινο Κόμμα της Αγγλίας και της Ουαλίας, πετυχαίνοντας να κερδίσει ακόμα και δήμους, και εδραιώνοντας τη θέση του ως ένα δυναμικό νέο κόμμα που πριονίζει επίσης τους Εργατικούς. Οι Πράσινοι εμφανίζουν διεισδυτικότητα στο πολιτικό κοινό της Κεντροαριστεράς, εκφράζοντας αριστερές λαϊκιστικές απόψεις που βρίσκουν απήχηση σε μετανάστες, νέους και εργαζόμενους, ενώ ο ηγέτης τους Ζακ Πολάνσκι τα πάει εξαιρετικά με την επικοινωνία, όπως φυσικά και ο χαρισματικός επικοινωνιακά Νάιτζελ Φάρατζ.

Τα στοιχήματα της επόμενης ημέρας

Το κυρίαρχο ζήτημα που τίθεται εκ των πραγμάτων είναι πόσο θα αντέξει στην πολυεπίπεδη πίεση ο Σερ Κηρ Στάρμερ και αν θα ενδώσει στις εσωκομματικές αμφισβητήσεις. Όσο κι αν η δική του ηγεσία κρίνεται συνολικά άχρωμη, άοσμη και αναποτελεσματική, οι Εργατικοί δεν έχουν ωστόσο να παρατάξουν και κάποια μεγάλη προσωπικότητα που μπορεί να κάνει τη μεγάλη διαφορά στην πρωθυπουργία. Από την άλλη μεριά, σε αντίστοιχη κρίση εξακολουθούν να βρίσκονται και οι παραδοσιακοί τους αντίπαλοι, οι Συντηρητικοί. 

Υποφέροντας ακόμα από μια σειρά κακών ηγετών και πρωθυπουργών, οι Συντηρητικοί που βρίσκονται στην αξιωματική αντιπολίτευση υπό την 46χρονη πρώην υπουργό Κέμι Μπάντενοχ, δεν έχουν καταφέρει να πείσουν ότι έχουν προτάσεις που μπορούν να αλλάξουν τα πράγματα προς το καλύτερο, ενώ σε πολλές περιπτώσεις καταλήγουν να μοιάζουν με απομίμιση των λαϊκιστών του Φάρατζ. Στις τοπικές εκλογές υπέστησαν επίσης απώλειες, όχι όμως στο επίπεδο εκείνων των Εργατικών, ενώ κατάφεραν να συγκρατήσουν τις δυνάμεις τους σε κάποιες κρίσιμες περιοχές, ενώ πέτυχαν να ανακτήσουν από τους Εργατικούς τον έλεγχο σε λίγα αλλά αξιοσημείωτα τοπικά συμβούλια. Σε μια αντίστοιχη κατάσταση ελέγχου μικρών κερδών και ζημιών βρίσκονται και οι κεντρώοι φιλοευρωπαίοι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες.

Μια νίκη του Reform UK στις επόμενες εκλογές δεν θα είναι έκπληξη για κανέναν. Οι ελπίδες όσων θεωρούν κάτι τέτοιο ιδιαίτερα αρνητική εξέλιξη για το Ηνωμένο Βασίλειο, είναι ως τότε να επιτύχουν οι Εργατικοί να ελέγξουν τη φθορά τους και οι Συντηρητικοί να βρούν τον τρόπο να ξαναγίνουν έστω και λίγο ένα σοβαρό και θεσμικό κόμμα, καταθέτοντας ένα υπεύθυνο πρόγραμμα για την έξοδο της χώρας από την πολυεπίπεδη κρίση στην οποία κατά γενική ομολογία, την έσπρωξαν οι ίδιοι.