Ελλάδα και ΗΠΑ, 110 χρόνια κυριαρχίας, γοητείας και αποστροφής! (podcast)

Η επίσκεψη του Υπουργού Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών Μάρκο Ρούμπιο στην Ελλάδα φέρνει με έμφαση στο προσκήνιο τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις σε όλο το φάσμα τους. Πέρα από τα πολιτικά ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος που είναι πολλά και εκτείνονται από την άμυνα και την ασφάλεια ως την ενέργεια και τις επενδύσεις, είναι σημαντικό να έχουμε και μια καλή αντίληψη των πολιτικών και πολιτισμικών σχέσεων και επιδράσεων, όπως έχουν εξελιχθεί μέσα στον ιστορικό χρόνο, ειδικά τις τελευταίες οχτώ δεκαετίες.

Η Ελλάδα και οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι χώρες που δημιουργήθηκαν σχεδόν παράλληλα, σε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ιστορική συγκυρία και με αρκετά παρόμοιο τρόπο. Τόσο ο αμερικανικός όσο και ο ελληνικός λαός ξεσηκώθηκαν για να αποτινάξουν τον ζυγό μιας ξένης απολυταρχίας. Οι ιδέες της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας γράφτηκαν στο πολιτικό DNA των δύο χωρών. Δεν είναι τυχαίο ότι οι επαναστατημένοι Έλληνες απευθύνθηκαν στο αμερικανικό έθνος για βοήθεια και ότι οι Αμερικανοί πολύ νωρίς πρόσεξαν τον ελληνικό αγώνα κατά των Οθωμανών και εκφράστηκαν με θερμά λόγια για αυτόν, ενώ αρκετοί φιλέλληνες ήρθαν από τις νεαρές ΗΠΑ να πολεμήσουν στο πλευρό των Ελλήνων.

Ωστόσο, έπρεπε να φτάσουμε στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα και στην εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και στις εξελίξεις της Ανατολικής Μεσογείου, προκειμένου να δούμε τους δυο λαούς να έρχονται πιο κοντά από άποψη πολιτικής επαφής και σύνθεσης, κάτι που ασφαλώς πέρασε σε εντελώς άλλο επίπεδο στα χρόνια του ελληνικού εμφυλίου, όταν το 1947 η Βρετανία διαπίστωσε ότι αδυνατούσε να στηρίξει την ελληνική κυβέρνηση στον αγώνα εναντίον των κομμουνιστών ανταρτών.

Από τότε, από τα τέλη της δεκαετίας του '40 και εξής αναπτύχθηκε μεταξύ Αθήνας και Ουάσιγκτον μια πολιτική σχέση ιδιαίτερα στενή, που κυμαίνεται διαχρονικά από την υποτέλεια και την πατρωνεία, ως την καχυποψία και τη συνεργασία, ανάλογα με τις εκατέρωθεν προσδοκίες και τον τρόπο που με γεωπολιτικό περιβάλλον.

Η Ζηνοβία Λιαλιούτη, επίκουρη καθηγήτρια νεότερης και σύγχρονης κοινωνικής και πολιτικής ιστορίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και συγγραφέας των βιβλίων "Ο "άλλος" ψυχρός πόλεμος - Η αμερικανική πολιτιστική διπλωματία στην Ελλάδα" και "Ο αντιαμερικανισμός στην Ελλάδα", έχει μιλήσει στο Newshub αναλυτικά για όλο αυτό το πλέγμα σχέσεων και τις αλλαγές που υφίσταται στο πέρασμα του χρόνου.

Από την διεθνή πολιτική των αρχών του ανθρωπισμού του Γούντρου Ουίλσον μέχρι τη συναλλακτική διπλωματία του Ντόναλντ Τραμπ, από το σχέδιο Μάρσαλ και την πολιτισμική μίμηση μέχρι τον σκληρό αντιαμερικανισμό των δεκαετιών 1970 και '80, η κ.Λιαλιούτη ξεδιπλώνει ολόκληρο το φάσμα της αμφίθυμης αυτής σχέσης και μας βοηθά να την κατανοήσουμε σε βάθος.