Λίβανος: Παρέμβαση της UNESCO για 39 μνημεία

Η UNESCO χορήγησε ενισχυμένη προστασία σε 39 πολιτιστικούς χώρους στον Λίβανο, εν μέσω της κλιμακούμενης σύγκρουσης μεταξύ του Ισραήλ και της μαχητικής οργάνωσης Χεζμπολάχ.

Η απόφαση, που ελήφθη κατά τη διάρκεια της «έκτακτης συνεδρίασης» της επιτροπής που ειδικεύεται σε περιπτώσεις ένοπλων συγκρούσεων, όπως την χαρακτήρισε η UNESCO, την 1η Απριλίου, αποδεσμεύει επίσης περισσότερα από 100.000 δολάρια σε έκτακτη χρηματοδότηση για επείγουσες επιχειρήσεις.

Ο Λίβανος εισήλθε στον περιφερειακό πόλεμο στις αρχές Μαρτίου, όταν η Χεζμπολάχ εκτόξευσε ρουκέτες στο Ισραήλ ως άμεση απάντηση στην αμερικανοϊσραηλινή απρόκλητη στρατιωτική επιχείρηση στο Ιράν.

Σύμφωνα με τον επίσημο απολογισμό, από τα ισραηλινά πλήγματα στον Λίβανο έχουν σκοτωθεί 1.422 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων 126 παιδιά, ενώ οι εκτοπισμένοι ξεπερνούν το 1 εκατομμύριο.

Υπενθυμίζεται δε, ότι παρόλο που υπήρχε συμφωνία για κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στις δύο χώρες, σύμφωνα με την Προσωρινή Δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (UNIFIL) το Ισραήλ παραβίασε την εκεχειρία περισσότερες από 10.000 φορές από τον Νοέμβριο του 2024.

Σκόνη καλύπτει την Βηρυτό | Λίβανος, 3 Απριλίου 2026. REUTERS/Raghed WakedREUTERS/Raghed Waked

Εθνική προτεραιότητα

Στα μνημεία στα οποία χορηγήθηκε «ενισχυμένη προστασία» περιλαμβάνονται η Bekka, ένας αρχαίος ρωμαϊκός ναός στον Λίβανο που χρονολογείται από τον 2ο αιώνα, η Εθνική Βιβλιοθήκη στη Βηρυτό και ο Πύργος Barsbay στην Τρίπολη.

Σύμφωνα με τη νέα απόφαση του οργανισμού, απαγορεύεται η στοχοποίηση ή η χρήση των μνημείων αυτών για στρατιωτικούς σκοπούς, ενώ τυχόν παραβιάσεις ενδέχεται να συνιστούν σοβαρές παραβάσεις της Σύμβασης της Χάγης του 1954.

Σύμφωνα με τον Τζαντ Ταμπέτ, σύμβουλο του Υπουργείου Πολιτισμού του Λιβάνου και πρώην μέλος της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, η κίνηση αυτή δεν αποτελεί μόνο νομικό μέτρο, αλλά και εθνική προτεραιότητα.

«Πρόκειται επίσης για την ηθική ευθύνη της διεθνούς κοινότητας», δήλωσε στην εφημερίδα The Art Newspaper.

Ο Ταμπέτ επισήμανε ότι η πολιτιστική κληρονομιά, από τζαμιά και εκκλησίες έως αρχαιολογικούς χώρους, διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στο θρησκευτικό και πολιτικό ιστό του Λιβάνου, με 18 θρησκευτικές ομάδες να εκπροσωπούνται στην κυβέρνηση.

Η τελευταία αυτή κίνηση βασίζεται σε προηγούμενο αίτημα του Λιβάνου τον Νοέμβριο του 2024, όταν παραχωρήθηκε ενισχυμένη προστασία σε 34 χώρους. Με την προσθήκη των νέων μνημείων, καλύπτονται πλέον συνολικά 73 χώροι.

Κλιμάκωση

Η επέκταση αυτή αντανακλά την κλιμάκωση της σύγκρουσης. Ενώ οι επιθέσεις το 2024 συγκεντρώνονταν κυρίως στο νότο, ο Ταμπέτ επισημαίνει ότι οι επιθέσεις πραγματοποιούνται πλέον σε ολόκληρη τη χώρα, συμπεριλαμβανομένης της Βηρυτού, θέτοντας σε κίνδυνο τόσο μνημεία, όσο και άμαχο πληθυσμό.

Ο Ταμπέτ ανέφερε ότι γίνονται προετοιμασίες για τη μεταφορά αρχαιολογικών ευρημάτων και αντικειμένων σε ασφαλέστερες περιοχές, ενώ σε ολόκληρη τη χώρα οργανώνονται καταλύματα για το προσωπικό που εργάζεται στους χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς, σε περίπτωση που αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους.

Οι προσπάθειες αυτές εντάσσονται στο πλαίσιο της έκτακτης δράσης που χρηματοδοτείται από την UNESCO.

Ο Ταμπέτ επισημαίνει την Qalaat Chama στο νότιο Λίβανο, προειδοποιώντας ότι οι ισραηλινές δυνάμεις ενδέχεται να καταλάβουν την περιοχή τις επόμενες ημέρες.

Το φρούριο, το οποίο προστέθηκε στον Προσωρινό Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 2025, χρονολογείται τουλάχιστον από τον 3ο αιώνα μ.Χ. και αντανακλά στοιχεία της στρατιωτικής αρχιτεκτονικής των Σταυροφόρων, των Αγιουβιδών και των Μαμελούκων. Έχοντας ήδη υποστεί ζημιές το 2006 και ξανά κατά τη διάρκεια των ισραηλινών επιθέσεων του 2024, έχει υποβληθεί σε προσεκτική αναστήλωση, αλλά τώρα αντιμετωπίζει νέα απειλή.