Σε ιστορικό δεύτερο γύρο οι προεδρικές εκλογές στην Πορτογαλία με κεντροαριστερά και άκρα δεξιά

Σε έναν σπάνιο δεύτερο γύρο, τον πρώτο μετά το 1986, θα κριθούν οι προεδρικές εκλογές στην Πορτογαλία, με τον υποψήφιο της κεντροαριστεράς Αντόνιο Ζουζέ Σεγκούρου να αντιμετωπίζει τον ηγέτη της άκρας δεξιάς Αντρέ Βεντούρα, εξέλιξη που αποτυπώνει τη βαθιά αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού στη χώρα.

Σύμφωνα με τα σχεδόν τελικά, αλλά ακόμη προκαταρκτικά αποτελέσματα, ο 63χρονος Αντόνιο Ζουζέ Σεγκούρου κατέλαβε την πρώτη θέση στον πρώτο γύρο με ποσοστό 31%, ενώ ο 43χρονος Αντρέ Βεντούρα ακολούθησε με 23,5%.

Στην πρώτη του δήλωση μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, ο κ. Σεγκούρου απηύθυνε κάλεσμα ενότητας:
«Καλώ όλους τους δημοκράτες, όλους τους προοδευτικούς και όλους τους ουμανιστές να ενωθούν μαζί μας, ώστε να νικήσουμε τον εξτρεμισμό και αυτούς που σπέρνουν το μίσος και τη διχόνοια στους Πορτογάλους».

Ορόσημο για την άκρα δεξιά

Παρότι δεν επιβεβαιώθηκαν οι δημοσκοπήσεις που έφερναν τον Αντρέ Βεντούρα πρώτο στον πρώτο γύρο, ο επικεφαλής του κόμματος Σέγκα («Αρκετά») κατέγραψε ιστορική επιτυχία, περνώντας για πρώτη φορά στην τελική αναμέτρηση.

«Η δεξιά είναι πιο κατακερματισμένη παρά ποτέ, όμως οι Πορτογάλοι μας ανέθεσαν την ηγεσία», δήλωσε, καλώντας τους πολίτες να μην «φοβούνται την αλλαγή».

Η άνοδος του Βεντούρα επιβεβαιώνει τη δυναμική της άκρας δεξιάς, η οποία έχει ήδη καταστήσει το κόμμα Σέγκα αξιωματική αντιπολίτευση στην κυβέρνηση.

Πολιτικές ισορροπίες και «καμιά οδηγία ψήφου»
Ο πρωθυπουργός Λουίς Μοντενέγκρου, ο οποίος επανεξελέγη τον Μάιο του 2025 επικεφαλής κυβέρνησης μειοψηφίας, δήλωσε ότι δεν θα δώσει καμία οδηγία ψήφου ενόψει του δεύτερου γύρου.

«Ο πολιτικός μας χώρος δεν θα αντιπροσωπευθεί στον δεύτερο γύρο και δεν θα δώσουμε καμιά οδηγία», ανέφερε, παρότι η κυβέρνησή του έχει στηριχθεί κοινοβουλευτικά περισσότερο στην άκρα δεξιά παρά στους σοσιαλιστές.

Η πολιτολόγος Πάουλα Εσπίριτου Σάντου σχολίασε ότι «όλα δείχνουν πως ο επόμενος πρόεδρος θα είναι σοσιαλιστής», χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα «ήττα της ίδιας της κυβέρνησης».

Κατακερματισμός και μηνύματα συναγερμού

Ο υποψήφιος της κυβερνητικής παράταξης Λουίς Μαρκς Μεντς κατέλαβε μόλις την πέμπτη θέση με ποσοστό κάτω του 12%, σε μια εκλογική αναμέτρηση με αριθμό υποψηφίων-ρεκόρ (11).

Τρίτος αναδείχθηκε ο φιλελεύθερος ευρωβουλευτής Ζουάου Κοτρίμ Φιγκερέντου με σχεδόν 16%, ενώ τέταρτος ήρθε ο ναύαρχος ε.α. Ενρίκε Γκουβάια ι Μέλου, με λίγο πάνω από 12%.

Η αυξανόμενη απήχηση του Αντρέ Βεντούρα αποτελεί, σύμφωνα με πολλούς ψηφοφόρους, «σήμα συναγερμού» για τη χώρα. «Απελπισμένος κόσμος θέλει να δει αλλαγή», ανέφερε η 33χρονη Ιρίνα Φερεστρεοάρου, ενώ ο 50χρονος βιολόγος Αλεσάντρ Λαϊτάου δήλωσε ότι τον ανησυχεί έντονα «η εκτροπή προς την ακροδεξιά».

Ρόλος-κλειδί του προέδρου

Αν και ο πρόεδρος της Πορτογαλίας δεν διαθέτει εκτελεστικές αρμοδιότητες, μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο σε περιόδους πολιτικής κρίσης, έχοντας τη δυνατότητα να διαλύει το κοινοβούλιο και να προκηρύσσει εκλογές.

Η τελική αναμέτρηση της 8ης Φεβρουαρίου αναμένεται να αποτελέσει σημείο καμπής για τη δημοκρατία και τον πολιτικό προσανατολισμό της Πορτογαλίας.