H Πολιτική Προστασία στο επίκεντρο: Στο Ηράκλειο το διεθνές συνέδριο και η πιλοτική άσκηση ετοιμότητας

Από τη θεωρία στην πράξη: Δύο ημέρες συνεργασίας, ανταλλαγής εμπειριών και ετοιμότητας για την Πολιτική Προστασία

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκαν στις 3 και 4 Νοεμβρίου 2026, στις Αρχάνες και το Ηράκλειο, το διεθνές συνέδριο, τα διακρατικά εργαστήρια και η πιλοτική άσκηση ετοιμότητας του έργου ACT4ALL, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης, αρμόδιων υπηρεσιών και εθελοντικών οργανώσεων από την Ελλάδα και την Κύπρο.
 
Οι δράσεις διοργανώθηκαν από του τοπικού εταίρους του έργου, Αναπτυξιακή Ηρακλείου και Περιφέρεια Κρήτης, στο πλαίσιο του έργου ACT4ALL, το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Προγράμματος Συνεργασίας Interreg VI-A «Ελλάδα–Κύπρος 2021–2027». Το έργο αποσκοπεί στην ενίσχυση της ετοιμότητας και της διακρατικής συνεργασίας για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των ατόμων με αναπηρία (ΑμεΑ) και των ζώων σε συνθήκες κρίσης.

Από την πρόγνωση στην αποτελεσματική διαχείριση μιας κρίσης
Την Τρίτη 3 Νοεμβρίου, στην Παλιά Ηλεκτρική Αρχανών, πραγματοποιήθηκε το διεθνές συνέδριο με θέμα «Πολιτική προστασία χωρίς σύνορα: Ετοιμότητα, συνεργασία και εθελοντισμός στη διαχείριση κρίσεων», συγκεντρώνοντας περισσότερους από 100 συμμετέχοντες.
Η πρώτη ενότητα επικεντρώθηκε στις σύγχρονες προκλήσεις της Πολιτικής Προστασίας, από την πρόληψη και την έγκαιρη προειδοποίηση μέχρι τον επιχειρησιακό συντονισμό. Ο μετεωρολόγος και πρώην Διευθυντής της ΕΜΥ, Εμμανουήλ Λέκκας, ανέδειξε τη σημασία των σύγχρονων εργαλείων παρακολούθησης επικίνδυνων καιρικών φαινομένωνγια την έγκαιρη προετοιμασία των αρμόδιων υπηρεσιών.

Ο Διοικητής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Ηρακλείου, Παύλος-Αλέξανδρος Καπετανάκης, παρουσίασε το νέο πλαίσιο συντονισμού συμβάντων μεγάλης κλίμακας, επισημαίνοντας τη σημασία της κοινής επιχειρησιακής εικόνας, της σαφούς κατανομής αρμοδιοτήτων και της αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.
Από την πλευρά της Κύπρου, η ΆντριαΧατζηθεκλή, στέλεχος της Πολιτικής Άμυνας, παρουσίασε το κυπριακό μοντέλο εκπαίδευσης και ενεργοποίησης των πολιτών στην κατεύθυνση του εθελοντισμού, ενώ, η Ευαγγελία Δημητρακάκη, από την Περιφέρεια Κρήτης, παρουσίασε τον περιφερειακό μηχανισμό διαχείρισης έκτακτων αναγκών, με αναφορές στα ειδικά σχέδια αντιμετώπισης καταστροφών, στη ροή πληροφοριών και στην κινητοποίηση των διαθέσιμων δυνάμεων και μέσων. Παρών στις εργασίες ήταν και ο Αντιπεριφερειάρχης Πολιτικής Προστασίας Κρήτης, κ. Γεώργιος Τσαπάκος, εκπροσωπώντας την Περιφέρεια Κρήτης καθ' όλη τη διάρκεια των δράσεων.

Εθελοντισμός και καλές πρακτικές για την προστασία των ζώων
Η δεύτερη ενότητα επικεντρώθηκε στον ρόλο των εθελοντών και στην προστασία ανθρώπων και ζώων κατά τη διάρκεια φυσικών καταστροφών. Ο Αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας και Περιβάλλοντος του Δήμου Αρχανών-Αστερουσίων, Εμμανουήλ Αντωνακάκης, ανέδειξε τη σημασία της οργανωμένης συμμετοχής των εθελοντικών ομάδων, με κατάλληλη εκπαίδευση, σαφείς αρμοδιότητες και συντονισμό με τις αρμόδιες αρχές. 
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκέντρωσε η ανταλλαγή καλών πρακτικών για τη διαχείριση των ζώων σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Ο Ειδικός Γραμματέας για την Προστασία των Ζώων Συντροφιάς, Νίκος Χρυσάκης, παρουσίασε τις θεσμικές πρωτοβουλίες για την οργανωμένη προστασία τους και τη συνεργασία των κρατικών υπηρεσιών με την τοπική αυτοδιοίκηση και τις φιλοζωικές οργανώσεις.

Η ιδρύτρια της Dogs' Voice, Έλενα Δέδε, μετέφερε εμπειρίες από πραγματικές επιχειρήσεις διάσωσης και παρουσίασε την πιλοτική εφαρμογή του Εθνικού Μηχανισμού Διαχείρισης Ζώων σε Φυσικές Καταστροφές. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο γεγονός ότι η Dogs' Voice διαθέτει την πρώτη εξειδικευμένη ομάδα διάσωσης ζώων που εντάχθηκε στο Μητρώο Εθελοντικών Οργανώσεων Πολιτικής Προστασίας. Παράλληλα, παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα της δράσης της κατά τις πυρκαγιές του 2026, ενώ ανακοινώθηκε ότι το 2027 η οργάνωση θα πραγματοποιήσει εκπαιδεύσεις εθελοντών στην Κρήτη, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη τοπικών δυνατοτήτων διάσωσης και φροντίδας ζώων.
Ο Προϊστάμενος της Δημοτικής Αστυνομίας Ιεράπετρας, Γιάννης Γαϊτανάκης, παρουσίασε την εμπειρία συνεργασίας του Δήμου με τις φιλοζωικές ομάδες, καθώς και μια ψηφιακή πλατφόρμα επιχειρησιακής ετοιμότητας για την αποτύπωση εγκαταστάσεων φιλοξενίας ζώων, διαθέσιμων πόρων, σημείων κινδύνου και σχεδίων εκκένωσης. 
Παράλληλα, άνοιξε ο διάλογος για την προστασία των παραγωγικών ζώων στην Κρήτη, με τον κτηνίατρο και ερευνητή Αλέξανδρο Στεφανάκη να αναδεικνύει την ανάγκη πρόληψης, σχεδιασμού ασφαλούς απομάκρυνσης και συνεργασίας μεταξύ κτηνοτρόφων, κτηνιατρικών υπηρεσιών και τοπικής αυτοδιοίκησης.
Η ενότητα ολοκληρώθηκε με σύντομη συζήτηση για τις δυνατότητες διασύνδεσης του ACT4ALL με άλλες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες.

Διακρατικά εργαστήρια και συνεργασία εθελοντικών οργανώσεων
Το απόγευμα της ίδιας ημέρας πραγματοποιήθηκαν δύο παράλληλα διακρατικά εργαστήρια, με τη συμμετοχή περίπου 70 εκπροσώπων αρμόδιων αρχών και εθελοντικών οργανώσεων από την Ελλάδα και την Κύπρο. Το πρώτο αφορούσε τη συνεργασία των αρχών ευθύνης στη διαχείριση κρίσεων, ενώ το δεύτερο επικεντρώθηκε στον ρόλο των εθελοντών και στην προστασία των ΑμεΑ και των ζώων.
Μέσα από την ανταλλαγή εμπειριών και την επεξεργασία πρακτικών περιπτώσεων, αναδείχθηκαν ζητήματα συντονισμού, κατανομής αρμοδιοτήτων και υποστήριξης ευάλωτων ομάδων. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η δέσμευση για συνέχιση της διακρατικής συνεργασίας των εθελοντικών οργανώσεων, με στόχο τη μεταφορά τεχνογνωσίας και την ανάπτυξη δράσεων σε πεδία όπου η μία χώρα διαθέτει εμπειρία που μπορεί να αξιοποιηθεί από την άλλη.

Πιλοτική άσκηση ετοιμότητας με περίπου 80 συμμετέχοντες
Οι δράσεις ολοκληρώθηκαν την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, στην αίθουσα του Περιφερειακού Συμβουλίου στο Ηράκλειο, με την πιλοτική άσκηση ετοιμότητας «SHELTER», στην οποία συμμετείχαν περίπου 80 άτομα από αρμόδιες υπηρεσίες και εθελοντικές οργανώσεις.
Η άσκηση πραγματοποιήθηκε επί χάρτου, με βάση ένα ρεαλιστικό σενάριο μεγάλης δασικής πυρκαγιάς στο νότιο Ρέθυμνο, η οποία απειλεί την Αγία Γαλήνη και καθιστά αναγκαία την οργανωμένη απομάκρυνση κατοίκων και επισκεπτών.
Κατά την εξέλιξη του σεναρίου, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να διαχειριστούν διαδοχικές προκλήσεις, όπως η υποστήριξη ατόμων με αναπηρία και άλλων ευάλωτων πολιτών, η αναζήτηση αγνοούμενων παιδιών, η μεταφορά και προσωρινή φιλοξενία των πληγέντων στις Μοίρες, καθώς και η προστασία ζώων συντροφιάς και αδέσποτων. Εξετάστηκαν επίσης οι ανάγκες που προκύπτουν σε περίπτωση παρατεταμένης φιλοξενίας, όταν απαιτείται συνεχής διαχείριση προσωπικού, εξοπλισμού και διαθέσιμων πόρων.
Βασικός στόχος ήταν να παρουσιαστούν και να αξιολογηθούν οι δυνατότητες των εθελοντικών ομάδων σε ανθρώπινο δυναμικό, εξοπλισμό και επιχειρησιακή υποστήριξη, καθώς και η δυνατότητά τους να συνδράμουν τις αρμόδιες αρχές σε συγκεκριμένες αποστολές. Η άσκηση έδωσε ακόμη την ευκαιρία να δοκιμαστούν διαδικασίες επικοινωνίας και συνεργασίας, να εντοπιστούν πρακτικές δυσκολίες και να διατυπωθούν προτάσεις βελτίωσης.

Η συνεργασία συνεχίζεται
Οι διήμερες δράσεις του ACT4ALL ανέδειξαν τη σημασία της συντονισμένης προσπάθειας αρμόδιων αρχών, τοπικής αυτοδιοίκησης και εθελοντικών οργανώσεων για την αποτελεσματική αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, με ιδιαίτερη μέριμνα για τα άτομα με αναπηρία και τα ζώα.
Η ενεργή συμμετοχή εταίρων και φορέων από την Κύπρο ενίσχυσε τη διακρατική διάσταση των δράσεων, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες για κοινές πρωτοβουλίες, μεταφορά καλών πρακτικών και ανάπτυξη συνεργασιών. Μέσα από το ACT4ALL, η κοινή προσπάθεια Ελλάδας και Κύπρου συνεχίζεται, με στόχο πιο προετοιμασμένες τοπικές κοινωνίες και καλύτερα οργανωμένες εθελοντικές ομάδες.